بهرى تو بهر ب خودێ ڤه بچى
ئهگهر تو ژ وان بى یێن حهز دكهن بهر ب خودێ ڤه بچن، و ته بڕیارا خۆ دا كو ههر ژ نوكه (نه كو پاشى) بهر ب خودێ ڤه بچى، بهرى تو دهست ب چوونا ل سهر ڤێ ڕێكێ بكهى، دههـ مهسهلێن گرنگ ههنه دڤێت ژ بیرا ته نهچن، ل ڤێرێ ئهم دێ وان ب كورتى ئینینه بیرا ته:
1- ئهگهر تو یێ ژ ههژى نهبى ژى، بهلكى ئێغبال د ڕوییێ ته دا بگڕنژت:
تو نزانى دهرگههێ كهرهما خودێ كهنگى دێ ل بهر ته ڤهبت، ئێك ژ باشناڤێن وى (وهههابه) و (وهههاب) ئهوه یێ گهلهك جاران بێ بهرانبهر ددهته ته، ئهگهر خۆ تو یێ ژ ههژى نهبى ژى، بهرێ خۆ بده ژیانا خۆ، چهند قهنجى وى د گهل ته كرینه و ئهگهر ب كریارێن ته با تو یێ هێژاى وان قهنجییان نهبووى؟!
گهلهك جاران مرۆڤ بۆ ئارمانجهكێ قهستا ڕێكهكێ دكهت، و ههمى هیڤییا وى ئهوه ئهو وێ ئارمانجێ بۆ خۆ ب جهـ بینت، دا بگههته مرادێ وهكى ئهو هزر دكهت، پاشى.. ئهو دێ هند بینت -بێى وى دهستهك تێدا ههبت- تشتهك هاته ڕێكێ بهرێ وى ژ ئارمانجێ هاته وهرگێڕان، و ئهو هیڤییێن وى بۆ خۆ نژنین سهرك و بنك بوون، و بهرێ وى كهفته ڕێكهكا دى یا نه ل سهر هزرا وى، بهلێ ڕێكهكا وهسا یا گهلهك پتر فایدێ وى تێدا، هنگى ئهم دبێژین: ئهڤى مرۆڤى ئێغبالهكا باش ههبوو.. ڤێجا تو نزانى، بهلكى بهرێخۆدانهكا ب تنێ ژ وى بۆ ته وێ ئاخا د دهستێن ته دا ههمییێ بۆ ته بكهته زێڕ، بلا تو یێ ژ ههى وى زێڕى نهبى ژى!
كۆمهكا سێرهبهندان جارهكێ خۆ دانه ئێك، و قهستا پایتهختا مهزنێ وهلاتێ خۆ كر، ههمى ئارمانجا وان ئهو بوو هیڤییا مهزنێ خۆ بۆ ب جهـ بینن، و ل پێش چاڤێن خهلكى ههڤڕكێ وى بشكێنن، و بهریكێن خۆ تژى مالێ دنیایێ بكهن، و بزڤڕنه جهێ خۆ دهولهمهند، پاشى.. تشتهكێ دى یێ نه ل سهر هزرا وان چێبوو، گاڤا ئهو د گهل ههڤڕكێ مهزنێ خۆ كهفتینه قهبخوازییێ، مهزنێ مهزنان ل وان هاته كهرهمێ، و بهرێ وان ژ ئارمانجا وان یا نزم بهر ب عهسمانى ڤه بلند دكر، دهرێ ئێغبالێ ل بهر وان ڤهكر، هنگى وان هند خۆ دیت سهرێن وان بۆ حهقییێ چهمیان، و دلێن وان ب باوهرییێ ئاڤابوون.. ئهڤه سهرهاتییا سێرهبهندێن فیرعهونى بوو، وان ههمى كارێ خۆ بۆ هندێ كربوو دهستێن خۆ ب زێڕێن فیرعهونى تژى بكهن، بهلێ دهمێ ئێغبال د ڕوییێن وان دا گڕنژى دلێن وان ب ڤیانا خودێ تژى بوون، و ئهنجام هوین ههمى دزانن چ بوو!
