جزایێ مرنا خۆشتڤییان
بوخاری ژ ئهبوو هورهیرهی ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆت: خودێ دبێژت: (ما لعبدی المؤمن عندی جزاء إذا قبضت صفیه من أهل الدنیا ثم احتسبه إلا الجنة) عهبدێ من یێ خودان باوهر ئهگهر من رحا خۆشتڤییێ وی ژ خهلكێ دنیایێ ستاند و وی بۆ خۆ ب خێر حسێب كر جزایهك ل نك من نینه ژ بهحهشتێ پێڤهتر.
ئێك ژ مهزنترین موصیبهتان یێن د دنیایێ دا دئێنه سهرێ مرۆڤی ئهوه رحا خۆشتڤییهكێ مرۆڤی بێته ستاندن، و ژ ڤێ دنیایێ وهغهر بكهت، لهو صهبرا ل سهر ڤێ موصیبهتێ ژی گهلهك یا مهزنه، ب تایبهتی ل دهسپێكا هاتنا ڤــێ مــوصیبهتێ، و ههر ژ بهر ڤێ چهندێ جزایێ صهبرا ل سهر ڤێ موصیبهتێ ژی گهلهك دێ یـــێ مــــهزن بت، د ڤێ حهدیسا قودسی یا بۆری دا خودایێ مهزن بۆ مه ئاشكهرا دكهت كو عهبد ئهگهر یێ خودان باوهر بت، و صهبرێ ل سهر موصیبهتا ژ ڤی ڕهنگی بكهت، و باوهرییا وی ب خودێ ئێكا هند ژێ چێ بكهت كو ئهو ڤێ موصیبهتێ بۆ خۆ ب خێر حسێب بكهت، ڕۆژا قیامهتێ جزایێ وی دێ بهحهشت بت.
و تشتێ ژ ههمییێ مهزنتر یێ كو دڤێت مرۆڤ صهبرا خۆ پێ بینت دهمێ موصیبهتا مرنا خۆشتڤییهكی ب سهر مرۆڤی دا دئێت ئهوه مرۆڤ بزانت ئهڤ خۆشتڤییێ هه وهكی مه ههمییان و ههر تشتهكێ ههی ملكێ خودێ بوو، وی ئهو دا بوو، و ئێمانهتێ وی بوو ل نك مه، و خودانێ ئێمانهتی ههر جارهكا بڤێت حهقێ ههی ئێمانهتێ خۆ بزڤڕینت، و ژ بهر ڤێ چهندێ قورئان بهرێ مه ددهته هندێ كو چی گاڤا موصیبهتهك ب سهرێ مه هات، ب تایبهتی موصیبهتا مرۆڤهكێ مه یێ نێزیك، ئێكهمین ئاخفتنا ئهم دبێژین، ئهو بت ئهم بێژین: (إنا لله وإنا إلیه راجعون) ئهم ملكێ خودێینه، و ئهم دێ زڤڕینه نك وی. مهعنا: مادهم ئهم ملكێ وینه، و ئهم ههر دێ زڤڕینه نك وی، چ زوی چ درهنگ، نه ژ عهقلییه دهمێ مرۆڤ دبینت ئێك ژ مه زویتر بزڤڕته نك خودانێ خۆ یێ ژ ڕاستی.. خۆ تهنگاڤ بكهت یان نهرازی بكهت.
ئیمام مالك ژ زانایێ تابعییان یێ مهزن (قاسمێ كوڕێ موحهممهدێ كوڕێ ئهبووبهكری) ڤهدگوهێزت، دبێژت: جارهكێ دهمێ ژنكهكا من مری (موحهممهدێ كوڕێ كهعبێ قورهضی) هات تهعزییا من بكهت (و بۆ زانین ئهڤ موحهممهده ژ صهحابییێن پێغهمبهری بوو سلاڤ لێ بن)، گۆت: وی گۆته من:
د ناڤ بهنی ئسرائیلییان دا زهلامهكێ زانا و عیبادهتكهر و تێگههشتی ههبوو، ژنكهكا وی ههبوو، وی گهلهك حهز ژێ دكر و كهیف پێ دهات، جارهكێ ژنكا وی مر، ئینا ئهو گهلهك پۆسیده بوو، و سهرا وێ ب خهم و كۆڤان كهفت، حهتا گههشته وێ دهرهجێ ئهو چوو د مال دا و دهرگههـ ل خۆ گرت، و خۆ ژ خهلكی ڤهشارت دا ئهو كهسێ نهبینت، و كهس وی نهبینت.
