ستارهكرن
د ناڤبهرا خودێ و بهنییان دا
ئهگهر ئهم دویچوونهكێ ل دۆر وان دوعایان بكهین یێن پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- ژ خودایێ خۆ دكرن، دێ بینین گهلهك جاران وی داخواز بۆ خۆ ژ خودایێ خۆ دكر كو ئهو ل دنیایێ و ئاخرهتێ ستاره بكهن، عهیبێن وی ڤهشێرت، و شهرما وی د ناڤ خهلكی دا نهبهت، و وی ئهڤ دوعایه نیشا صهحابییێن خۆ ژی ددان، و فهرمان ل وان دكر كو ئهو ژی ههردهم ڤان دوعایان بۆ خۆ بكهن..
ژ وان حهدیسان: (ابن أبی شیبه) ژ موحهممهدێ كوڕێ كهعبی ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- نیشا صهحابییێن خۆ ددا ئهو بێژن: (اللهم اغفر لنا حوباتنا وأقلنا عثراتنا واستر عوراتنا) یا رهببی تو گونههێن مه بۆ مه ژێ ببه، و شكهستنێن مه ڤهگره، و عهیبێن مه ڤهشێره.
و ئهڤه هندێ دگههینت كو (ستارهكرن) داخوازهكا شهرعییه.
و ژ تشتێن ئاشكهرایه ل بهر مه ههمییان كو ژبلی خودێ كهسێ بێ عهیب نینه، و ژ موستهحیلانه تو مرۆڤهكی ببینی ژ ههمی لایان ڤه یێ كامل و پێكهاتی بت، و ههر كهسهكی ئهگهر چهند مرۆڤهكێ (نموونهیی) ژی بت ئهگهر تو ژ نێزیك بهرێ خۆ بدهیێ و تێكهلییێ د گهل بكهی دێ بینی ئهو ژ لایهكی ڤه یێ خودان كێماسییه، و ئهڤه بۆ هندێیه دا ئهم بزانین كو خودێ ب تنێ یێ كامله.
و كا چاوا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- بهرێ مه دایه هندێ ئهم ههردهم داخوازێ بۆ خۆ ژ خودێ بكهین كو ئهو عهیبێن مه ڤهشێرت، و شهرما پێ د ناڤ خهلكی دا نـــهبـــهت، وهســـا وی بــــهرێ مـــه یێ دایه هندێ ژی كو ئهم ب خۆ ژی د ناڤبهرا خۆ دا د دلفرههـ بین، و چاڤان ژ عهیبێن ئێك و دو بنقینین، و ئهگهر هات و ئهم ب سهر عهیب و كێماسییهكا مرۆڤهكی هلبووین ئهم وی ستاره بكهین و د ناڤ خهلكی دا بهلاڤ نهكهین..
و ل ڤێرێ ئهم دێ هندهك گۆتنێن پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- و یێن صهحابییێن وی ل دۆر مهسهلا ستارهكرنێ ڤهگێڕین، دا بزانین كانێ چهند ئیسلامێ ڤیا ئهم مرۆڤێن دلپاقژ بین د دهر حهقا ئێك و دو دا:
1- پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ئاشكهرا دكهت كو دویچوون و ئاشكهراكرنا گونههـ و عهیبێن خهلكی دبته ئهگهرا هندێ ئهو خرابتر لێ بێن و هندهكێن دی ژ چاڤ ل وان بكهن، یان چونه چونه ئهڤ گونههه یێن ئاخفتن ل دۆر دئێتهكرن ل بهر خهلكی ببنه تشتهكێ عهدهتی، (ئهبوو داوود) ژ موعاویهی خودێ ژێ رازی بت ڤهدگوهێزت، دبێژت: من گوهـ ل پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- بوو دگۆت: (إنك إن اتبعت عورات الناس أفسدتهم أو كدت أن تفسدهم) ئهگهر تو ل دویڤ عهیبێن خهلكی بچی تو دێ وان خراب كهی یان نێزیكه وان خراب كهی.
بۆچی؟ چونكی دبت هندهك مرۆڤ ههبن شهرمێ ژ گونهههكێ بكهن، لهو دهمێ ئهو وێ گونههێ دكهن دێ ب دزی ڤه كهن، بهلێ ئهگهر كهسهكێ دی ڕابوو ئهڤ كارێ وی د ناڤ خــهلكی دا بهلاڤ كر، ئێدی ئهو -چ ژ بستهیی چ ژ عیناد- وی كاری دێ ب ئاشكهرا كهت، و ب ڤی ڕهنگی ئهو دێ خرابتر لێ ئێت.
