ل پایتهختا كیسراى
پشتى ههیڤهكێ ژ حیصاردانا موسلمانان بۆ باژێڕێ نههرشیرێ، خهلكێ باژێڕى گههشته وێ قهناعهتێ كو مانا وان ل لایێ ڕۆژئاڤایا ڕویبارى كارهكێ موستهحیله پشتى ئهو ههمى كهفتیه د دهستێ موسلمانان دا، ونهخاسم بڕیارا وان ب لادان ونهقهبویلكرنا ههر ڕێكهكا ههبت ژبلى شهڕى گههشتبوو سهعدى ولهشكهرێ وى، لهو ل شهڤهكا ڕهش و ل ژێر پهردهیێ تاریێ وان بڕیارا خۆڤهكێشانا ژ باژێڕى دا.. ڕاسته وان بهرى هنگى ل بهرانبهر موسلمانان سویند ب ئاگرێ پیرۆز خوار بوو كو ئهو باژێڕێ خۆ بهرنهدهن، و ژ مهیدانا شهڕى نهڕهڤن، بهلێ گهلهك جاران ڕهڤ دبته ڕێكا ئێكانه ل بهر زهلامان ئهگهر هات ووان ڤیا رحێن خۆ بپارێزن!
وسپێدێ د گهل ههلاتنا ڕۆژێ و د گهل گازیا (الله أكبر) و ل بن ئالایێ (لا إله إلا الله) سـهعـد وسهلمان وقهعقاع، و ب هزاران لهشكهرێ ئیسلامێ هاتنه د باژێڕى دا، بێى كهسهكى لێ ببینن؛ دا بێژى عهردێ شهق بووى وئهو یێن داعویراین.
سهعد د گهل ههڤالێن خۆ ب لایێ ڕویبارى ڤه چوون حهتا گههشتینه سهر لێڤا دجلهى، كۆچكا كیسراى ل لایێ دى یێ ڕویبارى سپى دكر، گاڤا چاڤێن ڤهررارێ كوڕێ خهططابى بۆ جارا ئێكێ ب كۆچكا كیسراى كهفتین ل لایێ دى سپى دكر، گازى كر:
- (الله أكبر!) كۆچكا سپى یا كیسراى! ئهڤهیه یا خودێ وپێغهمبهرێ وى سۆز پێ دایه مه..
وگاڤا چاڤێن سهلمانى ژى ب ئهیوانێ كیسراى كهفتین، ودهنگێ ڤهرراى هاتیێ، وى د گهل خۆ گۆت: وخودێ وپێغهمبهرێ وى ڕاست دبێژن.
و ل سهر لێڤا دجلهى سهعدى خوتبهك بۆ ههڤالێن خۆ خواند وتێدا گۆت:
- دوژمنێ ههوه ب ڤێ ئاڤێ خۆ ژ ههوه دپارێزت، وهوین یێ دبینن، چى گاڤا وان ڤیا ئهو ب گهمیێن خۆ دێ ئێنه ههوه، بهلێ هوین نهشێن چى گاڤا ههوه ڤیا هوین بچنه وان، وههوه تشتهك نینه هوین ژێ بترسن، وئهز دبینم یا باش بۆ ههوه ئهوه هوین ب دویڤ وان دا بچن بهرى دنیا دۆرێ ل ههوه بگرت، ومن بڕیارا خۆ دایه كو ئهز بدهمه ئاڤێ و ب دویڤ وان دا بچم، ڤێجا هوین چ دبێژن؟
ههمیان ب ئێك دهنگى گۆتێ:
- خودێ ئنیهتا ته ڕاست بینت، یا ته دل تێ ههى بكه وئهمێ د گهل ته دا.
وبهرى ڕۆژا وێ ڕۆژێ ئاڤا ببت، بۆ جارا ئێكێ دیرۆكا ڕویبارێ دجله غهریبترین ڕویدان ل سهر بهرپهڕێ خۆ یێ سپى تۆمار كر، ب هزاران زهلامێن سویار ب ههسپێن خۆ ڤه دانه ئاڤێ، و د گهل كو وێ ڕۆژێ ئاڤا ڕابووى ژى بوو، بهلێ هممهتا موجاهدان ژێ بلندتر بوو، وچهكدارێن فورسێ ئهوێن ل لایێ دى یێ ڕاوهستیاین حێبهتى مان، ئهڤه چیه ل بهر چاڤێن وان چێ دبن؟ ئهڤه ڕاسته یان خهونه؟ دێ بێژى ئهڤ سویاره ل مهیدانهكا ڕاست یێ بازدانێ دكهن، نه كو ددهنه ڕویبارهكێ بۆش! گاڤا وان موسلمان ب ڤى ڕهنگى دیتین، چو ب وان نهما ژبلى كو ب حێبهتى ڤه بێژن:
- دێون.. دێو!!
