(السراج المنیر)
د قورئانا پیرۆز دا
ئهگهر ئهم ئایهتێن قورئانا پیرۆز بخوینین دێ بینین ئهو پهیڤا (السراج) بۆ دو تشتان ب تنێ ددانت:
ئێك: بۆ وێ ڕۆژا ل عهسمانی، وهكی دبێژت: (ألم تروا كيف خلق الله سبع سماوات طباقا(15)وجعل القمر فيهن نورا وجعل الشمس سراجا(16)(نوح: 15-16).
دو: بۆ وی پێغهمبهرێ ل عهردی، وهكی دبێژت:(يا أيها النبي إنا أرسلناك شاهدا ومبشرا ونذيرا(45)وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا(46)(الأحزاب: 45-46).
و (سراج) د زمانێ عهرهبان دا بۆ وی تشتى دئێته گۆتن یێ گهشاتییێ ژ خۆ ددهت و ڕۆناهی ژێ دپهشت. و ههر دهمهكێ ڕۆژهكا نوی ل عهسمانی دبت و گهش دكهت، و ل سهرێ سحارێ پێلێن ڕۆناهییا خۆ یا زهلال ب سهر لهشێ جیهانا خاڤ دا بهرددهت، شهڤ دئێته لادان و بهرپهڕێ وێ یێ ڕهش دئێته پێچان، و عاشقێن ڕۆناهییێ كهیف ب نهمانا تارییێ دئێت..
و ههر دهمهكێ پێغهمبهرهكێ نوی ل عهردی دبت و پێلێن ڕۆناهییا ئیمانێ ب سهر لهشێ مرۆڤینییا خاڤ دا بهرددهت، تارییا كوفرێ ل كێمێ ددهت و تێك دچت، پشتی كو (نهفسا مرۆڤی) تۆزا جاهلییهتێ ژ خۆ دادقوتت و پاقژییا ئیسلامێ ب دهست خۆ ڤه دئینت..
و ئهگهر خودێ پێلێن وان تیشكێن ژ ڕۆژێ دزێن كربنه چیرۆكا هیدایهتێ بۆ ڤی كهونی، وی تیشكێن وهحیێ ئهوا ب سهر پێغهمبهری دا دئێته خوار یێن كرینه چیرۆكا هیدایهتێ بۆ وی مرۆڤی ئهوێ د ڤی كهونی دا دژیت..
مهعنا: ئهو ڕێبازا خودێ د كهونی و مرۆڤی دا دانای ب دو (ئهداتێن) وهكی ئێك كار دكهت: گهشاتییا ڕۆژێ ئهوا تێنێ و هێزێ ددهته كهونی، و گهشاتییا پێغهمبهرینییێ ئهوا تێنێ و هێزێ ددهته مرۆڤی، لهو وهكی دیرۆكا ڕۆژێ دیرۆكا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- نه ب (تلسكووبهكا هویربین) بت نائێته خواندن، دیتنهكا (علم) د گـــهل دا، و علمهكێ (ئیمان) د گهل دا، و د گــــهل وی علمی و وێ ئیمانــێ ل بیرئینانا وی (طهبیعهتێ نوورانی) یێ پێغهمبهران ب تنێ ههی!
ههر كهسهكێ تو دیرۆكا وی بخوینی دێ زانی و پێ حهسی كو (ژین) ب هاتن و چوونا خۆ علمێ (دیرۆكێ) دورست دكهت، بهلێ ب خواندنا دیـــرۆكـــا پێغهمبهران ئهم ب هندێ دحهسین كو (دیرۆك) علمێ (ژینێ) دورست دكهت، چونكی پێغهمبهر ئهو (ئیشراقا خودایی)یه یا (تهجهللی) ل سهر مرۆڤینییێ كری و ئهو د فهلهكا خۆ یا ئهخلاقی دا زڤڕاندی، و ب عهینی قانوونا (جاذبییهتێ) یا ڕۆژێ ههی ئهو ب نك خۆ ڤه كێشای.
و پێغهمبهر نابته پێغهمبهر حهتا (ڕاستی) د دلێ وی دا و ل سهر ئهزمانێ وی وهكی ڕههوانترین گۆتنێ بت ژ (فهصیحترین) دهڤی دهردكهڤت، دا ب ساناهی بێته وهرگرتن و ب دژواری كاری بكهت.. هنگی پێغهمبهر دێ ئهو ڕێبهر بت یێ بهرێ خهلكی ددهته ڕێ دهمێ ژین ب چهپ و ڕاستێن خۆ ڤه ڕێكێ ل وان بهرزه دكهت.
