ناڤبرا پێنجێ
عهطوه زڤڕى مالا خۆ یا بهرفرههــ، د گهل كو تژى تێڤه گولن ژى بهلێ ئهو چو بێنێ سهح ناكهت، جوانیا دیكوورێ هۆل ومهزهلان ل بهر وى تشتهكێ بێ مهعنایه، یا گرنگ مهزهلا ڤهخوارن ونڤستن وخوارنێ یه.. ل ڤان جهان گهلهك دیمهنێت جوان دهلاویستینه، بهلێ چو جاران وى نهگۆتیه خۆ دا باش بهرێ خۆ بدهمێ كانێ چ هزر وبیر ژ وان دیمهنان دئـێـنـه وهرگــرتــن.. بهس ئهو بهرێ خۆ ددهته دیمهنێ سهرۆكى یێ مهزن، ودیمهنێ خۆ یێ بچویك ژى ئهوێ دكهفته دبن دیمهنێ سهرۆكى دا.. دیمهنهكێ دى ژى یێ بچویك د چارچووڤهیهكێ زهرێ وهكى زێڕى دا ل سهر مێزا ڤالا یێ هاتیه دانان ئهو ژى دیمهنێ نهبیلایێ یه..
ئهه پا نوكه بۆ وى نهخۆشه، چونكى ئهو یێ بێ كاره.. ئــهرێ تــو بــێــژى ئــهو جـارهكـا دى بزڤڕته گرتخانا حهربى؟ ل وێــرێ ئــهو ب نــهخـۆشیێ ناحهسیێت، ههمى دهمان ئهو ب كارى ودان وستاندنان ڤه یێ موژیله.. ل وێرێ ئهو پشكداریێ د دانانا مهصیرێ مرۆڤان دا دكهت، خهلكى ساخ دكهت ودمرینت، وهندى ئهو ژ فهرمانێت بلند دهرنهكهڤت دهستێ وى بێ توخویب ژ وى ڕا یێ بهردایه.. ما ئهو دێ وێ ڕۆژێ ژبیر كهت دهمێ ئهو ل گرتیخانا حهربى ڕاوهستاى وداخواز ژ (هوضەیبى) كرى وهكى مایسترووى ل بهراهیا گرتیان ڕاوهستت وههمى پێكڤه سرۆدا (مثال الوطنیه) بێژن، بهلێ.. ل سهرى وى گوهێ خۆ نهدایێ، بهلێ عهطوهى گـــهف لـێ كــرن كــــو ئـــهگــــهر ئـــهو وه نـــهكــهت ئهو دێ تۆلێ ل ههڤالێت وى ڤهكهت.. پاشى وى قامچى هلگرت و ب ناڤـ ههڤالێت وى كهفت، لهو ئهو نهچار بوو وهكى مایسترووى بكهت دا خۆشتڤیێت خۆ ژ عهزابدانێ ڕزگار بكهت.. هوچهیبى ڕێبهرێ گشتى ئهوێ ب پهیڤهكێ ب ملیوونان مرۆڤان دهژینت نوكه عهگوه وى ب قامچیا خۆ دهژینت، بهلێ.. هێزه ئاخفتنا بنبڕ د ههمى تشتان دا، نهمان بۆ وان كهسان بت ئهوێت خۆ وخهلكى ژى ب جڕهكێشانێ ڤه دخهندقینن، فیشهكهك ب تنێ بهسه كارى بنبڕ بكهت دا تهناهى وبێ دهنگى بزڤڕتهڤه، سهربۆڕا وى یا تایبهت ئهڤـ ههمى هزره كرنه د سهرێ وى دا، بابێ وى یێ مهلا ڕۆژهكێ گۆته وى پشتى وى كولمهك دانایه جۆتیارهكى وبریندار كرى:
ــ كوڕێ من ژ خودێ بترسه.. ما تو ژ ڕۆژا قیامهتێ ناترسى؟
هنگى هێشتا عهطوه یێ گهنج بوو، هێشتا ل سالا ئێكێ بوو ل كولیژا لهشكهرى، بهرێ خۆ دا سهر وبهرێ ژیانا بابێ خۆ یارى بۆ خۆ پێ دكرن، وێ ڕۆژێ وى بهرسڤا بابێ خۆ دا وگۆتێ:
ــ ما تو نزانى ئهو ل سهر كهرى یێ سویار بوو و د بهر من را چوو؟
ــ ڤێجا ما چیه كوڕێ من؟
ــ دڤیا ئهو ژ بهر من پهیا ببا، ما ئهو نزانت ئهز كیمه؟
ــ عهطوه، ئهو ژى وهكى ته عهبدهكه ژ عهبدێت خودێ.
