(10)
رهمهزان وهێلانا جگارێ
د پهیڤا خۆ یا بۆرى دا ئهم چهندهكێ ل دۆر رهمهزانێ و ب هێزكرنا ئیرادهیا مرۆڤى ئاخفتین، وبۆ مه ئاشكهرا بوو كو ڕۆژى خودانێ خۆ هند ب هێز دكهت كو ببته خودان ئیرادهیهكا لاواز نهبت بهرانبهر خۆشى ودلچوون وشههوهتێن نهفسێ، دێ بینى مرۆڤهك د سالێ ههمیێ دا یێ فێرى عهدهتهكیه -چ ئهو عهدهت یێ دورست بت یان یێ خهلهت-، وهندى ئهو دئێتێ دا وى عهدهتى بهێلت، یان كێم بكهت، یان بگوهۆڕت، ئهو نهشێت، یان بلا بێژین: ئهو وهسا تێ دگههت كو ئهو نهشێت ڤى عهدهتى بهێلت، بێژێ: ئهڤى عهدهتى بهێله بۆ ته چێتره.. ئهو دێ بێژت: تو من بكوژى ئهز نهشێم وى بهێلم! بهلێ گـاڤـا رهمهزان هات وئهو مرۆڤ یێ ب ڕۆژى بوو، دێ بینى ئهو ب خۆ ب دلێ خۆ وبێى كهسهك وى بكوژت! وى عهدهتى دهێلت، ئهرێ ئهو چاوا شیا ڤى عهدهتى بهێلت یێ وى هزر دكر كو چو جاران ئهو نهشێت بهێلت؟
د پهیڤا بۆرى دا بهرسڤا ڤێ پسیارێ مه دابوو.. و د ڤێ پهیڤێ دا مه دڤێت بێژین: رهمهزان ژ بهر وێ بهرهكهتا تێدا ههى ئێكا هند ژ مرۆڤى چێ دكهت كو ئهو ل جوانترین وپاقژترین وبلندترین(عونصرێن) خۆ بزڤڕتهڤه، كو رحه، ئهو رحا زهلال یا مرۆڤى بهر ب عهسمانى ڤه بلند دكهت، ووى ژ بن گڤاشتن وپێبهستا لهشى وگرانیا وى دئینته دهر، وڕزگار دكهت، لهو دێ بینى ب دلێ خۆ، وبێى كهسهك كوتهكیێ لێ بكهت، بهر ب طاعهتێ خودێ ڤه دچت، وحهز دكهت هندى ژێ بێت، طاعهتى بۆ خودێ زێدهتر بكهت، ویا غهریب ئهوه ئهو خـۆشــیـا ڕۆژیگـر د ڤێ خۆدویركرنا ژ گوهدانا پێتڤی وخۆشیێن لهشى دبینت، گهلهك ژ وێ خۆشیێ پتره یا ئهو بهرى هنگى د گوهدانا وان خۆشیان دا دبینت.
بهلكى ئێك بێژت: ئاخرى ئهڤ خۆگوهۆڕینه یا ب ساناهى نینه، وئهو زهحمهتا خودان پێڤه دبهت ژى یا كێم نینه، ئهم دبێژین: ڕاسته، بهلێ ئهم ئهنجامێ پێڤه دئێت ژى ب بهر وێ زهحمهتێ دكهڤت، وكهنگى ههوه دیتیه دوڕ ومرارى ب بهایهكێ كێم بێنه كڕین؟!
وئێك ژ بهرچاڤترینێ وان ئهنجامێن ب بها ئهڤهیه: ههستا ڕۆژیگرى ب ههبوونا تهقوایێ ل نك وى نهفسا وى ژ گهلهك وان قهید وزنجیران ڕزگار دكهت یێن وێ ب دنیایا نزم ڤه گرێددهت، مرۆڤهكێ ههى هزر دكهت ئهو رهفتارێ نهفسا وى فێربوویێ، یێ گرێداى ب مهسهلێن بێ بها یێن دنیایێ ڤه قهدهرهكه ل سهر وى هاتیه نڤیسین وئێدى ئهو نهشێت خۆ ژێ ڕزگار بكهت، بهلێ گاڤا رهمهزان دئێت ئهو هند خۆ دبینت نهفسا وى ژ ڤى (رهفتارێ) وى هزر دكر وهكى (قهدهرێ)یه بۆ وى، یا ڕزگار بووى، وئهو یێ ژێ ڕزگاره.. هنگى شعوورهك بۆ وى چێ دبت كو ئهوى هێزهكا ڤهشارتى یا مهزن یا ههى، ههر جارهكا پێتڤى بت ئهو دشێت پهنایا خۆ ببهته بهر، وخۆ پێ بپارێزت. وئـهڤ شـعـوورا وى ب هـهبــوونـا ڤێ هێزێ د نهفسا وى دا سهركهفتنهكا مهزنه بۆ وى، ئهگهر ئهو بیرا خۆ لێ بینتهڤه، وسهركهفتنهكا مهزنتره ئهگهر بشێت بۆ خۆ ئستغلال بكهت.