و مهزنترین نیشان ل سهر پێغهمبهرینییا پێغهمبهری ئهوه پێغهمبهری نهفسهكا وهسا ههبت ببته ئهو تهرازی یا ئهو خهلهتی پێ بێنه دورستكرن یێن (مادییهت) و وهربادانێن ژینێ ب سهر نهفسێ دا دئینت، ههر وهكی (ڕاستی) ژ بلندی گازی مرۆڤان دكهت: ل بهر نهفسا پێغهمبهری هوین نهفسێن خۆ ڕاست بكهن.
و ئهو مرۆڤێن (عهقل) بۆ خۆ كرییه ڕێبهر، و ب دو چاڤێن ڤهكری بهرێ خۆ دایه زهلامێن دیرۆكێ ئعترافا كری كو ئهڤا مه گۆتی د نهفسا مـرۆڤـــهكـــی دا دیــــار نهبوویه د دیرۆكێ ههمییێ دا وهكی د نهفسا موحهممهدی دا -سلاڤ لێ بن- پهیدا بووی، و ههر بۆ نموونه ب تنێ ل ڤـێـرێ دێ ئیشارهتێ دهمه ئێك ژ ناڤدارترین كتێبێن نوی كو ل ئهمریكا دهركهفتین، كـتــێــبـا: (ســهد كــهس: هلسهنگاندن بۆ مهزنترین مرۆڤێن كار د دیرۆكێ دا كری) یا نڤیسهر مایكل هارتی، و وهكی ئاشكهرا ئهڤی نڤیسهری سهد كهس ژ دیرۆكا مرۆڤینییێ ههمییێ هلبژارتینه و هژمارتینه مهزنترین مرۆڤ د دیرۆكێ دا، و ل ڤێرێ مه نه ل بهره بهحسێ ڤێ كتێبێ بكهین ب تنێ مه دڤێت وێ ئهگهرێ بهرچاڤ بكهین یا ئهڤ نڤیسهره پال دای كو ئهو موحهممهدی ل سهرێ لیستا سهد مهزنه مرۆڤێن دیرۆكێ بدانت، بهلێ ل سهرێ لیستێ! ئهگهر چ ئهو ل سهر وی دینی نینه ژی یێ موحهممهد -سلاڤ لێ بن- پێ هاتی.
نڤیسهر مایكل هارت چ دبێژت؟
دبێژت: ئهز باوهر دكهم گهلهك كهس دێ عهجێبگرتی بن دهمێ ئهو دبینن ئهز موحهممهدی ل سهرێ ڤێ لیستێ ددانم، و ئهو دحهقن د ڤێ چهندێ دا! بهلێ موحهممهد مرۆڤێ ئێكانهیه د دیرۆكێ دا شیای سهركهفتنهكا بێ توخویب ل سهر ئاستێ دینی و دنیایێ ب دهست خۆ ڤه بینت.
ئهڤه ئهو ئهگهر بوو یا ئهڤ نڤیسهرێ ئهمریكی پال دای ئهو موحهممهدی بهژمێرت مهزنترین كهس د دیرۆكێ دا هاتی، و ئهگهر گهلهك مرۆڤێن مهزن ههبن شیابن مهزنییێ ل سهر ئاستێ دینی ب دهست خۆ ڤه بینن، یان ل سهر ئاستێ دنیایێ گههشتبنه بلندییێ، كێم كهس ههنه شیابن دینی و دنیایێ ب جوانترین ڕهنگی بگههیننه ئێك، و موحهممهد -سلاڤ لێ بن- ل پێشییا ڤان كهسان دئێت.. ما نه تشتهكێ غهریبه كهسهكێ غهریب ژ دینێ مه ب ڤی ڕهنگی پێغهمبهرێ مه بنیاست، و گهلهك ژ مه ئهوێن خۆ ب موسلمان دزانن هێشتا (جهدهلێ) ل سهر هندێ بكهن كانێ ئهو ئیسلاما موحهممهد پێ هاتی دین ب تنێیه یان دین و دنیایه؟
موحهممهد -سلاڤ لێ بن- مهزنترین سیاسییێ حهتا ئهڤرۆ دنیایێ نیاسی وهكی مایكل هارت دبینت، مــرۆڤــێ ئێكانه بوو د دیرۆكێ دا هاتی و شیای دینی و دنیایێ ب باشترین و جوانترین ڕهنگی تێكهلی ئێك بكهت، و د ئهنجام دا شهریعهتهكی ژێ چێ بكهت ب دورستی ل سهر بهژنا مرۆڤی هاتبته فهصالكرن!