جارهكا دى خاتوینهكا خودان حوكم و سهلتهنهت ههبوو، چ تشتێ وێ حهزكرى ژ مالێ دنیایێ ل بهر دهستان ههبوو، وهلاتهكێ مهزن ل بن ئهمرێ وێ بوو، بهلێ دلێ وێ ژ كوفرێ یێ تژى تارییاتى بوو، دهمێ خودێ ڤیاى ئێغبال د ڕوییێ وێ ژى دا بگڕنژت، و تارییا ژیانا وێ ب ڕۆناهییێ بێته گوهاڕتن، بێى وێ دهستهك د ڤێ چهندێ دا ههبت طهیركهك ل هنداڤ قهسرا وێ فڕى، حالێ وان دیت، ئهو خۆشییا دنیایێ یا ئهو تێدا، و ئهو كوفرا چهنگێ خۆ یێ ڕهش ب سهر دلێن وان دا بهرداى، ههر زوى ئهو طهیركێ خهمخورێ تهوحیدێ زڤڕى نك مهزنێ خۆ، پێغهمبهرێ خودێ سولهیمانى، و سوحبهتا وێ خاتوینێ بۆ وى ڤهگێڕا.. پاشى چ چێبوو؟ پاشى -وهكى هوین ههمى دزانن- دهرێ ئێغبالێ ل ڤێ خاتوینێ و مللهتێ وێ ڤهبوو، و وان د گهل سولهیمانى خۆ تهسلیمێ خودایێ عهرد و عهسمانان كر، و.. ئهو چێبوو یا چو جاران نه ل سهر هزرا وان، و وان كار بۆ نهكرى!
ڤێجا، تو نزانى كهنگى دهرگههێ وى دێ ل بهر ته ڤهبت، لهو ههردهم یێ ب هیڤى به ژ وى.
2- نهبێژه: ئهز نه یێ ڤێ ڕێكێ مه، و ئهڤ چوونه ب من ڤه نائێت:
مرۆڤێ ب كێرنههاتى و بێ هممهت ئهوه یێ ههر ژ دهسپێكێ حوكمى ب فاشلییێ ل سهر خۆ ددهت، دهمێ هێژ دهست نهدایه كارهكى دبێژت: ئهز نهشێم ڤى كارى بكهم، و ئهڤ شۆله ب من ڤه نائێت! د خالا بۆرى دا مه ئاشكهرا كر كو بهلكى مـرۆڤ ژ وان بـت یـێـن د سهر نههێژاییا مرۆڤى ڕا دهرگههێ ئێغبالێ ل بهر ڤهدبت، و تالع د ڕوییان دا دگڕنژت، ئهگهر خودێ خێرا وى ڤیا بت، ڤێجا تو هزرهكا باش ژ خودایێ خۆ بكه، و بزانه كو ههر چاوا بت دڤێت تو ڕێكا خۆ د ڤێ دنیایا فانى دا ببهیه سهرى، چ ژێلهل بچى چ ژۆر دا، و مادهم تو دێ ههر چى، بۆچى چوونهكا سهرفهراز تو ناچى؟
نهبێژه: ڕێكهكا دویره و یا ب ترسه!
ما هیممهتا ته ژ یا مرۆڤێ دزیكهر كێمتره، بهرێ خۆ بدێ چاوا ئهو ل شهڤ و نیڤشهڤان خهوێ ژ چاڤێن خۆ ڤهدڕهڤینت، و رحا خۆ دهاڤێت، و ترسێ ددانته لایهكى؛ دا مالهكێ بێخێر و حهرام ب دهست خۆ بێخت؟!
نهبێژه: ڤێ ڕێكێ زهحمهتهكا زێده پێ دڤێت!
ما خیرهتا ته ژ یا مێرییێ كێمتره، دهمێ ئهو بارهكێ سێ جاران هندى خۆ ل سهر سهرێ خۆ هل دگرت، و ددهته ڕێكێ، دا قویتێ زڤستانا خۆ كۆم بكهت؟!
