نڤێژا ب جماعەت
نڤێژا ب جماعەت ب نسبەت زەلامێ موسلمان یێ چو عوزر ل نك نەبن ، ل نك گەلەك زانایان سوننەتەكا موئەككەدە ، وهندەكێن دی دبێژن : ئەو واجبە ، لەو هەر كەسەكێ ژ قەستا نەچتە نڤێژا ب جماعەت دێ یێ گونەهكار بت .
و ل دۆر نڤێژا ب جماعەت هندەك مەسەلە هەنە مە دڤێت ب كورتی ئیشارەتێ بدەینێ :
1 ـ یا باش ئەوە ئەو كەس ببتە ئیمام یێ پتـر قورئان ژ بەر بت ، وئەگەر دو كەس د ژبەركرنێ دا وەكی ئێك بن یێ زاناتر ب سوننەتێ دێ بتە ئیمام ، وهەر ئێك ل جهێ خۆ حەقتــرە ببتە ئیمام : زەلام ل مالا خۆ ، وئیمامێ راتب ل مزگەفتا خۆ .. وهتد ، ئەگەر خۆ ئێكێ ژ وی قورئان خوینتـر وزاناتر ژی هەبت .
2 ـ ئەصل د نڤێژا ب جـمـاعـەت دا ئەوە ل مزگەفتێ بێتەكرن ، ئەڤە بۆ زەلامان ، ئەگەر ل جهێ وان مزگەفت هەبت ، وهندەك كەس هەنە هزر دكەن ئەگەر ئەو نڤێژێ ل مال ب جماعەت بكەن خێرا وێ وەكی وێ یە ئەو نڤێژێ ب جماعەت ل مزگەفتێ بكەن ، وئەو ب خۆ وەسا نینە ، ( عەبدللاهێ كوڕێ عەمری ) ئاشكەرا دكەت كو ئەو نڤێژا ل مال ب جماعەت بێتەكرن ب پازدە خێرانە ، وئەوا ل مزگەفتێ بێتەكرن ب بیست وپێنجانە یان ب بیست وحەفتانە وەكی د هندەك ریوایەتان دا هاتی .
3 ـ جماعەت ب دو مرۆڤان وپتـر دئێتەكرن ، وئەگەر ئەو دو بوون ئیمام دێ ڕاوەستت ویێ دی ل لایێ وی یێ ڕاستێ دێ ڕاوەستت ل ئێك ڕێز ، نەكو مەئمووم پیچەكێ پاش بكەڤت ، وئەگەر مەئمووم ژن بت ئەو ب ڕەخ ئیمامی ڤە ڕاناوەستت ئـەگـەر خۆ ئیمام مەحرەمێ وێ ژی بت ، ویا دورست ئەوە ئەو ل پشت ئیمامی ڕاوەستت .
4 ـ ئەگەر جماعەت ژ دو مرۆڤان پتـر بن ، ئیمام دێ ب پێش كەڤت ویێن دی دێ ل پشت وی ڕاوەستن ، ویا سوننەت ئەوە مرۆڤێن ب عەمر وقورئان خوین ل پشت ئیمامی ڕاوەستن دا ئەگەر ئیمام خەلەت بوو ئەو بۆ بێژن ، وئەگەر جماعەت ژنك وزەلام بن ، چێ نابت ئەو ب ڕەخ ئێك ڤە ڕاوەستن ، یا دورست ئەوە ئیمام ل پێشییێ بت ، پاشی زەلام ل دویڤ وی بن ، پاشی ژنك ل پشت وان ڕاوەستن ، ئەگەر ئیمام وزەلامەك وژنكەك ب تنێ بن ، زەلام دێ ب ڕەخ ئیمامی ڤە ڕاوەستت ، وژنك دێ ل پشت وان بت ، وئەگەر نڤێژكەر هەمی ژنك بن ، ئیماما وان ناچتە بەراهییێ بەلكی دێ د ناڤ ڕێزا وان دا بت .
5 ـ د نڤێژا ب جماعەت دا چێ نابت ( مەئمووم ) بەری ( ئیمامی ) ڕاكەت ، وهەر جارەكا وی بەری ئیمامی ( تكبیرة الإحرام ) دا یان بەری وی سلاڤا ملان ڤەدا نڤێژا وی دێ بەطال بت ، وهەر جارەكا ( مەئمووم ) ب بەری ئیمامی ژی كەفت نڤێژا وی دێ بەطال بت .
6 ـ یا دورست ئەوە نڤێژ ل ڕێزێن ڤەبڕی نەئێتەكرن ، ودڤێت ڕێز یا پێكڤە گرێدای بت ، ( قرة بن إیاس ) دبێژت : ل سەر دەمێ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئەم ژ هندێ دهاتینە پاشڤەبرن كو ڕێزا خۆ یا نڤێژێ د ناڤبەرا ستوینان دا گرێ بدەین .