هنگى عهطوه عێجز بوو وگۆت:
ــ ئهز عهبدێ كهسێ نینم!
ــ هــش بــه ئـهحـمـهق.. ل خۆ بزڤڕه ئهگهر خودێ دێ ته ب ئاگرێ خۆ سوژت.
عهطوهى ل دهرى دا ودخوڕى:
ــ نهرمى د گهل ڤان جۆتیاران خهلهتیهكا مهزنه، ب دارى وقامچیێ نهبت ئهو تێ ناگههن.
ڕیهێت بابێ وى یێت سپى لهرزین.. وگۆتێ:
ــ دهركهڤه، لهعنهتى.
عهطوهى بیریێت وان ڕۆژان كر.. ههردهم بابێ وى وخۆ برایێ وى ژى ئهوێ بۆ دختۆریێ دخواند وهندهكێت دى دا بـێـژنـێ: ڤــیـان باشـتـریـن ڕێكه مرۆڤـ حهژێكرنا خهلكى پێ ب دهست خۆ بێخت، وى یارى بۆ خ ب ڤێ گۆتنا وان دكر وبـاوهرى پــێ نـــهدئـیـنـا، چونكى وى هزر دكر ههمى تشت ب پارهى دئێنه كڕین، و ب هێزێ ئهو دێ شێت ههمى تشتان ئێخته بن دهستێ خۆ.. ل نك عهطوهى پاره وهێز هێژاى پهرستنێنه..
دهمهكێ درێژ ئهو بۆ وهرگرتنا خواندنێ ژ مرۆڤێت خۆ دویر كهفتبوو، وهكى دهوارهكێ ئازاكرى وى ههڤسارێ نهفسا خۆ بهردابوو، ههڤالینیا كۆمهكا مرۆڤێت بێ شهرم كر، دچوو مهیخانه وجهێت تیاترۆیان، پهرداغ وژنكێت پویچ نیاسین.. ڕاسته ل سهرى پیچهكێ ئهو یێ دودل بوو، بهلێ ههر زوى حهتا گوهان ئهو چوو د ناڤـ دا.. گاڤا ههوجهى مالى دبوو دا قهر كهت یان دزت، پێ دحهسیا كو تێنكا وى ب ژنك وپهرداغان ناشكێت، لهو مهى چهندا ئهرزان ژى با وى ڤهدخوار، وژنك چهند یا كێم با دا چته نك! گاڤا برسى دبوو دا خۆ ل سهندهویچان دهت وبهت..
وى قهت شهرم نهدكر قهران ژ دهرگههڤانێ ئاڤاهى یان كاركهرێ خواندنگههێ یان مهیگێڕێ مهیخانێ بكهت.. نه كو بابێ وی پاره نهددانێ، نه بهلێ پا وى حهتا حهددهكى پاره ددانێ.