ودهمێ سهعدى لهشكهر ب ڤى ڕهنگى دیتى ل سهلمانى زڤڕى وگۆت:
- ئهز ب خودێ كهمه خودێ دینێ خۆ دێ ب سهرێخت، وئهو دێ پشتهڤانیا وهلیێن خۆ كهت ونهیارێن وان شكێنت، ئهگهر هند گونههـ وزۆردارى د ناڤ لهشكهرى دا نهبن ژ قهنجیان پتر لێ بێن.
سهلمانى ب پشت ڕاستى ڤه گۆت:
- ئیسلام هێشتا یا نویه، دهریا وهكى هشكاتیێ یێن بۆ هاتینه بن دهستكرن، ئهز ب وى كهمه یێ نهفسا سهلمانى د دهستان دا كا چاوا كۆمێن موسلمانان دانه ڤێ ئاڤێ وهسا ئهو كۆم كۆمه ب سلامهتى دێ ژێ دهركهڤن ژى بێى نهخۆشى یگههته ئێك ژ وان.
ووهسا چێبوو وهكى سهلمانى هزركرى.. وپشتى سویار ب ههسپێن خۆ ڤه گـههشتینه لایــێ دى یــێ ئــاڤــێ، و ب ســهر هشكاتیێ كهفتین، ئێكسهر دانه ب دویڤ لهشكهرێ فورسێ یێ شكهستى ڤه، ودهمهكێ درێژ پێڤه نهچوو سهعد ب لهشكهرێ خۆ ڤه گههشته بهر دهرازینكا باژێڕێ كیسراى..
قهسرا كیسراى یا سپى ژ دویر ڤه ئاشكهرا دكر، دا بێژى قهلعهیهكا بلنده یا دفنا خۆ بهر ب عهسمانى ڤه درێژ دكهت، كۆچكا سپى ب ههمى ستوینێن خۆ یێن بلند ڤه، و ب وان نهخش ونیگارێن عهجێب ڤه یێن كو ل سهر دیواران هاتینه نهخشاندن، رسمێ كیسرا ئهنووشێروانى ئهوێ بڕیارا ئاڤاكرنا ڤێ قهسرێ داى، یا كو بوویه ئێك ژ عهجێبیێن زهمانى، ڤێجا نیگاركێشان ڤیاى ههرمانێ بدهنه ڤى مهلكێ سهركهفتى، لهو ڕابووین ب نهخشاندنا هندهك سهركهفتنێن وى ل سهر دیوارێ دیوانا قهسرێ دهمێ وى ڕێز بۆ شهڕێ رۆمێ دورست دكرن.. ڤێ ههمیێ نـهشــیــا هــهیـبـهتـا كـیـسـرا یهزدهجوردى بكهته د دلێن وان (ئهعرابیان) دا ئهوێن ژ جهرگێ صهحرائێ دهركهفتین پشتى ئیسلامێ دلێن وان تژى كرین ژ ڕۆناهى وعهدالهت وسهرفهرازیا تهوحیدێ..
دئێته گوهێن زهمانى، وگوهێن سهلمانى ژى د گهل دا، دهمێ بهرى دههـ سالان دویر.. ل وهلاتێ عهرهبان، ل باژێڕكهكێ بچویك ل تهنشت چیایێ (سلع)، دهمێ موحهممهدى -سلاڤ لێ بن- بڤرێ خۆ ل كهڤرهكێ ڕهق داى، ڤێجا چریسهك ژێ ڤهپهشى وڕۆناهى داى.. هنگى وى ب ئهزمانێ پێغهمبهرینیێ مزگینى دا ههڤالێن خۆ كو ڕۆژهك دێ ئێت باژێڕكێ وان یێ بچویك دێ پایتهختا كیسرایێ مهزن داعوبرت! وبهرى كیسرا ل سهر تهختێ خۆ یێ نهرم بۆ خۆ ب ڤێ مزگینیێ بكهته كهنى، منافقێن مهدینێ گۆتن: ئێك ژ مه نهوێرت بچته تارهتێ ژ ترسان دا، وموحهممهد یێ بهحسێ ستاندنا باژێڕێ كیسراى بۆ مه دكهت! بهلێ سهلمان وهكى وان یێ ب گومان نهبوو.. سهلمان، ئهوێ علمێ مرۆڤێن بهرێ ل سهر كاغهزان و ل سهر ڕویێن وان ژى خواندى.. سهلمان، ئهوێ شارستانیا كیسراى وقهیصهرى ژ نێزیك دیتى، ووهلاتێ فورسێ ورۆمێ وعیراق وشامێ تێكڤهداى، باوهرى ههبوو كو شارستانیا ئیسلامێ ئهوا موحهممهد پێ هاتى ڕۆژهكێ دێ بهرى ژ خۆ دهت، وڕۆژا خهبهر گههشتیه پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- كو كیسراى كاغهزا وى یا دڕاندى وگۆتى: "خودێ ژى وهسا ملكێ وى دێ دڕینت!" ل نك سهلمانى تشتهكێ مسۆگهر بوو نفرین هاته ب جهئینان وبڕیار ل عهسمانى هاتهدان، بهلێ مهسهله وهخته وچو دى نه..