فوضهیلێ كوڕێ عیاضى د جحێلینییا خۆ دا ئێك ژ مهزنترین ڕێگر و دزێن وهلاتێ خوراسانێ بوو، شهڤێن خۆ ب دانانا بیسهیان ڤه بۆ شهلاندنا خهلكى دبۆراندن، و گاڤا دهرێ ئێغبالێ ل بهر وى ڤهبووى، و خودایێ وى لێ هاتییه كهرهمێ، وى دهست ژ ژیانا خۆ یا بۆرى ههمییێ بهردا، و وهلاتێ خوراسانێ ل پاش خۆ هێلا، و قهستا حهرهمێ كر، ڕێكهكا نهخۆش و ب زهحمهت دا بهر خۆ، ل پشت خۆ نهزڤڕى، و نهگۆت: كهسهكێ وهكى من عهمرێ خۆ ههمى ب دزییێ ڤه بۆراندى ب كێر ڤێ ڕێكێ نائێت، و ئهڤه بارهكێ ژ من گرانتره، بهر ب خودێ ڤه چوو و قهستا ڕێكێ كر، حهتا ڕۆژهك ب سهر دا هاتى بوویه سهیدایێ زاهدێن ئوممهتێ یێن وهكى: (بشر ئهلحافى، عهبدللاهێ كوڕێ موبارهكى، ئیمامێ شافعى..).
3- ئهگهر گوننههێ دوهى بارێ ته گران كربت، بلا تۆبه ئهڤرۆ وى سڤك بكهت:
گاڤا ته ئنیهتا چوونا بهر ب خودێ ڤه ئینا، تو دلێ خۆ ب هیڤییا رهحما وى تژى بكه، گهلهك ل دوهییا خۆ نهزڤڕه، دا ئهو گونههێن دوهى بارێ ته گران كرى، ته ژ چوونێ سست نهكهن، نهبێژه: ئهز گهلهكێ قڕێژیمه، و شهرمه مرۆڤێ قڕێژى ل كۆچكا سولتانى بهرههڤ ببت! نههێله شهیطان ب ڤێ ڕێكێ ته بێ هیڤى بكهت، ئهو سولطانێ تو دێ قهستا دیوانا وى كهى، دهستێ وى ههردهم ب دانێ یێ ڤهكرییه، گوهێ خۆ بدێ چاوا ئهو گازى یێن وهكى من و ته دكهت:
( قُلۡ يَٰعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ أَسۡرَفُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ لَا تَقۡنَطُواْ مِن رَّحۡمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ) (الزمر: 53) ئـهى پـێـغهمبهر، تو بێژه وان بهنییێن من یێن زێده ب ناڤ گونههان ڤه چووین، هوین ژ رهحما خودێ بێ هیڤى نهبن، هندى خودێیه گونههان ههمییان ژێ دبهت، هندى خودێیه ئهوه گهلهك گوننههان ژێ دبهت، و ئهوه یێ دلۆڤانكار.
دوهى.. ئهگهر گوننههان بارێ ته گران كربت، تو دشێى ب تۆبێ خۆ ژ وان ههمییان بشۆى، و ژ كهرهما خودێ وى دهرگههێ تۆبێ ههمى دهمان یێ هێلایه ڤهكرى، بچویكهكێ ته دهمێ خهلهتییهكێ دكهت، ب ڤیان و نهرمى تو حسێبێ دگهل دكهى، دا ئهو ل خهلهتییا خۆ بزڤڕت، تو ژى دهمێ خهلهتییێ د دهر حهقا خودایێ خۆ دا دكهى، ئهو رهحمێ د گهل ته ب كار دئینت، هندهك جاران ب ئێشانهكا سڤك ته هشیار دكهت، و هندهك جاران ته دهژینت، ههر چهنده ئهو دشێت ب گۆتنهكێ ته بێ سهر و شوین بكهت، مرۆڤهكى گهلهك گوننههـ كرن، ژ ڕێكا ڕاست دویركهفت، پاشى شهرم ژ خۆ كر، و داخوازا تـۆبـێ بـۆ خۆ ژ خودایێ خۆ كر و بڕیار دا بزڤڕته ڕێكا ڕاست، ڕێ ل بهر وى یا ڤهكرى بوو، و گاڤا وى ههستكرى كو یێ ب هێزه، جارهكا دى ل گونههێ زڤڕى، و تۆبا خۆ شكاند، پشتى چهندهكێ دلێ وى تژى خهم بوو، و شهرم ژ خۆ كره ڤه، و ژ بلى خودێ چو ڕێ نهدیتن ههوارێن خۆ بگههینتێ، جـارهكــا دى وى دهرگــههـ ڤــهكــرى دیــت.. و قـهســت كرێ! پاشى زڤڕى تۆبهشكاندێ! بهلێ دیسا دنیا د چاڤان دا تارى بوو، و ههست ب شهرمزارییێ كر، ب دلهكێ شاریاى، و ب دو چاڤێن تژى ڕۆندك ڤه، سهرێ خۆ ل بهر دهرێ خودایێ خۆ چهماند و كره ههوار:
- خودایێ من.. ژ بلى ته ئهز كهسهكێ نابینم شكهستنا من ڤهگرت، و قڕێژا من بشۆت، و ئهز شهرمكرییێ تهمه!!
