حەدیسا چلێ
عَنْ عَبْدِ الله بْنِ عُمَرَ - رَضِيَ الله عَنْهُما – قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ الله -صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- بِمَنْكِبي، فَقَالَ: ( كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ، أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ ) وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ: إِذَا أَمْسَيْتَ فَلَا تَنْتَظِرْ الصَّبَاحَ، وَإِذَا أَصْبَحْتَ فَلَا تَنْتَظِرْ المَسَاءَ، وَخُذْ مِنْ صِحَّتِكَ لِمَرَضِكَ، وَمِنْ حَيَاتِكَ لِمَوْتِكَ.رواه البخاري
ژ عهبدللاهێ كوڕێ عومهرى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ملێ من گرت، وگۆت: تو د دنیایێ دا وهكى مرۆڤێ غهریب یان یێ ڕێڤنگ به. وعهبدللاهێ كوڕێ عومهرى دگۆت: ئهگهر ل ته بوو ئێڤار تو ل هیڤیا سپێدێ نهبه، وئهگهر ل ته بوو سپێده تو ل هیڤیا ئێڤارى نهبه، وتو دهمێ ساخلهمیا خۆ بهرى نساخیێ ژ دهست نهكه، ودهمێ ژیێ خۆ بهرى مرنا خۆ. بوخارى ڤهدگوهێزت
ئهڤ حهدیسه بناخهیه د مهسهلا زوهدا د دنیایێ دا، كو مرۆڤ دلێ خۆ نهبهته دنیایێ، وخۆ پێ پشتڕاست نهكهت، چونكى گهلهك كهس ههنه ڤیانا دنیایێ دلێن وان دئێخته داڤێن خۆ، ووان ژ چوونا بهر ب خودێ ڤه گیرۆ دكهت، یان لێڤه دكهت!
پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د ڤێ گۆتنا خۆ دا ڕێكێ بۆ مه ئاشكهرا دكهت، ڕێكا دهرباسبوونا ژ ڤێ دنیایێ ب سلامهتى، گۆت: ئهگهر ته بڤێت ب سلامهتى ژ ڤێ دنیایێ دهركهڤى تو وهكى مرۆڤێ غهریب به، یان ژى وهكى مرۆڤێ ڕێڤنگ.. وپهیڤا (یان) ل ڤێرێ نه بۆ گومانێیه، بهلكى ئهو بۆ هلبژارتن و ب سهركهفتنێیه..
دبێژت: د دنیایێ دا وهكى مرۆڤێ غهریب به، وئهم دزانین مرۆڤێ غهریب ئهگهر چهند ل جههكێ خۆش ژى بت، ئهو یێ رحهت نابت، چونكى ئهو یێ ل جههكى وى كهسێ خۆ لێ نینه، لهو د نهفسا خۆ دا یێ شكهستیه، وڕهنگهكێ ترسێ ل نك ههیه.. بهلێ چونكى مرۆڤێ غهریب ژى دبت هندهك جاران ل وهلاتێ غوربهتێ ئاكنجى ببت، وهزر بكهت ئهو بۆ خودان جهـ، پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- مهسهله پتر بهر ب پێشڤه بر، وگۆت: یان ژى ژ ڤێ ژى چێتر تو وهكى مرۆڤێ ڕێڤنگ به، ڕێڤنگ ئهوێ د جههكى ڕا دبۆرت، دا قهستا وهلاتێ خۆ بكهت، ئهگهر ئهوجهـ چهند یێ خۆش ژى بت، خۆشیهكا دورست وتمام پێ نابهت، چونكێ ئهو دزانت ئهڤ خۆشیه یا بهروهخته.
وپشتى عهبدللاهێ كوڕێ عومهرى ئهڤ حهدیسه بۆ مه ڤهگێڕاى، وى ژى شیرهتهك ل مه كر وگۆت: هزر نهكه دنیا مالا تهیه، تو ڕێڤنگى، ههر دهمهكى چاڤهڕێ به تو بۆ وهغهرێ بێیه گازیكرن، لهو گاڤا تو گههشتیه سپێدێ ل هیڤیا ئێڤارى نهبه، وگاڤا ل ته بۆ ئێڤار ژى تول هیڤیا سپێدێ نهبه.
وحهتا تو پهشێمان نهبى دهمێ تو بۆ وهغهرێ ئێیه گازیكرن، تو دهمێ خۆ باش ئستغلال بكه.. ونههێله تشتهك ژێ بێ فایده ژ دهست ته دهركهڤت، دهمێ تو یێ ساخلهم، كارى بكه، چونكى تو نزانى بهلكى دهمهك ب سهر ته دا بێت، دلێ ته بچته كارى، بهلێ تو یێ نساخ بى، ڤێجا تو نهشێى چو بكهى، وهندى تو د ژیانێ دا بى، دهمێ خۆ زهعێ نهكه، چونكى گاڤا مرن گههشته ته ئێكى ته چو دهلیڤه نابن تو كارهكى بكهى.
ڤێجا ئهو عهبدێ خودێ خێرا وى ڤیا بت، ئهوه یێ ژ غهفلهتێ هشیار دبت، ودنیایێ بۆ خۆ دكهته جهێ چاندنا تۆڤێ ئاخرهتێ.
⚪️مفایێن حهدیسێ:
1- ئهڤ حهدیسه بهرێ مه ددهته زوهدا د دنیایێ دا، وكو ئهوه ڕێكا ڕزگاربوونا ب سلامهت.
2- ئهوێ بڤێت ژ دنیایێ بێتهپاراستن، دڤێت خۆ د دنیایێ دا وهسا حسێب بكهت كو كهسهكێ غهریبه یان ڕێڤنگه.
3- دڤێت مرۆڤ هشیارى دهمێ خۆ بت، ووى ژ قهستا زهعێ نهكهت، چونكى دهم د دهستێ مرۆڤى دا وهكى قالبێ بهفرێیه، هێدى هێدى دحهلیێت بێى مرۆڤ پێ بحهسیێت، ههما هند دبیت ئهو خلاس وچو ژێ نهما.