سهلمانێ فارسى مل ب مل د گهل سهعدێ قورهیشى ب ژۆر كهفته پایتهختا كیسراى، پشتى كیسراى ب زهلام وزێرهڤان ولهشكهر ڤه بازداین، ومال وسهلتهنهت وخزینهیێن خۆ ههمى ل پاش خۆ هێلاین، وبێى شهڕ باژێڕ (تهسلیم) بوو؛ چونكى چو زهلامێن شیرى ڕاكهن تێدا نهمابوون، ب تنێ كۆمهكا لهشكهرى تێ نهبت ل سهر شویرهێن قهسرا كیسراى و ل پشت دهرێن وێ یێن گرتى مابوون، ههر وهكى وان دڤیا خالا دویماهیێ د شهرهف وڕوومهتا مهزنێ خۆ یێ ڕهڤى وشكهستى دا بپارێزن!
سێ ڕۆژان كۆچكا سپى ئهوا دڕهشیێ هاتیه ڤهدان، د بێ دهنگیا خۆ دا ما، ههر سێ ڕۆژان سهعدى ههڤالێ خۆ سهلمان دهنارته نك وى لهشكهرێ د قهسرێ دا ئاسێ بووى دا كو رحا خۆ بپارێزن، وبێى شهڕ قهسرێ بهردهن.. وڕۆژا سیێ سهلمان شیا قهناعهتێ بۆ وان چێ بكهت كو ئهو ب ڤان شیرێن خۆ یێن ترسى ڤه نهشێن وێ هلوهشیانا مهزن ڕاوهستینن ئهوا كهفتیه ئاڤاهیێ دهولهتا كیسراى، لهو پشتى سێ ڕۆژان ئهو ژ ئهیوانێ هاتنه خوارێ، ودهرگههێن وێ بۆ سهعدى وههڤالێن وى ڤهكرن..
سهعد ب ژۆر كهفت.. گاڤا چاڤێن وى ب باغچه ودار وبارێن قهسرێ كهفتین، دیوارێن نهخشاندى ب زێڕ وزینهت ودوڕ وجهواهران، تهخت وكورسیكێن نهئێنه بهاكرن، پهردێن ئاڤرمیشى ئهوێن ب پهنجهران دا هاتینه خوارێ، وتشتێ بێته سهر هزرا مرۆڤى ویێ نهئێته سهر هزرێ ژى! وى ئهڤ ئایهته خواندن: (كم تركوا من جنات وعيون(25)وزروع ومقام كريم(26)ونعمة كانوا فيها فاكهين(27)كذلك وأورثناها قوما آخرين(28) پاشى وى ل ئیوانا قهسرێ ل پێش چاڤێن خهلكى ههشت ركاعهتێن سوننهت شوكر بۆ خودێ كرن..
شازده جاران سهرێ خۆ بۆ خودێ دانا عهردى، وتهربیهتا موحهممهدى -سلاڤ لێ بن- بۆ ههڤالێن وى یا ب ڤى ڕهنگى بوو، ل دهمێ سهركهفتنێ سهرى بۆ مهزنیا خودێ بچهمینن!
و ل نڤیرۆیا وێ ڕۆژێ سهلمانى ب چاڤ دیت هیڤیا وى یا دى ژى ب جهـ هات، دهمێ حهوشا كۆچكا كیسراى بۆ دویكهفتیێن پێغهمبهرێ دویماهیێ بوویه مهزنترین مزگهفت، وبۆ جارا ئێكێ نڤێژا ئهینیێ ب ئیمامهتیا سهعدێ كوڕێ ئهبوو وهققاصى لێ هاتیهكرن.