ژنكهكێ سوحبهتا وی گوهـ لێ، ڕابوو چوو نك و گۆته وان كهسێن ل بهر دهری: من دڤێت فلان زانای ببینم دا پسیارهكێ ژێ بكهم، وان گۆت: تو نهشێی وی ببینی چونكی ئهو ناهێلت كهس وی ببینت، ژنك ما ل بهر دهری و گۆت: ئهز ژ ڤێرێ ناچم حهتا وی نهبینم. ئینا مرۆڤهك چوو ژۆر و مهسهلا وێ بۆ وی زانای ڤهگێڕا، و گۆتێ: ئهو یا دبێژت: ئهز ژ ڤێرێ ناچم حهتا پسیارا خۆ ژێ نهكهم، زانای دهستویرییا وێ دا، گاڤا ژنك چوویه نك گۆتێ: ئهزا هاتیم پسیارهكێ ژ ته بكهم، گۆتێ: بێژه، چ پسیاره؟
ژنكێ گۆت: من هندهك زێڕ ژ جیرانهكا خۆ وهرگرت ئێمانهت، دا بكهمه بهر خۆ، پشتی دهمهكی وان هنارته زێڕێ خۆ، ئهرێ ئهز زێڕێ وان لێ بزڤڕینم یان نه؟
زانای گۆتێ: ئهرێ ب خودێ دڤێت لێ بزڤڕینی.
ژنكێ گۆتێ: بهلێ ئهڤه دهمهكه ئهو زێڕ ل نك من؟
زانای گۆت: ئهها ژ خۆ فهرتر بوو تو لێ بزڤڕینی مادهم ئهڤه دهمهكه ئهو ل نك ته.
ژنكێ گۆتێ: خودێ رهحمێ ب ته ببهت، پا پا چاوا تو هنده كــۆڤــانــــدار بـــووی ل سهر وی ئیمانهتێ خودێ دایه ف ته پاشی ژ ته وهرگرتی، و ئهو ژ ته حهقتر ب وی ئێمانهتی؟
گاڤا ڤی زانایی گوهـ ل گۆتنا ژنكێ بووی، وی زانی ئهو چ حاله ئهو كهفتییێ، ئینا وی مفا بۆ خۆ ژ گۆتنا وێ وهرگرت و ژ وی حالی دهركهفت.
ئهڤه ئێك ژ وان سهرهاتییێن مللهتێن بۆرین بوو، پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- بۆ صهحابییێن خۆ ڤهگێڕا بوو، و ئهو باش تێگههشت بوون:
جارهكێ كوڕهكێ (موعاذێ كوڕێ جهبهلی) كهفته بهر سهكهراتێ هندهك ههڤالێن وی حازر بوون، ئهو نهشیانه چاڤێن خۆ و وان كره گری، و دهنگێ گرییا ئێك ژ وان بلند بوو، موعاذ لێ زڤڕی و گۆتێ: هش به، ئهز ب خودێ مه كو خودێ رازیبوونا مــن ل سهر ڤێ چهندێ ببینت ل نك من خۆشتڤیتره ژ وێ ههمی جهادا من كری.. مهعنا: خێرا صهبرا ل سهر موصیبهتا مرنا خۆشتڤییهكی -ب دیتنا ڤی صهحابی- مهزنتره ژ وێ ههمی جیهادا وی د گهل پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- و پشتی وی ژی كری.
بۆچی؟ چونكی جزایێ وێ بهحهشته، وهكی د وێ حهدیسا قودسی دا هاتی یا مه ل دهسپێكێ ڤهگێڕای.
