(11) مهزنكرنا عهبدى بۆ خودایێ وى
(ئبن ماجه) حـهدیـسـهكێ ژ (ثهوبانى) ڤهدگوهێزت، دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت:( لَأَعْلَمَنَّ أَقْوَامًا مِنْ أُمَّتِي يَأْتُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِحَسَنَاتٍ أَمْثَالِ جِبَالِ تِهَامَةَ بِيضًا، فَيَجْعَلُهَا الله عَزَّ وَجَلَّ هَبَاءً مَنْثُورًا )یهعنى: ئهز دێ هندهك كهسان ژ ئوممهتا خۆ بینم ڕۆژا قیامهتێ دئێن خێرێن وان هندى چیایێ تیهامێنه دسپى، خودێ وان خێرێن وان دێ وهكى تۆزهكا بهلاڤكرى لێ كهت، ثهوبانى گۆت: من گۆتێ: ئهى پێغهمبهرێ خودێ سالۆخهتێن وان بۆ مه ئاشكهرا بكه، نهكو ئهم ژ وان بین بێى ئهم ب خۆ بحهسیێین، گۆت وى گۆت: ( أَمَا إِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ، وَمِنْ جِلْدَتِكُمْ، وَيَأْخُذُونَ مِنْ اللَّيْلِ كَمَا تَأْخُذُونَ، وَلَكِنَّهُمْ أَقْوَامٌ إِذَا خَلَوْا بِمَحَارِمِ اللَّهِ انْتَهَكُوهَا )یهعنى: ئهو برایێن ههوهنه، و ژ نفشێ ههوهنه، وئهو ژى وهكى ههوه هندهكێ ژ شهڤێ بۆ كرنا عیبادهتى ڕادبن، بهلێ ئهو كهسن دهمێ دمیننه ب تنێ پێ ل وان تشتان ددانن یێن خودێ حهرام كرین.
زولم ونهزانینا ژ ههمیێ مهزنتر ئهوه خهلك د چاڤێن ته دا ژ خودێ دمهزنتر بن، ب ڕهنگهكێ وهسا تو رازى نهبى خهلك ته ب وى كراسهكى ببینن یـێ خــودێ تــه پــێ دبـیـنـت، د ئایـهتـهكێ دا خودایێ مهزن گۆتنهكێ ژ نووح پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ڤهدگێڕت، ودبێژت:(مَا لَكُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا)(نوح 13) ئهى مللهتێ من، ههوه چيه هوين ژ مهزنیا خودێ ودهسههلاتا وى ناترسن، ووى مهزن نابینن؟ موجاهد دبێژت: مهعنا گۆتنا وى ئهوه وى گۆت: ههوه خێره هوین پویتهى نادهنه مهزنیا خودایێ خۆ؟
یهعنى: ئهگهر خودێ د چاڤێن وان دا یێ مهزن با، ووان خودێ مهزن دیتبا، ئهو دا گوهداریا وى كهن، وخۆ ژ بێ ئهمریا وى دهنه پاش، وژێ شهرم كهن.. و ژ شهرمكرنا ژ خودێ ومهزنكرن وههیبهتا وییه د دلێ مرۆڤى دا، مهزنى وههیبهتا وى ل نك مرۆڤى یا هند بت، دهمێ ئهو یێ ب تنێ ژى بت ئهو خۆ ژ وان كار وگۆتنان بدهته پاش یێن وى پێ نهخۆش بن ئهو وان ژ وى ببینت.
گهلهك كهس ژ مه دوهسانه شهرما وان ژ خودێ یا هند نینه هندى شهرما وان ژ مرۆڤان، دهمێ مرۆڤهك چ یێ مهزن بت د چاڤێن وان دا، یان ژى ئهو ژێ بترسن وهزرهكێ بۆ بكهن، وان دبینت ژ شهرم یان ترسێن وى دا ئهو وى كارى ناكهن یێن وى مرۆڤى پێ نهخۆش، بهلێ دهمێ مهسهله دبته بێ ئهمریا خودێ، وئهو تشتێ خودێ پێ نهخۆش، وان شهرم وترسا ژ خودێ هند ل نك وان نینه ئهو وان ژ بێ ئهمریا خودێ بدهته پاش..