هنگى دهنگهك ژ بانێن بلند دئێت: عهبدێ من زانییه كو وى خودایهك ههیه گونههان ژێ دبهت، و ئهو پێ دگرت؟ من گونهها عهبدێ خۆ ژێبر، من گونهها عهبدێ خۆ ژێبر، من گونهها عهبدێ خۆ ژێبر، ڤێجا ئهو چ دكهت بلا بكهت!
و ئهڤهیه مهعنا ڤێ حهدیسێ: ( إِنَّ عَبْدًا أَصَابَ ذَنْبًا ، فَقَالَ: رَبِّ أَذْنَبْتُ ، فَاغْفِرْ لِي. فَقَالَ رَبُّهُ: أَعَلِمَ عَبْدِي أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِهِ؟ غَفَرْتُ لِعَبْدِي. ثُمَّ مَكَثَ مَا شَاءَ الله ثُمَّ أَصَابَ ذَنْبًا ، فَقَالَ رَبِّ أَذْنَبْتُ ، فَاغْفِرْهُ، فَقَالَ: أَعَلِمَ عَبْدِي أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِهِ؟ غَفَرْتُ لِعَبْدِي. ثُمَّ مَكَثَ مَا شَاءَ الله ثُمَّ أَذْنَبَ ذَنْبًا ، قَالَ : قَالَ رَبِّ أَصَبْتُ ، فَاغْفِرْهُ لِي، فَقَالَ: أَعَلِمَ عَبْدِي أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِهِ؟ غَفَرْتُ لِعَبْدِي -ثَلاَثًا- فَلْيَعْمَلْ مَا شَاءَ ) (بوخارى ڤهدگوهێزت).
4- تێكهلكرنا ته بۆ باشى و خرابییێ بلا ته ژ چوونێ سست نهكهت:
ژ بهر كو تو یێ هاتییه چێكرن مرۆڤ، نه ملیاكهت، دبت هندهك جاران تو كارێ خۆ یێ باش تێكهلى كارهكێ خراب بكهى، ئهڤه تشتهكێ موستهحیل نینه، بلا ئهڤ چهنده ئێكا هند ژ ته چێ نهكهت تو د چوونا خۆ دا بهر ب خودێ ڤه سست ببى، و بێژى: چاوا ئهز ب نك وى ڤه بچم، و ئهز یێ فلان خرابییێ تێكهلى باشییێن خۆ دكهم؟ ما ته گوهـ لێ نهبوویه دهمێ ئهو دبێژت: ( وَءَاخَرُونَ ٱعۡتَرَفُواْ بِذُنُوبِهِمۡ خَلَطُواْ عَمَلٗا صَٰلِحٗا وَءَاخَرَ سَيِّئًا عَسَى ٱللَّهُ أَن يَتُوبَ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ) (الـتــوبـة: 102) یـهعـنـى: هـنـدهكـێـن دى هـهنـه، ئـعـتـراف ب گونههێن خۆ كرییه، و ژێ پهشێمان بووینه، وان كارهكێ چاك و ئێكێ دى یێ خراب تێكهلى ئێك كرییه، بهلكى خودێ تۆبا وان قهبویل بكهت، هندى خودێیه گونههژێبرێ دلۆڤانكاره.. و (بهلكى)یا خودێ وهكى یا مه بۆ ئحتیمالێ نینه، بهلكى ئهو بۆ مسۆگهركرنێیه!