2- د حهدیسهكا دی دا یا بوخاری ژ ئهبوو هورهیرهی ڤهگوهاستی هاتییه پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- دبێژت: (كل أمتی معافی إلا المجاهرین، وإن من المجاهرة أن یعمل الرجل باللیل عملاً ثم یصبح وقد ستره الله فیقول: یا فلان عملت البارحة كذا وكذا، وقد بات یستره ربه، ویصبح یكشف ستر الله عنه) لێبۆرین بۆ ههمی ئوممهتا من ههیه ئهو نهبن یێن گونههێ ئاشكهرا دكهن، و ژ ئاشكهراكرنێیه زهلام كارهكی ب شهڤێ بكهت و خودێ وی ستاره بكهت و دهمێ لێ دبته سپێده بێژت: فلان كهس شڤێدی من هۆ كر و هۆ كر، ب شهڤێ خودێ ئهو ستاره كربوو گاڤا لێ دبته سپێده ئهو وی ستارهی ژ سهر خۆ ڕادكهت.
ژ ڤێ حهدیسێ دیار دبت كو كهسێ گونههكار ب خۆ بهری خهلكێ دی دڤێت خۆ ستاره بكهت و گونهها خۆ ئاشكهرا نهكهت، چونكی ئاشكهراكرنا گونههێ ب خۆ گونهههكا دییه، ژ بهر كو مهعنا وێ ئهوه وی مرۆڤی كهیف ب گونهها خۆ دئێت و یێ پێ خۆشه، و پشتی هنگی دهمێ ئهو گونههێ ئاشكهرا دكهت ئهو خهلكی ل سهر كرنا گونههێ بسته دكهت، و ئهڤ كاره ب خۆ ژی گونهههكا دییه!
3- و ئهو كهسێ ب ڕهنگهكێ ڤهشارتی گونهههكێ بكهت، پاشی ژ ڤێ گونهها خۆ پهشێمان ببت، و ب دورستی تۆبه بكهت، پاشی ئهو ڤێ گونهها خۆ ئاشكهرا نهكهت و شانازییێ پێ نهبهت، هیڤی ئهوه ڕۆژا قیامهتێ ژی خودێ عهیبا وی ڤهشێرت و گونهها وی ژێ ببهت، موسلم ژ ئهبوو هورهیرهی ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (لا یستر الله علی عبد فی الدنیا إلا ستره الله یوم القیامة) د دنیایێ دا خودێ عهبدهكی ستاره ناكهت ئهگهر ئهو وی ڕۆژا قیامهتێ ژی ستاره نهكهت.
مهعنا: دهمێ خودێ عهیب و گونههێن مرۆڤی د دنیایێ دا ستاره دكهت ئهو قــــهنــجــیــیــهكه خــــودێ د گــــهل مرۆڤی دكهت دڤێت مرۆڤ شوكرا وی سهرا بكهت، و ب دورستی تۆبه بكهت، دا ڕۆژا قیامهتێ ڕۆژا شهرمزارییا مهزن ژی ئهو مرۆڤی ستاره بكهت و شهرما مرۆڤی د ناڤ خهلكی دا نهبهت.
4- پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گۆتنهكا خۆ دا، ستارهكرنا موسلمانان ل بهر مه شرین دكهت، و ئاشكهرا دكهت كو ئهوێ د دنیایێ دا مرۆڤهكی ستاره بكهت، ڕۆژا قیامهتێ خـــــودێ دێ وی ستاره كـــــهت، چــــونكی جزا ژ ڕهنگێ كاریــیــه، بـــوخــــاری ژ عهبدللاهێ كوڕێ عومهری ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (المسلم أخو المسلم لا یظلمه ولا یسلمه، ومن كان فی حاجه أخیه كان الله فی حاجته، ومن فرج عن مسلم كربه فرج الله عنه كربه من كربات یوم القیامة، ومن ستر مسلماً ستره الله یوم القیامة) موسلمان برایێ موسلمانییه، نه زۆردارییێ لێ دكهت و نه وی ب دهست نهیاران ڤه بهرددهت، و ههچییێ د ههوجهیییا برایێ خۆ دا بت خودێ ژی دێ د ههوجهیییا وی دا بت، و ههچییێ تهنگاڤییهكێ ژ سهر موسلمانهكی ڕاكهت خودێ ژی تهنگاڤییهكێ ژ تهنگاڤییێن ڕۆژا قیامهتێ دێ ژ سهر وی ڕاكهت، و ههچییێ موسلمانهكی ستاره بكهت، خودێ ژی ڕۆژا قیامهتێ دێ وی ستاره كهت.