ئهو دینێ موحهممهد -سلاڤ لێ بن- پێ ژ نك خودایێ خۆ پێ هاتی وێنهیێ وێ نهفسا جڤاكی یا مهزنه ئهوا موحهممهدی ب تنێ د ناڤبهرا ههمی مرۆڤان دا ههی، ئهو نهفسا هندی حهقییێ ڕهق، و هندی عهدالهتێ ب هێز، و هندی پاقژییێ بلند..
هندی حهقییێ ڕهق، چونكی ئهو دینهكه دخوازت مرۆڤ خۆ بینته وی مستوایی بشێت تێدا حهقییێ بكهته واقعهكێ بـــهرچـــاڤ خـــهلك ب چاڤ ببینن و (تهعامولێ) د گهل بكهن، نه كو خهیالهك بت د سهرێ فهیلهسووف و حهكیمان دا بژیت، یان جمهووریهتهكا ئهفلاطوونی بت توخویبێن وێ ژ سهر كاغهزان دهرنهكهڤت.
و هندی عهدالهتێ ب هێز، چونكی ئهو دینهكه باوهرییێ ب هێزێ دئینت و داخوازا هێزێ دكهت نه بۆ هندێ دا یێ ب هێزتر سهرفهراز بكهت و یێ بێ هێز بشكێنت و بن دهست بكهت، بهلكی بۆ هندێ دا یێ لاواز بلند كهته ڕێزا یێ ب هێز.. و ئهڤه بوو شریعهتی موحهممهدی -سلاڤ لێ بن- ژ هێزێن دی جودا كری.
و هندی پاقژییێ ژی بلند، چونكی ئهو دینهكه ههر پاقژییهكا ههبت دكهته ڕێكهك ژ ڕێكێن بهحهشتێ، و ههر پیسییهكا ههبت دكهته ئهگهرهك ژ ئهگهرێن چـــوونـــا ئاگری، ژ بهر ڤێ چهندێ موسلمانێ دورست د دنیایێ ناگههت كو ئهو دهلیڤهیا كۆمكرنێیه ئهگهر خۆ ل سهر حسێبا شهرهف و نامویسێ ژی بت، و ئهگهر خۆ ب ڕێكا فهند و فێل و دزی و حیزییێ ژی بت!
پشتی ڤێ: مهزنترین قانوون ئیسلام كاری بۆ ب جهئینانا وێ دكهت ئـــهوه ترسا ژ خودێ قانوونا مرۆڤی بت ل سهر عهردی، ههر پێگاڤهكا ئهو بهاڤێت یان ههر گۆتنهكا ئهو بێژت یان ههر كارهكێ ئهو بكهت ئهو ههست بكهت دو مهلائیكهت ل چهپ و راستێن وی ههنه باشی و خرابییێن وی ل سهر قهید دكهن، وهكی و مرۆڤێ د سیاسهتێ دا گومان لێكری و (موتتهههم) پێگاڤهكێ نهچت ئهگهر دو جاسووس ب دویڤ ڤه نهبن، تو بێژی ئهو كارهكێ وهسا بكهت پێ بێتهگرتن؟
و پشتی مرۆڤ ههست ب ڤێ زێرهڤانییا مهلائیكهتان دكهت شریعهتێ ئیسلامێ قانوونهكا دی ل سهر نهفسا مرۆڤی بنهجهـ دكهت دا ئهو ههست ب ئێخسیرییێ نهكهت ئهو ژی قانوونا (ئیرادێ)یه یا قهنجی و خرابییێ ژێك دڤاڤێرت، و بهرێ مرۆڤی ددكهته كرنا قهنجییێ و وی ژ كرنا خرابییێ ددهته پاش نه بۆ هندێ دا حوكمهت ژێ رازی ببت یان دهسههلات لێ ب غهزهب نهئێت، بهلكی بۆ هندێ خێر و مهصلحهتا نفشێ مرۆڤی ب جهـ بێت، لهو ههر جارهكا (نهفسا حهیوانی) ل نك مرۆڤی سهرێ خۆ بلند كر و بهرێ وی دا چهپ و چویران، قانوونا (ئیرادا حهكیم) دێ ل بهرانبهر ڕاوهستت و ڕێكێ لێ گرت، لهو دێ بینی ل وی دهمی ئیسلام (تهصورروفاتێن) خودانی دێ توخویب دهت.