و دڤێت تو بزانى كو چو مرۆڤ نینن د ههمى حالێن خۆ دا ل سهر ئێك تهرزى بن، جار ههیه باوهرییا مرۆڤى زێده دبت، و ئهو پتر بهر ب باشییێ ڤه دچت، و جار ههیه ژى ئهو ههست ب هندهك سستییێ دكهت، و دویر نینه هنگى ئهو بهر ب خرابییێ ڤه بچت.. یا گرنگ ئهوه مرۆڤ ل سهر ڕێكا خۆ یێ بهردهوام بت، و ئهگهر جارهكێ كهفت ئهو كهفتن وى ژ چوونێ لێڤهنهكهت، و د ڤێ دهلیڤهیێ دا دڤێت تو دهرسێ بۆ خۆ ژ مێرییێ بگرى، چهند جاران ئهو دكهڤت؟ بهلێ هنگى ئهو ڕادوهستت حهتا ئارمانجا خۆ ب جهـ دئینت.
5- هشیارى نهفسا خۆ به:
ل وى دهمێ تۆ ددهیه ڕێ، ئهگهر ته هاى ژ نهفسا خۆ نهبت، ئهو دێ ته خاپینت، نهفس وهكى مرۆڤێ تێگههشتى تهشبیهـ دكهن، وهكى وى صهیه یێ خودانى موژیل دكهت، حهتا وى غافل دكهت، دا پشتى هنگى خۆ د خوارنا وى وهركهت، و ببهت بخۆت.. نهفس ههڤڕكهكا دزیكهره، هندى پتر تو وێ نازدار بكهى، ئهو پتر بێ ئهمرییا ته دێ كهت، وهفایێ ئهو نزانت، و ههر جارهكا ته ئهو تێر كر، ئهو دێ ته خۆت، ما د كهڤن دا عهقلداران نهگۆتییه: (گاڤا ته صهیێ خۆ قهلهو كر دێ ته خۆت!).
گهلهك جاران دهمێ تو ددهیه ڕێ، ئهو كهسێن ل دهور و بهرێن ته هزرا باشییێ دێ ژ ته كهن، و دێ مهدحێن ته كهن، هنگى نهفسا ته دێ كهیف ب ڤێ (درهوێ) ئێت، و دێ ته وه تێگههینت كو ڕاسته تو یێ وهسانى وهكى خهلك هزرێ ژ ته دكهن، هنگى تو هشیارى خۆ به! ئاخرى تو باش خۆ دنیاسى، و تو دزانى كانێ چهند ژ سهدێ گۆتنا وان یا دورسته، ڤێجا چ مهعنا بۆ خۆخاپاندنێ نینه.