د شــهڕێ فلسطـیـنــێ دا ل سالا 1948 سهربۆڕهكا نوى ب سهر وى دا هات، ههمى بهحسێ ترسێ وخوینێ بوو، چهكێ خراب.. وى گوهــ ل زهنگینیا مرۆڤێت مهزن وهزرڤان وهۆنهرمهندان دبوو، ئهو هزارێت ئهو دهاڤێنه سهر مێزێت پهڕكانێ.. وى هزرا هندێ نهدكر ڕێكهكێ بدانت ههژاران پێ دلشاد بكهت، بهس وى دڤیا ئهو ژى بژیت دهولهمهند وبهر دهستێ وى یێ فرههــ بت.. چو هزرێت ب بها د سهرێ وى دا نهبوون لهو دهمێ هزرێت شۆڕهشڤانیێ ژ هندهكان گوه لێ بووین ههر زوى وى ئهو هزر وهرگرتن.. ب تشتهكى ب تنێ ئهو یێ زیرهك بوو: ب گوهداریا سهرۆكان، و ب دلڕهقیێ..
ئێڤاریهكێ ههڤالهكى گۆتێ:
ــ عهطوه، ئهز دترسم ژ بهر كارێت خۆ یێن خراب تو بكهڤى.
ئهو كهنى وگۆت:
ــ ئهگهر عهطوه بكهڤت ژى ههر دێ مینته ژ پێیان ڤه.
دهمێ شۆڕهش ڕابووى وى جههكێ بلند د ناڤـ دا ههبوو، شۆڕهشڤان ب شارهزاییا خۆ شیان وى بداننه وى جهێ ئهو ژ ههژى.. ڕێ بۆ وى خۆش كر دا ئهو د گهل كهنكهنێت كهڤنه نازیێت ئهلمانى وزهلامێت عهزابدانێ ل جیهانا شیوعیان وزهبانیێت موخابهراتان فێر ببت، ب گێولهكێ عهجێب وعنتیكه وى هزر ورێبارێت وان وهرگرتن، ڕۆژهكێ وى گۆته كاربدهستهكێ مهزن:
ــ ب ڕاستى من گهلهك مفا ژ ڤان زانایان وهرنهگرتیه، چونكى ئهو دبێژنه من: تو ب خۆ گهلهكێ دزانى، د كهڤن دا من باوهرى ههیه كو ترس وسههم سهركفتنا سیاسى موكم وبنهجهــ دكهت، ونههێلانا هندهكان دا بۆ هندهكێت دى ببنه دهرس چو زیانێ ناگههینته وهلاتى، ما چیه ئهگهر ئهم پێنج كهسان ژ ملیوونهكێ بكوژین؟
نوكه پتر ژ ههر گاڤهكا دى عهطوه باوهر دكهت كو ئهو یێ حهقه.. پهرداغهكێ تژى ڤهخوار وگۆت:
" تێرا من ههیه شانازى كو شاگردهیێت من تژى ههمى جهان بن نه ل مصرێ ب تنێ بهلكى ل گهلهك وهلاتێت عهربان ژى.. بهلێ نهبیلا نههات.. گهلهك ڤهما، وێ سۆز دابوو من كو ئهو بێت ومن ئهو كهس نهڤێت یێ سۆزێ بدهته من و ل دویڤ سۆزا خۆ نهبت.. ژ خۆ ئهوێ حیلێ ل من بكهت ئهو ئێك جار تێچوو، ئهز دێ وى ژ سهر ڕویێ عهردى ژێبهم.. ههى ههى.. ڕۆژا قیامهتێ! خودێ هاریكارێ ته بت باب، تو یێ حهقى وه بێژى، چونكى ژیانا خۆ ههمى ته د ناڤ بهرگێت كتێبان ڕا بۆراند، تو ل حهدیسێت دورست وخهلهت دگهڕیێى وتهفسیران ددهیه بهرێك، بهرێ خهلكى ددهیه چاكیێ، وبهحسێ ژنئینان وبهردان وخودانكرن ودهسنڤێژ كهتنێ وزكاتێ دكهى.. لهو ته جههكێ بلند ل عهردى بۆ خۆ نهكر، ههر دهم بهرێ ته یێ ل عهسمانى.. چو جاران د ژیانا خۆ دا تو نهگههشته كلۆڤانكێ، د گهل هندێ ژى تو دبێژى: خۆشیهكا وهسا من یا ههى ئهگهر مهزن پێ حهسیابان ئهو ب شـیـرى دا وێ ژ مـن ستینن.. هـهى ژارۆ بابێ مـنـۆ! ئهڤه چ خۆشیه یا وهسا؟ تو بهحسێ ڕۆژا قیامهتێ دكهى! ههر دهم تو هزرا وى تشتى دكهى یێ ب چاڤـ نهئێته دیتن.. چو جاران تو ب خوشكۆكى ناژى، ب دهستێت خۆ تو خۆ دكهیه د گرتیخانێ ڤه ودبێژى: (دنیا گرتیخانا موسلمانیه) پا من نهڤێت ئهز یێ گرتى بم.. هاهاها مهعنا ئهو ئیخوانێت ل نك من ل گرتیخانا حهربى یێ ل وى جهى یێ عهسمانى بۆ وان ڤیاى، ئهو دبێژن: ئهم موسلمانین.. وتو دبێژى: دنیا گرتیخانا موسلمانیه، پا دێ بلا ئهو ل وێرێ بن ل دویڤ حهزكرنا خودێ ".
