دڵ: موعجیزا خودایێ مەزن د ناڤ سنگی دا
پێشەکی
هەر تشتەکێ خودایێ مەزن د لەشێ مرۆڤی دا دروستکری، نەعمەتەکا بێ هەژمار و نیشانەکا مەزنە ژ کارێن وی یێن بێ کێماسی. ژ وان نەعمەتێن هەرە مەزن و گرنگ، "دڵ"ـە. ئەو ئەندامێ بچووک یێ د ناڤ قەفەسا سنگی دا، کو ژیان ب لێدانێن وی ڤە گرێدایە. دڵ نە بتنێ پەمپەکا خوینێ یە، بەلکو سەنتەرێ هەست و سۆز و ئیمانێ یە ژی. د ڤی بابەتی دا، دێ ژ دوو لایان ڤە بەحسێ ڤێ موعجیزا خودایی کەین: لایێ زانستی و لایێ ئاینی.
١. دڵ ژ لایێ زانستی ڤە: ئامیرێ ژیانێ یێ بێ راوستیان
زانستێ نوو بۆ مە دیار دکەت کو دڵ چەند ئامیرەکێ زیرەک و ب هێزە. ئەو ب کریارا خۆ یا بێ راوستیان ژیانا مرۆڤی مسوگەر دکەت.
کارێ سەرەکی (پەخشکرنا خوینێ)
دڵ ماسولکەیەکا ب هێزە ب قەبارێ کۆمکا دەستێ مرۆڤی. کارێ وێ یێ سەرەکی ئەوە کو خوینێ بۆ هەمی خانە و شانەیێن لەشی پەخش بکەت. ئەڤ خوینە ئوکسجین و ماددێن خوارنێ یێن پێدڤی بۆ ژیانێ دگەهینیتە هەمی جهێن لەشی، و د هەمان دەم دا، ماددێن پاشماوە و زیانبەخش وەکی "دووەم ئوکسیدا کاربونێ" ژ لەشی دەر دئێخیت.
هێز و شیانێن دلی
د رۆژەکێ دا، دلێ مرۆڤەکێ ئاسایی نێزیکی ١٠٠،٠٠٠ جاران لێددەت. ب ڤان لێدانان، پتر ژ ٧٥٠٠ لیترێن خوینێ د ناڤ مولولەیێن خوینێ دا دهنێریت و دزڤرینیت. ئەڤە هێزەکا هۆسا مەزنە کو ئەگەر مرۆڤ لێ رامینه، دێ حێبەتی مینیت ژ دروستکرنا خودایێ مەزن. ئەڤ کارە ژ رۆژا مرۆڤ ژ دایک دبیت هەتا دوماهیک چرکا ژیانا وی بێ راوستیان بەردەوامە.
نەعمەتا دلەکێ ساخلەم
هەبوونا دلەکێ ساخلەم ئانکو هەبوونا ژیانەکا خوش و ب چالاکی. دەمێ دڵ ب دروستی کارێ خۆ دکەت، وزە و چالاکی دگەهیتە لەشی، مێشک ب روونی بیر دکەت و مرۆڤ ژ گەلەک نەخۆشیان پاراستی دبیت. ل بەرامبەر، ئەگەر دل تووشی نەخۆشیێ ببیت، هەمی لەش لاواز دبیت. لەوما دلێ ساخلەم تاجا زێرینە ل سەر سەرێ هەر مرۆڤەکی.
٢. دڵ ژ لایێ ئاینی و رۆحانی ڤە: سەنتەرێ ئیمان و هەستان
د ئاینێ ئیسلامێ دا، دڵ جهەکێ گەلەک بلندتر ژ پەمپەکا خوینێ هەیە. ئەو ناڤەندا باوەری، تێگەهشتن، هەست و نیەتا مرۆڤی یە. چاکبوون یان خرابوونا مرۆڤی ب چاکبوون یان خرابوونا دلێ وی ڤە گرێدایە.
دڵ د قورئانا پیرۆز دا
خودایێ مەزن د گەلەک ئایەتان دا ئاماژێ ب گرنگیا دلی دکەت:
﴿فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَٰكِن تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ﴾
رامان: "ب راستی چاڤ نینن کۆرە دبن، بەلکو ئەو دلێن د ناڤ سنگان دا نە یێن کۆرە دبن (ژ دیتنا حەقیێ)." (الحج، ٤٦)
﴿أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ﴾
رامان: "ب راستی، ب یادکرنا خودێ دل ئارام دبن." (الرعد، ٢٨)
دڵ د فەرموودێن پێغەمبەری دا (ﷺ)
پێغەمبەرێ خوشتڤی (سلاڤ لێ بن) گرنگیا دلی د فەرموودەکا ناڤدار دا ب جوانترین شێوە دیار دکەت:
"بزانن کو د لەشی دا پارچە گۆشتەک هەیە، ئەگەر ئەو چاک بوو، هەمی لەش چاک دبیت، و ئەگەر ئەو خراب بوو، هەمی لەش خراب دبیت. بزانن کو ئەو 'دل'ـە."
(بوخاری و موسلم)
ئەڤ فەرموودە بنەمایەکێ سەرەکی یە کو دیار دکەت هەمی کردار و رەفتارێن مرۆڤی ژ دلێ وی دەر دکەڤن. ئەگەر دل پاقژ و ساخلەم بیت ب ئیمان و تەقوایێ، دێ کردارێن مرۆڤی ژی چاک بن.
ئەنجام
دڵ موعجیزەیەکا دوو لایەنە. ژ لایەکێ ڤە، ئامیرەکێ زانستی یێ بێ وێنەیە کو ژیانا مە یا فیزیکی مسوگەر دکەت. ژ لایێ دی ڤە، ناڤەندەکا رۆحانی و ئیمانی یە کو چارەنڤیسێ مە یێ ئەبەدی دیار دکەت. ئەرکێ مە یە کو شوکرا ڤێ نەعمەتا مەزن بکەین ب دوو رێکان:
- پاراستنا ساخلەمیا وی یا فیزیکی: ب رێکا خوارنا ساخلەم، وەرزشکرنێ، و دوورکەفتن ژ هەر تشتەکێ زیانێ دگەهینتێ.
- پاراستنا ساخلەمیا وی یا رۆحانی: ب رێکا یادکرنا خودێ، خاندنا قورئانێ، کرنا کارێن چاک، و پاقژکرنا وی ژ هەمی نەخۆشیێن وەکی کین، فێل، و حەسیدیێ.
بلا خودایێ مەزن دلێن مە ب نوورا ئیمانێ رۆهن بکەت و مە ژ وان کەسان حساب بکەت یێن ب دلەکێ ساخلەم دگەهنە دیدارا وی.
﴿يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ﴾