6- هشیارى ئبلیسى و ئارمانجا وى ژى به:
وهكى نهفسێ ئهوا دڤێت ته ب گۆتنێن خهلكى بخاپینت، ئبلیس ژى هندهك جاران دئێته سهر ڕێكێ و خۆ ب كراسێ مرۆڤهكێ جامێر نیشا ته ددهت، دا بێژته ته: ههما هنده ته چو ل سهر خۆ نههێلایه، تو ژ مرۆڤێن (واصلى) ئهوێن گههشتینه حهددێ كهمالێ، و بووینه وهلییێن خودێ، ما ته زێدهتر چ دڤێت؟ بهسه خۆ زێدهتر نهوهستینه، پیچهكێ بێنا خۆ ڤهده، دا تو بشێى بهردهوامییێ بدهیه ڕێكا خۆ.. و هۆسا ئهو دێ كارى كهت حهتا تو وه هزر بكهى كو ڕاسته تو یێ گههشتى، و بوویه (واصلهكێ عارف)، و ههر جارهكا ته گۆت: (ئهز..) ئهو تو چوویه هیلاكێ، چونكى تو دێ وهكى وى لێ ئێى، ما نه پهیڤا (ئهز) بوو، جارا ئێكێ ئبلیس برییه هیلاكێ، دهمێ فهرمانا خودێ شكاندى، و بۆ ئادهمى نهچوویه سوجدێ، و گۆتى: (ئهز) ژ وى چێترم..! و ژ بیر نهكه كو دبت تو خێرهكێ بكهى و ئهو خێر ته ببهته هیلاكێ، و گونهههكێ بكهى ئهو گونههـ ته ژ هیلاكێ ڕزگار بكهت.. بهلكى تو بێژى: چاوا؟
خێرهكا غوروور د دویڤ دا دئێت، حهتا وه ل خودانى دكهت كو وه تێ بگههت كو ئێدى حهقێ وى كهفته سهر خودێ، ژ بهر كو ئهو بوو ژ مرۆڤێن (گههشتى)، خودانى دبهته هیلاكێ، و ئهو گونهها ئێكا هند ژ خودانى چێ دكهت كو ئهو شهڤ و نیڤشهڤان ڕۆندكێن پهشێمانییێ ببارینت، ئهو وى ژ هیلاكێ ڕزگار دكهت.. ڤێجا هشیارى خۆ به، ئبلیس دهمێ بێ هیڤى دبت كو بشێت كهسهكى ب گونههێ د سهردا ببهت، د ڕێكا خێران ڕا دئێتێ، و غوروورێ بۆ وى ب خێرێن وى چێ دكهت، دا وى پێ ب دویڤ خۆ ڤه بخڕینت.
7- بلا ڕهنگ بهرێ ته ژ مهعنایێ وهرنهگێڕت:
زارۆكهكى ئهگهر تو شكلهكى بدانییه بهر سنگى، ئهو هند هزرا خۆ د وێ مهعنایێ دا ناكهت یا ژ ڤى شكلى دئێته وهرگرتن هندى بهرێ وى دمینته ڕهنگان، چونكى دیتنا وى بۆ تشتى یا سهرڤه سهرڤهیه، ڤێجا دهمێ تو قهستا ڕێكێ دكهى خۆ وهكى وى زارۆكى لێ نهكه یێ ب ڕهنگان ڤه موژیل دبت، چونكى ئهصل د ههر وێنهیهكى دا ئهو مهعنایه یا ژێ دئێته وهرگرتن، ئهگهر نه پهیڤ تژى سهر ڕێكێنه!
و ئهگهر تو د ڤێ شیرهتێ گههشتى زێڕ، ئهگهر وه لێ هات ڕێكێ ل ته بگرت، د چاڤێن ته دا دێ بته بهرهكێ ب زهرى هاتییه ڕهنگكرن، نه صهنهمهكێ ل سهر سهر و چاڤان بێته دانان!
دبێژن: جارهكێ شێخهكى موریدهك ههبوو، د قویناغا سلووكێ دا بوو، جارهكێ هندهك زێڕ ب دهست موریدى كهت، بهلێ ژ شهرمێن شێخى دا وى ئهو ڤهدشارت، شێخ پێ دحهسیا، بهلێ خۆ پێ نهدئینا دهر، دگۆت: هندى زێڕ یێ ڤهشارتى بت، ترس تێدا نابت.. جارهكێ شێخ و موریدێ وى چوونه سهفهرهكێ، د نهالهكا تارى دا بهرێ وان كهفته دوڕیانهكێ، ترس كهفته دلێ موریدى، ژ بهر وى زێڕێ ڤهشارتى یێ وى ههى، لهو وى گۆته شێخێ خۆ: ئهرێ بزڤڕین یان بدهینه ڕێ؟ بهرێ خۆ بدهینه كیژ ڕێكێ؟
شێخى ب گڕنژین ڤه گۆتێ: ئهو تشتێ ڤهشارتى یێ ته ههى بهاڤێژه.. و ل كیژ ڕێكێ تو دچى ههڕه!
