پێغهمبهر و ڤهكرنا ڕێكێ بۆ پهیڤێ
(( في البدء كانت الكلمهة )) ب ڤێ گۆتنێ ئنجیلا یوحهنناى دهست پێ دكهت ، وئهو ب ڤێ گۆتنێ بـیـرا مه ل گرنگىیا پهیڤێ ودهورێ وێ د ژینا مرۆڤى دا دئینتهڤه .
و ل سهر ڤێ ڕێكێ ب سهدان پێغهمبهر وموصلح وفهیلهسووف وخهمخۆر هاتن ، و د بهر ڤێ ڕێكێ دا چوون وخۆ گۆرى كر ، ڕێكا ڕێ فرههكرنێ ل بهر پـهیـڤـێ دا ئهو دهورێ خۆ ببینت وپهیاما خۆ بگههینت ، پهیاما ئاڤاكرنا جڤاكێ ل سهر بناخهیێ تێگههشتنێ ..
( ئهبوو داوود ) ژ ( ئهبوو هورهیرهى ) ڤـهدگـوهێزت ، دبێژت : ڕۆژهكێ ئهم ل نك پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ دڕوینشتى بووین وئهو بۆ مه دئاخفت ، پاشى ڕابوو دا بچته مالا خۆ ، وبهرى بچت ئهعرابىیهكى خۆ ڤێڕا گههاند وكراسى وى وهسا كێشا شوینا پستویێ وى د گهردهنێ دا چێبوو ، وگۆتێ : ڤان ههردو حێشتـرێن من بۆ من ژ وى مالى بار بكه یێ ل نك ته ، مانێ ئــهو نه مالـێ تهیه ونه مالـێ بابێ تهیه ، وگۆت : گاڤا مه ب ڤى ڕهنگى ئهو دیتى ئهم عێجز بووین ، وهندهك ژ مه چوونێ ، گـۆت : پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆته وان : بزڤڕنه جهێ خۆ !! پاشى گازى زهلامهكى كر وگۆتێ : ههڕه حێشتـرهكا وى جههى بۆ لـێ بكه ویا دى قهسپان .
وجارهكا دى زهلامـهكى هـنـدهك قهسپ ل پێغهمبهرى بوون ـ سلاڤ لـێ بـن ـ گاڤا ڕۆژا دهینێ وى هاتى ، ئهو هاته دهینێ خــۆ ، ئینا پـێـغـهمـبـهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆتێ : نـوكه چو د دهستێ مه دا نینه ئهگهر تو بشێى دهمهكێ دى بێى دێ دهینێ ته دهینه ته ، وى زهلامى گۆت : خۆش هێجهته !! عومهر یێ حازر بوو ، گاڤا عومهرى گوه ل ئاخفتنا وى بووى تێك چوو ، ودیاره ڤیا دربهكى بدانتێ ، پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ لـێ زڤڕى وگۆتێ : [ دعه يا عمر فإن لصاحب الحق مقالاً ـ ئهى عومهر بهێله خودانێ حهقى حهقێ ئاخفتنێ ههیه ] پاشى گۆته هندهك مرۆڤان ههڕنه مالا فلان كهسێ ئهنصارى هندهك قهسپان بۆ مه بینن ، وگاڤا ئهو چووین وزڤڕین ، وان گۆت : هندهك قهسپێن باشتـر ژ وان یێن ته ژ ڤى زهلامى دهین كرین مه ئینان ، گۆت : بـدهنـێ پێش قهسپێن وى ڤه ، پاشى گۆتێ : مه دهینێ ته ل ته زڤــڕانــد ؟ گــۆت : بهلـێ ته زڤڕاند وباشتـر ژى ، پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆتێ : باشتـرین عهبدێن خودێ ئهون یێن حهقێ خهلكى باشتـر دزڤڕینن .
و ل جههكێ دى ( ترمذى وئبن ماجه ) ژ ( ئهبوو سهعیدێ خودرى ) ڤهدگوهێزت ، دبێژت : ڕۆژهكێ پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ د ناڤ مه دا ڕابووڤه وخوتبهك بۆ مه خواند وگۆت : [ ألا لا يمنعن رجلا هيبة الناس أن يقول بحق إذا علمه ـ ترسا ژ مرۆڤان بلا مهنعا زهلامهكى نهكهت كو ئهو حهقىیێ بێژت گاڤا زانى ] .
ب ڤى ڕهنگى پێغهمبهرێ ئیسلامێ ژى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ڕێ بۆ پهیڤێ ڤهدگر ، و ب ڕوىیهكێ گهش ودلهكێ فرهه گوهێ خۆ ددا خودانێن پهیڤێ ، وههڤالێن خۆ فێرى هۆنهرێ گۆتنا حهقىیێ دكرن ، وئهو تێ دگههاندن كو پیـرۆزترین واجب ل سهر ملێن مه ئهم خۆ ژ وێ گۆتنێ نهدهینه پاش یا ئهم باوهر دكهین كو ئهو حهقىیه ، وئهم مهجالى بدهینه خهلكێ دى ژى كو ئهو وێ پهیڤێ بێژن یا وان حهق ههى بێژن .
و ل سهر ڤى بناخهیى دڤێت ئهم بزانین گرتنا ڕێ ل بهرانبهر پهیڤا كهسێ بهرانبهر ، وگهفكرنا ل خودانێ پهیڤێ ب گرتنێ یان كوشتنێ ئهگهر ئهو پهیڤا خۆ بێژت ، ڕێبازا پێغهمبهران نینه ، بـهلكى عــهدهتــێ وان لاوازانه یێن ب گۆتنا خۆ د مهغروور ، و ژ گۆتنا یێ موقابل ب ترس ، ئهگهر نه مهعنا وێ چیه تو بخوازى دهڤێن خهلكى ب زنجیرا هزرا خۆ قفل كهى ؟
ودینێ حهق كانێ چاوا پهیڤان شهریف ژ دوژمنان دپارێزت ، وهسا ئهو وێ ژ ههڤالان ژى دپارێزت ، وبهلكى هوین بێژن : پاراستنا پهیڤێ ژ ههڤالان یا چاوایه ؟!
ودێ بێژین : هندهك پشتهڤان وههڤالێن پهیڤا شهریف ژ بهر پیرۆزىیا وێ هند پێ موعجب دبن حهتا دهرهجهیهكێ ( ئفتتان ) بــۆ وان پێ چێ دبت ، وئهڤ ( ئفتتانه ) وان كۆره دكهت لهوا ژ وێ پێڤهتر ئهو تشتهكێ دى نابینن ، وئهڤ تاكه دیتنه دویر نینه بهرێ وان بدهته ( موبالهغێ ) یان ( غولووێ ) ئهوا سهرى دكێشته ( تهطەرروفێ ) وپێ نهڤێت بێژین : تهطەرروف ئهو دهرگههێ مهزنه یێ ( ئیرهاب ) تێڕا دئێت ، وژیانێ ل یار ونهیاران دگههته ژههر ..