جهرهسا تهلهفوونێ لێدا، جرفهك ب عهگوهى كهفت، وى زوى هشێت خۆ ئینانه سهرێ خۆ وعهجێبگرتى بوو چاوا ئهو ژ دهنگێ هلهفوونێ ترسیا، بۆ قوت قوتا دلێ وى هێدى ب نك تهلهفوونێ ڤه چوو.. دهستك ڕاكر:
ــ بهلێ.. نهبیلا، ئهڤه تویى؟ نه مهعقووله!
ــ بۆچى؟ تو ترسیاى تشتهك ل من هات بت؟
ــ ئهز نه زارۆكم دا من بهێلیه ل هیڤیا خۆ ونهئێى..
ــ ئهز نائێمه نك ته..
ــ نابت.. بۆچى تو نائێى؟
ــ ئهز دترسم تو تشتهكى ل من بكهى..
ب دهنگهكێ بلند ڤه عهطوه كهنى.. وى پێ خۆش بوو خهلك ژ وى بترسن، پاشى گۆت:
ــ تو دزانى ئهز حهز ژ ته دكهم.
ــ باشه.. ل جههكێ گشتى ئهز دێ ل هیڤیا ته بم.
ــ نابت..
ــ بۆ؟
ــ تو دزانى ئهز نه مرۆڤهكێ كێمم، ئهز نهشێم دهركهڤمه ههمى جهان، لازمه هندهك شهرت ههبن.
ــ ئهو شهرت چنه؟
ــ یا ئێكێ دهستوریا كاربدهستان، پاشى زێرهڤانیهكا موكم.. پاشى دڤێت ئز بچمه جههكێ تایبهت وتهنا.. وهێشتا..
ــ عهطوه تو دترسى؟
ــ ئهز ناترسم.. بهلێ ئهڤ چهنده تشتهكێ پێتڤیه بۆ ههر كهسهكێ مهزن بت.
ژ دهنگێ نهبیلایێ ئاشكهرا بوو كو وێ ب ڤێ چهندێ نهخۆش بوو.. وگۆت:
ــ تــو مـــن نانیاسى.. من دڤێت كهیفێ بۆ خۆ چێ بكهم، ل دۆر ئههرامان بگهڕیێم و ل ههسپ وحێشتران سویار ببم، ل باغچێ گیانداران خۆ موژیل بكهم.. من دڤێت پێكڤه خوارنێ ل خوارنگههێ بخوین، بچینه سهر لێڤا نیلى.. چایخانان..
عهطوهى ئاخفتنا وێ بڕى و ب كهرب ڤه گۆت:
ــ ئهڤه چیه؟ مرۆڤێت كێم بها ڤێ چهندێ دكهن، نهبیلا خۆ نه ئهم ژى وهكى واینه.. ئهز زهلامهكێ خودان بها مه، ڤان درهوان بهێله، لازم تو سهركهڤیه نـك مــن، خۆشتڤیا مـن د من بگههه..