ئهڤى كارێ وان هنگى چ مهعنا بۆ ههیه؟
مهعنا وى ئهوه: (تهوقیر) وقهدرگرتنا وان بۆ خودێ ژ (تهوقیر) وقهدرگرتنا وان بۆ وى مرۆڤى كێمتره، لهو شهرما وان ژ وى مرۆڤى پتر لێ دئێت ژ شهرما وان ژ خودێ، وئهڤه (خهلهلێ) دگههینته بناخهیێ تهوحیدێ ل نك وان، ووان بهر ب شركێ ڤه دبهت، ئهگهر ب ڤێ ئنیهتێ وان ئهڤ چهنده كربت، وئاشكهرایه كو (شرك) هـهر كـارهكێ دى یێ ههبت د گهل خۆ پویچ دكهت، لهو مرۆڤێ ب ڤى ڕهنگى دهمێ ڕۆژا قیامهتێ دئێت چو فایدێ وى ناكهت كارێ وى یێ باش هندى چیایهكى بت؛ ژ بهر كو ئهوكار ژێ نائێته قهبویلكرن.
و ژ تهوقیرا مرۆڤیه بۆ خودێ مرۆڤ ب دورستى (تهوحیدا) وى بكهت، و ژ تهوحیدێیه ئهو كهسهكێ ژ بهنیێن وى خۆ د ئاخفتنێن خۆ ژى دا نهئینته ڕێزا وى، وهكى دێ بینى هندهك دبێژن: ب ناڤێ خودێ و ب ناڤێ فلانى، یان: مه خودێ یێ ههى وفلان كهس، یان: ئهگهر خودێ حهز بكهت وتو حــهز بكـهى.. وههر گۆتنهكا وهسا بت یان كهسهكى بینته ڕێزا خودێ، ئهڤه ژ وان گۆتنانه یێن خودانێ خۆ بهر ب شركێ ڤه دبهن، دڤێت موسلمان یێ لێ هشیار بت.
و ژ مهزنكرنا عهبدیه بۆ خودایێ وى ئهو د بێ ئهمریا خودێ دا گوهداریا كهسهكێ نهكهت، نهبێژت: فلان كهس مرۆڤهكێ مهزنه، قهدر وبهایێ وى گهلهك، ئهز دێ ئاخفتنا وى ب جهـ ئینم، ئهگهر خۆ ئاخفتنا وى بێ ئهمریا خودێ ژى تێدا ههبت.. گوهدارى وترس وڤیان وهیڤیداریا مرۆڤى ژ كهسێ دڤێت هندى گوهدارى وترس وڤیان وهیڤیداریا مرۆڤى بۆ خودێ نهبت، هندى وێ نهبت.. ڤێجا پا چاوایه ئهگهر زێدهتر بت؟!
و ژ مهزنكرنا مرۆڤیه بۆ خودێ ئهو شهرم بكهت كو خودێ سررهكا وهسا ل نك وى ببینت، یان هزرهكێ ژێ بزانت، یان گۆتنهكێ ژێ گوهـ لێ ببت، یا ئهو حهز نهكهت كهسهكێ دى ژێ ببینت یان بزانت یان گوهـ لێ ببت، خۆ ژ مرۆڤان ڤهشێرت، وخۆ ژ خودێ نهڤهشێرت!! خودێ بهحسێ هندهك بهختڕهشان دكهت وحالێ وان بۆ مه ئاشكهرا دكهت، ودبێژت:(يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ الْقَوْلِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا)(النساء 108)
ئهو خۆ ژ خهلكى ڤهدشێرن دا كارێن وان يێن خراب نهبينن، بهلێ خۆ ژ خودێ ناڤهشێرن وژێ شهرم ناكهن، وئهو ب زانينا خۆ يێ د گهل وان، ويێ ئاگههداره ب وان دهمێ ئهو ب شهڤ دهمێ یــێــن ب تنێ وێ گۆتنێ دبێژن یا خودێ یێ ژێ رازى نــه، وخــودێ ب ههمى گۆتن وكريارێن وان يێ ئاگههدار بوويه، تشتهك ژێ ل وى بهرزه نابت.
خودێ مه بكهته ژ وان عهبدان یێن تهوقیرا وى دكهن، ووى مهزن دبینن، د ناڤ خهلكى دا، ودهمێ ئهو یێن ب تنێ ژى.
