حەدیسا سیهــ و حەفتێ
عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ - رَضِيَ الله عَنْهُما – عَنْ رَسُولِ الله -صلى الله عليه وسلم- فِيمَا يَرْوِى عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، قَالَ: (إِنَّ الله كَتَبَ الحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ، ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ: فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا الله عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا الله عَزَّ وَجَلَّ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ، وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا الله عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا الله سَيِّئَةً وَاحِدَةً).رواه البخاري ومسلم
ژ عهبدللاهێ كوڕێ عهبباسى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ژ خودایێ خۆ ڤهگوهاست، گۆت: هندێ خودێیه باشى وخرابى نڤیسینه، پاشى ئهو ئاشكهرا كرن: ڤێجا ههچیێ دلێ خۆ ببهته باشیهكێ ووێ نهكهت، خودێ دێ وێ ل نك خۆ نڤیست باشیهكا تمام، وئهگهر وى دلێ خۆ برێ وكر، خودێ وێ ل نك خۆ دێ نڤیست دههـ خێر، حهتا حهفت سهدان، وگهلهك پتر، وئهگهر وى دلێ خۆ بره خرابیهكێ ونهكر، خودێ دێ وێ وێ ل نك خۆ نڤیست خێرهكا تمام، وئهگهر دلێ خۆ برێ وكر، دێ بۆ وى نڤیست گونهههكا ب تنێ. بوخارى وموسلم ڤهدگوهێزن
ئهڤ حهدیسه قهنجیا خودێ یا مهزن ودلۆڤانیا وى یا بهرفرههـ بۆ مه بهرچاڤ دكهت، وكانێ ئهو چهند د خێرا بهنیێن خۆ دایه، بهرێ خۆ بدهنێ كانێ حهدیس دبێژت: خودێ دێ بۆ وى ل نك خۆ نڤیست.. ل نك خۆ، ئهڤه ئیشارهتهكه بـۆ گرنگیدانا خودێ ب كارێ عهبدى، وقهدرێ عهدبدى یێ بلند ل نك خودێ، ئهگهر ئهو بزانت!
⚪️وحهدیس ئیشارهتێ ددهته چار ڕهنگێن كاران:
🌼ئێك: كرنا باشیێ:
ئهو مرۆڤێ باشیهكێ بۆ خودێ دكهت، وئارمانجا وى پێ خێر بت، خودێ وێ باشیێ بۆ وى كێم كێم ب دههان دنڤیست، وبۆ وى یێ وى بڤێت زێدهتر لێ دكـهت، حــهتـا دگههته حهفت سهدان، وپتر ژى.. وئایهتێن قورئانێ ژى ب ڤێ مهعنایێ ههنه.
🌼دو: كرنا خرابیان:
وئهوێ خرابیهكێ بكهت، خودێ خرابیهكا وهكى وێ بۆ دنڤیست، یهعنى: ئێكا ب تنێ.. بهلێ هندهك جاران ژ بهر پیرۆزیا جهى ودهمى گونههـ مهزنتر لێ دئێت، وهكی وى یێ ل حهرهمێ بێ ئهمریا خودێ بكهت. ژ بهر هندێ هندهك صهحابیان -وهكى عهبدللاهێ كوڕێ عهبباسى- حهز نهدكر ل حهرهما مهكههێ ئاكنجى ببن، دگۆتن: گونههـ ل وێرێ مهزنتره.
🌼سێ: دلبرنا باشیێ:
كو مرۆڤ دلێ خۆ ببهته كرنا باشیهكێ، پاشى تشتهكێ نه ب دهستێ وى چێ ببت، نههێلت ئهو وى كارى بكهت، وهكى وى یێ دهمێ دنڤت ئنیهتا خۆ بینت كو ب شهڤێ ڕابت نڤێژێن سوننهت بكهت، پاشى د خهو بچت وهشیار نهبت، خودێ خێرهكا تمام دێ بۆ وى نڤیست.
🌼چار: دلبرنا خرابیێ:
كو دلێ وى بچته كرنا خرابیێ، وبێته سهر هزرێ كو بكهت، پاشى لێڤه ببت ونهكهت، خودێ خێرهكا تمام دێ بۆ وى نڤیست، بهلێ ئهگهر وى دلێ خــۆ بــره كــرنـا خرابیهكێ وكارێ خۆ ژى كر دا ئهو وێ خرابیێ بكهت، پاشى -بێى وى- تشتهكێ وهسا چێبوو ئهو نهشیا وێ خرابیێ بكهت، ههر چهنده وى حهز دكر بكهت، هندهك زانا دبێژن: ئهڤى گونهههك دێ بۆ ئێته نڤیسین، چونكى ههر وهكى وى ئهو كرى، مادهم كارێ خۆ كر دا بكهت.
و د روایهتا (موسلمى) دا دهمی بهحسێ نڤیسینا گونهههكێ دئێتهكرن یێ خرابیێ دكهت، ئهڤزێدهیى ههیه: ( وَمَحَاهَا الله، وَلاَ يَهْلِكُ عَلَى الله إِلاَّ هَالِكٌ ( یهعنى: ئهگهر وى دلێ خۆ بره خرابیێ وئهو كر، خودێ خرابیهكا ب تنێ دێ بۆ وى نڤیست، وئهگهر ڤیانا دێ بۆ وى ژێ بهت! وپشتى ڤێ رهحما بهرفرههـ وڤێ ههمى دهلیڤهیا بۆ مرۆڤان هاتیهدان، ههما ئهو كهس دێ چته هیلاكێ یێ هیلاك بۆ خۆ هلبژارتى، ومفا ژ ڤێ ههمى دلۆڤانیێ نهدیتى.
⚪️مفایێن حهدیسێ:
1- رهحما خودێ یا بهرفرههـ وقهنجیا وى یا مهزن ژ ڤێ حهدیسێ ئاشكهرا دبت.
2- ژ كهرهما خودێ د گهل بهنیان ئهو خێرێن وان زێده دكهت، بهلێ گونههێن وان زێده ناكهت.
3- مرۆڤ دلێ خۆ ببهته باشیێ، پاشى وهسا چێ نهبت ئهو بكهت، خێرهك دێ بۆ وى ئێته نڤیسین، بهلێ ئهگهر وى دلێ خۆ بره خرابیهكێ پاشى بهرى كرنێ لێڤهبوو، خێرهك دێ بۆ ئێته نڤیسین.
4- ژ ڤێ حهدیسێ دئێته زانین كو ئهو ملیاكهتێن كارێ مرۆڤى دنڤیسن، خودێ ئاگههداریا وان ب وێ هزرێ دكهت یا د دلێ مرۆڤى دا دگهڕیێت، دهربارهى كرنا باشیێ وخرابیێ.