7 ـ كرنا پتـر ژ جماعەتەكێ د ئیك مزگەفتێ ڤە چێ نابت ، چ هەردو جماعەت پێكڤە و د ئێك دەمی دا بێنەكرن ، چ ئێك پشتی یا دی بێتەكرن، ئەڤە ب نسبەت وان مزگەفتان یێن ئیمامێ خۆ یێ راتب هەبت ، بەلێ ئەگەر مزگەفتەكێ ئیمامەكێ تایبەت نەبت ، یان مزگەفت ل سەر ڕێكا مسافران بت ، دورستە پتـر ژ جماعەتەكێ ـ نە پێكڤە ـ بێنەكرن ، ومەخسەد ب ڤی حوكمی ئەوە ڕێكێ ل هندێ بگرت كو ڕێزا موسلمانان بێتە ژێكڤەكرن .
وئەگـەر مـرۆڤـەك یان هندەك مـرۆڤ هاتـنـە مزگەفتێ ووان دیت نڤێژا ب جماعەت یا هاتییە كرن ، یا دورست ئەوە هەر ئێك ژ وان نڤێژا خۆ ب تنێ بكەت ، وئەگەر وان ڤیا نڤێژا وان یا ب جماعەت بت دڤێت ئەو ئێك ژ دووان بكەن : یان ئێكێ نڤێژ د گەل جماعەتا ئێكێ كری بێت ببتە ئیمامێ وان ، یان ژی ئەو ژ مزگەفتێ دەركەڤن وبچنە جهەكێ دی نڤێژا خۆ ب جماعەت بكەن .
( أبو بكرة ) دبێژت : جارەكێ پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژ دەرڤەی مەدینێ موژیل بوو ، حەتا هاتی دیت صەحابییان نڤێژ یا كری ، ئینا ئەو چوو مال بچویكێن خۆ كۆمكرن ونڤێژ ب جماعەت كر .
ئیمامێ شافعی ـ خودێ ژێ رازی بت ـ دبێژت : (( یا مەزانی ئەوە هندەك زەلامان نڤێژا ب جماعەت د گەل پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژێ چووبوو ، دەمێ ئەو هاتینە مزگەفتێ هەر ئێكی نڤێژا خۆ ب تنێ كر ، هەر چەندە وان دشیا نڤێژا خۆ ب جماعەت پێكڤە بكەن ، لەوا ئەم دبێژین : ئەگەر مزگەفتێ ئیمامێ خۆ یێ راتب هەبت ، ومرۆڤەكی یان هندەك مرۆڤان نڤێژا ب جماعەت ژێ چوو بلا هەر ئێك نڤێژا خۆ ب تنێ بكەت ، وئەز حەز ناكەم ئەو ب جماعەت بكەن ، وئەگەر وان ب جماعەت كر نڤێژا وان یا دورستە ، بەلـێ ئەڤ كارێ وان یێ مەكرووهە ، چونكی كەسێ ژ سەلەفێن ڤێ ئوممەتێ وە نەكرییە ، بەلكی هندەك ژ وان ئەڤ كارە یێ دیتی عەیب )) .
ئیمامێ ذەهـەبی دبێژت : (( كرنا پتـر ژ جماعەتـەكێ د ئێك مزگەفتێ دا ل سەدسالا شەشێ ژ نوی یا دەكەفتی )) .
وئاشكەرایە كو ئەگەر دورست با دو جـمـاعەت بێنەكرن ئەو نڤێژا دبێژنێ : ( صلاة الخوف ) ل دەمێ كرنا شەڕی نەدهاتە دورستكرن ، هەما هەر كۆمەك دا نڤێژا خۆ جودا كەن .
8 ـ دورستە بۆ ئیمامی خۆ ژ نڤێژێ ڤەكێشت وئێكی ژ جماعەتێ بهێلتە جهێ خۆ ، ئەگەر خۆڤەكێشانا وی یا فەر بت ، هەر وەسا دورستە بۆ مەئموومی ژی ئەگەر عزرەك هەبت نڤێژا خۆ یا ب جماعەت د گەل ئیمامی بهێلت و ب تنێ تمام بكەت وبچت .
9 ـ دورستە بۆ مرۆڤی نەچتە نڤێژا ب جماعەت ئەگەر عوزرەكا شەرعی هەبت ، وەكی سەرمایێ وهاتنا بارانێ ، یان حازربوونا خوارنێ ، یان ژی ئەگەر دەستێن وی د كارەكێ وەسا دا بن نەئێتە گیرۆكرن .
10 ـ دەمێ مرۆڤ دچتە مزگەفتێ بۆ كرنا نڤێژا ب جماعەت دڤێت چوونا وی یا رحەت بت ونەكەتە غار ، وگاڤا ب ژۆر كەفت بلا پییێ خۆ یێ ڕاستی بهاڤێژت وبێژت : ( أعوذ بالله العظيم ، وبوجهه الكريم ، وسلطانه القديم من الشيطان الرجيم ، رب اغفر لي ذنوبي وافتح لي أبواب رحمتك ) ، وگاڤا دەركەفت بلا پییێ خۆ یێ چەپێ بهاڤێژت ، وبێژت : ( رب اغفر لي ذنوبي وافتح لي أبواب فضلك) . وگاڤا ب ژۆر كەفت بەری ڕوینتە خوارێ بلا دو ركاعەتێن سوننەت ( تحیة المسجد ) بكەت .