ــ من ب ڤان گۆتنان نهخۆشه وئهز تێ ناگههم.. ئهڤه چیه مهعنا ئهم ناچینه شانۆگهریان، سینهمایێ، گهڕیانان؟
كهربا خۆ داكر وگۆت:
ــ نه.. نه هۆسا، بێ گومان ئهم ژى دێ دهركهڤین، دێ چینه مالێت مرۆڤێت مهزن، پێكڤه دێ چینه سینهمایێت تایبهت، ئهم ب تنێ دێ چینه ئاههنگان ل پێش سترانبێژێت ناڤدار، بێنڤهدانێت خۆش دێ كهین، تو لهزێ دكهى..
ــ بهس پا من دڤێت تێكهلى خهلكى ببم.
ــ خهلك ههمى دپویچن، ناهێلن ژنكهك ل ڕێكا خۆ بچت، دێ ب دویڤ كهڤن وئاخفتنێت كرێت بێژنێ..
ــ ب پێغهمبهر! ئهو گهلهك دخوین سڤكن.. تو ژ هندێ یێ عێجزى عهطوه؟
ــ وهى بابۆ من گێولێ وان نینه!
تفا خۆ داعویرا بێنهكێ پاشى گۆت:
ــ تو نائێى؟
ــ ئهڤرۆ ئهز نهشێم..
نهگوهدارى دلێ وى دئێشینت، فهرمانا وى ب جه نهئێت جهریمهیه.. نێزیكه بپهقت لهو د تهلهفوونێ دا خۆڕى:
ــ ب فهرمانا من لازمه بێى..
تــهلـــهفـــوونــێ دهنـــگــێ كــهنـیـا وێ بۆ وى ڤهگوهاست، نه ل منێ و نه ل تهیێ، وێ هاى ژ چو نینه.. گۆتێ:
ــ یا ژ ته ڤه نهبیلا ژى لهشكهرهكێ پهیمانێریێ یه؟
ــ ئهز یاریان ناكهم..
ــ نه خهتایێت منه.
ــ ئهزێ دبێژمه ته: ئهز یاریان ناكهم.
كهنى وتهلهفوون گرت پشتى گۆتى:
ــ ژ دهستویریا ته بابێ من یێ دئێت..
ڕهها ناڤچاڤێت وى ستویر بوو، سهح كره دهستكێ تهلهفوونێ هندى خوڕى: "ئهلۆ.. ئهلۆ.. نهبیلا" دهمێ كهسێ بهرسڤا وى نهداى ژ كهربان دا دهستك هاڤێت، ل دۆر خۆ زڤڕى عوهیس ل پشت خۆ دیت، یێ ڕاوهستاى بوو، عهطوه لێ خوڕى:
ــ أعوذ بالله! تو هاتیه چ وهكى بزنان ڕاوهستاى؟
بهس پهیڤهك عوهیسى گۆت:
ــ فراڤین..
ــ ههڕه ژ ڤێرێ حهیوان.. تو صهنهمى؟
عوهیس هێدى چوو، كهربێت خۆ ڤهنهكرن.. وى گهلهك كهسێت وهكى عهطوه بهگێ یێت دیتین.. وى خولامینیا شاه ومیران یا كرى، یا هندهك وهزیران یا كرى، چو نههاتیه گوهاڕتن، وهكى یێت بهرێنه وپیسترن ژى.. ئهڤ نموونهیێت دئێن ودچن دخون وڤهدخون ودئاخڤن ههر وهكى یێت دهولهتا بهرێنه.. ئهڤرۆ وهكى دوهیه.. و ب نیشانان ڤه سوباهى ژ ئهڤرۆ چێتر نابت ئهگهر خرابتر نهبت.. د بن لێڤ لێڤكان ڕا عوهیسى گۆت:
ــ خودێ نانیاسن!