8- خۆشییا ڕێكێ بلا ته ژ چوونێ گیرۆ نهكهت:
دبت ئهو ڕێكا تو لێ دچى یا خۆش بت، موژیلاهى ل دۆر و ڕهخێن وێ ههبن، بلا خۆشییێ ژێ ببینى، بهلێ وه نهبت ئهو خۆشى ته ژ چوونێ گیرۆ بكهن، یان ئارمانجێ ژ بیرا ته ببهن، بهلكى قهسرا ته یا خۆش بت، و دیوارێن وێ دبلند بن، بهلێ دڤێت تو ژ بیر نهكهى كو دهرگههێن وێ قهسرێ ئهگهر چهند دئاسێ ژى بن، ئهو نهشێن ڕێكێ ل وى مێڤانێ گران بگرن یێ كو دێ ئێته ته و ته ژ وێ قهسرێ دهرێخت و د گهل خۆ بهته كۆركهكا تهنگ و تارى.. ملیاكهتێ مرنێ!
جارهكێ پادشاههكى قهسرهكا عهجێب ئاڤاكر، و مالهكێ زێده لێ خهرج كر، و دهمێ وى قهسرا خۆ وهكى پارچهیهكا بهحهشتێ لێ كرى، وى خهلك ڤهخواندنه قهسرێ و دهرگههـ ل بهر وان ڤهكرن، دا ئهو وێ عهجێبییێ ببینن یا وى چێكرى، ههر ئێكى ژ لایێ خۆ ڤه مهدحێن قهسرێ كرن، و عهجێبییێن وێ ڤهگێڕان، و دهمێ پادشاهـ گههشتییه كلۆڤانكا غوروورا خۆ، ل سهر تهختێ خۆ گۆته بهرههڤبوویان: ئهرێ هوین كێماسییهكێ د قهسرا من دا دبینن؟ وان ههمییان پێكڤه گۆت: حاشا، قهسرهكا بێ كێماسییهكه، مرۆڤهكێ زاهد ل وێرێ یێ ئاماده بوو، وى گۆته پادشاهى:
- بهلێ، كێماسییهكا مهزن د قهسرا ته دا ههیه، و ئهو كێماسى گهلهكا ب ترسه!
پادشاهى ب عێجزى ڤه گۆت: كێماسییا چ؟ ئهڤه تو چ دبێژى؟!
زاهدى گۆت: مهزنترین كێماسییا قهسرا ته ئهوه، دهرگههێ وێ ل بهر ئزرائیلى یێ ڤهكرییه!
مرن چو تامێ ناهێلته د خۆشییا قهسرێ، تهڤنپیرك دهمهكێ درێژ ب ئاڤاكرنا تهڤنێ خۆ ڤه دبهت، و پشتى ئهو ژ ڤى كارێ خۆ خلاص دبت، ئهو هزر دكهت وێ قهسرهكا مهزن چێكر، و ئێدى دێ شێت ب سهدان مێش و مۆران خاپینت و ئێخته داڤێن خۆ یێن موكم، پاشى دێ هند بینت بچویكهك ب سهرێ داركێ خۆ یێ زراڤ تهڤنێ وێ د گهل ههمى هیڤیێن وێ پێڤه گرێداین، دێ پرتپرت كهت، و چویێ ژێ ناهێت.
دنـیـا ب هـهمـى خـۆشییێن خـۆ ڤـه وهكى وى تهڤنییه یێ تهڤنپیركێ ڕاچاندى، یان وێ قهسرێ یا پادشاهى ل سهر جههكێ بلند ئاڤاكرى، مرن چو خۆشییێ تێ ناهێلت.
سهحكێ ههمى كهس چوون د خهیالاتێ عهدهم مان
سهحكێ نه خودێناس و نه عوببادێ صهنهم مان
سهحكێ نه شههـ و حاكم و كیسرا و نه جهم مان
بێ فایدهیه وهك تو دمرى دالههـ و نازى
9- ڤیانا مهجازى بلا ڤیانا حهقیقى ژ بیرا ته نهبهت:
بهلێ، دنیا و گهلهك تشتێن د ناڤ دا ههین، خودێ ئهو وهسا چێكرینه ل بهر دلێ مرۆڤى دشرین بن، بۆ هندێ دا دنیا بێته ئاڤاكرن، و مرۆڤ قویناغا ژییێ خۆ ب خۆشى لێ ببۆرینت، بهلێ عاشقێ دنیایێ و وان خۆشییێن لێ ههین، دڤێت ژ بیر نهكهت كو ئهڤ عشقه (عشقهكا مهجازییه) و (فیراق) دویماهییا ههر عشقهكا مهجازییه، ههوه دیتییه جارهكێ (مهجاز) بوویه (ئهصل) و جهێ (حهقیقهتێ) گرتى؟!