وبهلكى باشترین نموونه ل سهر ڤێ مهسهلێ مرۆڤێن جگارگێش بن.. ههر جگاركێشهكێ تو دان وستاندنێ ل سهر جگارێ د گهل بكهى، دێ ئعترافێ بۆ ته كهت كو جگارێ گهلهك خرابێن خۆ ههنه، ل سهر ئاستێ صحى ومالى وجڤاكى ونهفسى ههنه، وخرابیا جگارێ یا ژ ههمیێ مهزنتر ئهوه -وجگاركێش نهشێن ئینكارا ڤێ چهندێ بكهن- مرۆڤێ جگاركێش بێى ب خۆ بحهسیێت دبته عهبدێ جگارێ، بهلكى هوین ڤێ گۆتنێ ب غهریبى ڤه وهربگرن، بهلێ ههر جگاركێشهكێ ههبت بێژێ: ئهگهر تو یێ برسیى بى دێ ژ خۆ گرى نانهكێ ژ ئێكى خوازى؟ دێ بێژته ته: نه! بێژێ: ئهگهر جگرێن ته نهمان دێ ژ خۆ گرى جگارهكێ ژ ئێكى خوازى؟ دێ بێژته: ئه!! مهعنا ڤێ چیه؟ مـهعـنـا وێ ئهوه (ئیدمانا وى) ل سهر كێشانا جگارێ بهرێ وى یێ دایه هندهك عهدهتێن رهزیل یێن ئهو ژ خۆ نهگرت بۆ تشتهكێ دى ژبلى جگارێ بكهت.
وئهگهر تو بێژیه جگاركێشى: مادهم تو دزانى جگاره دشێت هنده ته رهزیل بكهت، ئهرێ بۆچى تو وێ ناهێلى؟
ئێكسهر ههمى ڕێكان دێ ل ته گرت وبێژته ته: ئهز نهشێم.
بۆچى نهشێت؟
چونكى وى (وههمهك) د سهرێ خۆ دا یا چێكرى كو ههر جارهكا وى جگاره هێلا دنیا دێ خراب بت، یان ههیڤ وڕۆژ دێ ڤێك كهڤن!
كهنگى ئهو ژ ڤێ وههمێ ڕزگار دبت، ودزانت كو ئهگهر وى جگاره هێلان دنیا خراب نابت، وڕۆژ ههر دێ ل جهێ خۆ ههلێت وئاڤا بت؟
گاڤا ئهو یێ ب ڕۆژى.. ڕۆژى قهناعهتێ ل نك وى پهیدا دكهت كو د شیانا وى دایه ئهو ههر ژ سپێدێ وحهتا ڕۆژ ئاڤا دبت، ئهو چو ژههرێ نهكهته هناڤێن خۆ، وچو دوكێلا پیس ب سهر جڤاكێ دا بهرنهدهت، وكو ئهو هزرا وى بهرى هنگى دكر (وهمهك) بوو وى د سهرێ خۆ دا چاندى، وگـاڤــا ب (دافعهكێ ذاتى) -كو ئیمانا ب خودێیه- قهناعهت بۆ وى چێبووى كو ئهڤ عهدهته یێ دورست نینه، و د گهل ڕۆژیێ ناگونجت، وى ل دهمێ ڕۆژیێ خۆ ژێ دا پاش..
مهعنا: مهسهله ههمى د ڤێرێ ڕایه، كو مرۆڤى قهناعهتهكا ذاتى ههبت كو فلان كار یێ خهلهته وگونههه وچو مفا تێدا نینه، هنگى ئهو پێگاڤا ئێكێ ئهو بهر ب هێلانا وى كارى ڤه چوو، وپشتى هنگى پێگاڤا دووێ دئێت، كو وى ئیرادهیهكا هندا ب هێز ههبت بستهیێ بكهت وبێژت: ئهڤ كاره ئێدى بهسه، ئهز وى ناكهم.
و ل دویماهیێ دێ بێژین: رهمهزان باشترین دهلیڤهیه مرۆڤ تێدا خۆ فێرى هێلانا ههمى عهدهتێن خراب بكهت.