و ئاشكهرایه كو هنگی مرۆڤ كهسهكی دێ ستاره كهت دهمێ ب سهر عهیبهكا وی هل دبت، یان ب گونههـ و كێماسییهكا وی یا ڤهشارتی دحهسیێت، ئهگهر نابته ستارهكرن، و ل ڤێرێ مه دڤێت بێژین: گهلهك كهس ههنه ب هێجهتا ڕهخنهیا ئاڤاكهر، یان فهرمانا ب باشییێ وپاشڤهبرنا ژ خرابییێ، ههتكبرنا خهلكی بۆ خۆ دورست دكهن، و ئهزمانێ خۆ د دهر حهقا وان دا بهرددهن، و ههر چهنده دبت ئنیهتا ڤان یا باش ژی بت بهلێ ئهو ب ڤی كارێ خۆ خرابییهكا مهزنتر دكهن، چونكی ئهو وێ خرابییا ب ڤهشارتی هاتییه كرن ب ئاشكهرایی د ناڤ خهلكی دا بهلاڤ دكهن.. ئهڤه ئێك، یا دووێ: دبت ئهو ب ڤی كارێ خۆ ڕێكا تۆبهكرنێ ل ڤی مرۆڤێ گونههكار بگرت، و یا سییێ: ئهو هزر دكهت ئهو ب ڤی كارێ خۆ یێ خۆ نێزیكی خودێ دكهت، و ئهو ب خۆ ئهو یێ گونهههكێ دكهت، چونكی یێ تویشی غهیبهتێ دبت.
و ئهگهر ئهم بهرێ خۆ بدهینه ڕێبازا صهحابییێن پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دێ بینین وان ب دورستی ئهڤ حهدیسه ب جهـ دئینا، ئهبوو بهكر دبێژت: ئهگهر ژ كراسێ خۆ پێڤهتر ئهز تشتهكی بۆ دزیكهر و زناكهر و عهرهق ڤهخۆری نهبــــیـــنــم، ئهز دێ وان ب وی ڤهشێرم.
و عهكرمه دبێژت: عهبدللاهێ كوڕێ عهبباسی و عهمماری و زوبهیری مرۆڤهكێ دزیكهر گرت، پاشی بهردا، من گۆته كوڕێ عهبباسی: نه چو كار بوو ههوه كری! گۆت: وی گۆته من: وهی بۆ ته!! ئهگهر تو ل شوینا وی دزیكهری بای تو دا حهز كهی بێیه بهردان!
و نموونه ل سهر ڤی ڕهنگی گهلهكن.. و مهعنا ڤێ ئهو نینه مرۆڤ هاریكار و پشتهڤانێ گونههكاری بت ل سهر گونهها وی، بهلكی ئهو دبته هاریكاری بۆ وی كو شهرما وی نهئێتهبرن دا دهلیڤه بۆ لێڤهبوونا وی ڤهكری بمینت.
5- پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د حهدیسهكا خۆ دا گازییهكێ ئاراستهی وان كهسان دكهت یێن دویچوونا عهیبێن خهلكی دكهت و غهیبهتا وان دكهت، و دبێژت: (یا معشر من آمن بلسانه ولم یدخل الإیمان قلبه! لا تغتابوا المسلمین، ولا تتبعوا عوراتهم، فإنه من اتبع عوراتهم یتبع الله عورته، ومن یتبع الله عورته یفضحهُ فی بیته) گهلی ئهوێن ب ئهزمانێ خۆ باوهری ئینای و باوهری نهچوویه د دلێ وان دا! غهیبهتا موسلمانان نهكهن، و دویچوونا عهیبێن وان نهكهن، چونكی ههچییێ ل دویڤ عهیبێن وان بگهڕیێت خودێ ژی دێ ل دویڤ عهیبێن وی گهڕیێت، و ههچییێ خودێ ل دویڤ عهیبێن وی بگهڕیێت دێ د مالا وی دا ههتكا وی بهت. وهكی بوخاری ژ عهبدللاهێ كوڕێ عومهری ڤهدگوهێزت.