ل دهسپێكا ههر عشقهكا مهجازى یا ڕێكا خۆ بۆ دلێ ته دكهت، بلا دویماهى ل بیرا ته بت، دا ئهو عشق نهبته ڕێگر د ناڤبهرا ته و چوونا بهر ب مهحبووبێ حهقیقى ڤه..
- ته بهردهوامییا موحبهتێ دڤێت؟
- مهحبووبهكێ بهردهوام بۆ خۆ بگره!
10- خۆ ژ دنیایێ بلندتر ببینه:
ئـهگـهر جـارهكـێ دنیایێ پـشـت دا تــه و تـو ب خهم ئێخستى، ب خۆ بێ منهتكرنا ژ وێ ب سهر وێ بكهڤه! و بـــلا ل بـــیـــرا تـــه بـــت كــو بهرى ته ژى ئهو د عشقا خۆ دا بۆ كهسێ یا ب وهفا نهبوویه، و بزانه ههر دلهكێ ب تشتهكێ فانى ڤه بێته گرێدان، ئهو دلهكێ زێندى نابت.. ئیمامهكێ زاهد ڕۆژهكێ ل حهلهقا وهعظێ خۆ یێ ڕوینشتى بوو، مرۆڤهكێ شهپرزه هات، چاڤێن وى دسۆر بوون ژ گرییێ، ئیمامى گۆتێ: ته خێره بۆچى تو دكهیه گرى؟ وى گۆت: خۆشتڤییهك من ههبوو ئهو بۆ من وهكى رحێ بوو، مرنێ ژ من ستاند و ئهز هێلامه ب تنێ.
ئیمامى گۆتێ: خۆشتڤییهكێ وهسا بۆ خۆ پهیدا بكه مرن ڤێڕا نهگههت!
د غهزایهكێ دا مهزنترین صهنهمێ هندستانێ كهفته دهستێ سولطانێ غهزنهوى مهحموودێ ناڤدار، وى بڕیار دا صهنهمى بسۆژت، گاڤا هندییان ب ڤێ چهندێ زانى د ههوارا صهنهمێ خۆ چوون، و گۆتنه سولطانى: هندى گرانییا وى ئهم زێڕى دێ دهینه ته بهس تو وى نهسۆژه، وهزیر و ههڤالێن سولطانى گۆتێ: یا باشتر بۆ مه ئهوه ئهم ڤى صهنهمى بفرۆشینه وان، چونكى مه پێتڤى ب وى زێڕى ههیه.. سولطانى گۆت:
- ئهز دترسم ڕۆژا قیامهتێ خودێ بێژت: ئازهرێ بابێ ئیبراهیمى و مهحموودێ غهزنهوى پێكڤه بیننه بهر حسێبێ، ڤى صهنهم چێ دكرن، و ڤى صهنهم دفرۆتن!
پاشى وى بڕیار دا صهنهم بێته سۆتن.. و گاڤا وان ئاگر بهردایه صهنهمى و قهلپێ ب سهر ڤه ڕابووى، وان دیت بیست منێن زێڕى د زكێ وى دا ههبوون، سولطانى گۆت:
- صهنهم هێژاى ڤێ سۆتنێیه.. و ئهم هێژاى ڤى زێڕینه، ئهو خهلاتهكه خودێ دایه مه.
وان دڤیا ب فرۆتنا صهنهمى زێڕى ب دهست خۆ بێخن، و خودێ دڤیا ب سۆتنا صهنهمى زێڕى بدهته وان!
ته دڤێت زێڕهكێ صافى ژ دنیایێ بگههته ته؟
وێ ب ئاگرى بسۆژه!