و ئهڤه ئهو فهلسهفهیه، یان بلا بێژین: ئهو ئهخلاقه یێ ئیسلام دخوازت نه بهس بۆ هندێ دا ئهو بۆ مرۆڤی بنهجهـ بكهت و بهرێ وی بدهتێ، بهلكی بۆ هندێ دا ئهو وی د نهفسا مرۆڤی دا بچینت حهتا ئهو وێ د گهل (جیناتێن خۆ یێن وراثی) بۆ جیلێن پشتی خۆ ژی ڤهگوهێزت، ڤێجا ب بۆرینا سال و دهمان ئهو د واقعێ مرۆڤان دا ببته گۆتن و كریار، زانین و ب جهئینان، دین و دنیا! ئهڤه ئهو ڕاستییا دینێ مهیه یا كو خهلكێ بیانی د دینێ مه دا دبینین، و مخابن ئهم ژ بیرا خۆ دبهین..
و زڤڕین ل نڤیسهرێ ئهمریكی مایكل هارتی ئهوێ بهحسێ وی بۆری د گهل مه، دێ بێژم: پشتی ئهڤ نڤیسهره پێغهمبهرێ مه -سلاڤ لێ بن- ل سهرێ لیستا سهد مرۆڤێن مهزن د دیرۆكێ دا دئینت و چهندێ ل دۆر وی دئاخڤت پسیارهكێ پێش خواندهڤانان ڤه ژ خۆ دكهت و دبێژت: بهلكی ل بهر گهلهك ژ ههوه تشتهكێ غهریب بت ئهز ناڤێ موحهممهدی ل سهرێ لیستا ڤان ههر سهد مرۆڤێن نهمر بینم، و ناڤێ عیسایی ل بن هژمارا سییێ بینم و یێ مووسای ل بن هژمارا شازدێ، ههر چهنده هژمارا دویكهفتییێن عیسای گهلهك ژ هژمارا دویكهفتییێن موحهممهدی پتره ژی.. و ب ڕاستی جهێ هندێیه هوین ڤێ چهندێ ب غهریبی ڤه وهرگرن!
پاشی پشتی ڤێ گۆتنێ ئهو چهند ئهگهرهكان بۆ ڤی كارێ خۆ دهسنیشان دكهت، و دبێژت -و ژ بیر نهكهن ئهو فهلهكێ ئهمریكییه-: ل سهر مستهوایێ دینی، موحهممهدی ههر وهسا عیسایی ژی كارتێكرنهكا ب هێز ل سهر دیرۆكا مرۆڤینییێ كرییه، بهلێ تشتێ موحهممهد ژ عیسایی جودا كری ئــهوه مـــوحهممهد زهلامێ دنیایێ ژی بـــوو نه ب تنێ یێ دینی، ئهو مێر بوو و باب بوو، كارێ بازرگانییێ دكر و شڤان ژی بوو، شهڕ دكر و بریندار ژی دبوو، و نساخ دبوو.. و مر بوو! و چونكی ئهو هێزهكا دژوار بوو، ئهو دئێته هژمارتن مهزنترین زهعیمێ سیاسی دیرۆكێ نیاسی.
تشتێ دی یێ موحهممهد -سلاڤ لێ بن- د چاڤێ ڤی نڤیسهری دا مهزن كری ئهو كارێ گران بوو یێ ئهو پێ ڕابووی.. د ناڤ مللهتهكێ پێشكهفتی دا یێ شارستانی دیتی و نیاسی زهعیمهك دهركهڤت و ڤی مللهتی بكهته ئێك و دنیایێ پێ ڤهكهت، و بۆ دهمهكێ درێژ كارتێكرنا وی ل سهر خهلكی بمینت خۆ پشتی ئهو دمرت ژی، ئهڤه تــشــتـهكه پتر ژ جارهكێ د دیرۆكێ دا ڕویدایه.. بهلێ كهسهك بــێـــت مللهتهكێ دویــــر ژ ههمی ڕهنگێن شارستانییێ -وهكی عهرهبان- بكهته ئێك و شارستانییهكا هنده مهزن پێ بدهته ئاڤاكرن، ئهڤه -وهكی مایكل هارت دبێژت- كارهكه نه موحهممهد با ب كهسێ دی ڤه نهدهات بكهت.
ڤێ چهندێ هارت پالدا كو ئهو باوهرییێ بینت كو موحهممهد -سلاڤ لێ بن- مهزنترین كهسه كار د دیرۆكا مرۆڤینییێ ههمییێ دا كری.
