دهرگههێ خوارنێن حهرام
الأصل في كل شيء الحل، ولا يحرم إلا ما حرمه الله تعالى ورسوله، وما سكت عنه فهو عفو، فيحرم ما في الكتاب العزيز، وكل ذي ناب من السباع، وكل ذي مخلب من الطير، والحمر الإنسية، والجلالة قبل الاستحالة، والكلاب، والهر، وما كان مستخبثا، وما عدا ذلك فهو حلال.
(بناخه د ههر تشتهكى دا حهلالییه، و تشتهك حهرام نابت ئهو تێ نهبت یێ خودێ و پێغهمبهرێ وى گۆتى، و ههر تشتهكێ وان بهحس ژێ نهكربت، ئهو یێ دورسته، و خوارنێن حهرام ئهون یێن د كیتابا پیرۆز دا هاتین) د گـۆتـنـا خــودێ دا:( حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير اللـه به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب )(المائدة: 3) خودێ مرار ل سهر ههوه يێ حهرام كــرى، وخوينا رۆن، وگۆشتێ بهڕازى، وئهو ڤهكوشتییێ ناڤێ ئێكێ دى ژبلى خودێ ل دهمێ ڤهكوشتنێ ل سهر هاتییه گۆتن، وئهو حهيوانا هاتییه خهندقاندن حهتا فهتسى، وئــهوا ب دربـێ دارى يان بهرى هاتییه كوشتن، وئهوا د عهردهكى دا فڕى يان كهفتییه د بيرهكێ دا حهتا مرى، و ئهوا ب قۆچ لێدانێ هاتییه كوشتن.
و خودێ ئهو حهيوان ژى ل سهر ههوه يا حهرام كرى ئهوا دههبهكێ وهكى شێرى يان پلنگى يان گورگى دڕاندى. ئهو تێ نهبت يا هوين ڤێڕا گههشتين و بهرى بمرت ههوه ڤهكوشتى ئهو يا حهلاله، و خودێ ئهو ل سهر ههوه يا حهرام كرى يا نه بۆ خودێ هاتییه ڤهكوشتن وهكى يا بــۆ صـهنـهمـان دئێته ڤهكوشتن.
(و ههر حهیوانهكێ خودان كێلبه ژ دههبان، و پهنج ژ طهیران، و كهرێن كههى، و ئهو حهیوانێ تشتێ پیس بخۆت بهرى بێتهگرتن د مالێ دا حهتا پاقژ دبت، و صه، و پشیك، و ههر تشتهكێ پیس و دلڕهش بت، و ژ بلى ڤان ههر تشتهكێ دى یێ ههبت حهلاله).
دهرگههێ نێچیرێ
ما صيد بالسلاح الجارح والجوارح كان حلالا إذا ذكر اسم الله عليه، وما صيد بغير ذلك فلا بد من التذكية، وإذا شارك الكلب المعلم كلب آخر لم يحل صيدهما، وإذا أكل الكلب المعلم ونحوه من الصيد لم يحل، فإنما أمسك على نفسه، وإذا وجد الصيد بعد وقوع الرمية فيه ميتا، ولو بعد أيام في غير ماء كان حلالا ما لم ينتن أو يعلم أن الذي قتله غير سهمه.
(ئهو نێچیرا ب وى چهكێ دئێتهكرن یێ برینێ بكهت، و ب حهیوانێ نێچیرێ یا حهلاله، ئهگهر ناڤێ خودێ ل سهر هاته ئینان، و ئهو نێچیرا ب تشتهكێ دى بێتهكرن) وهكى ب تهلهێ بۆ نموونه (دڤێت بێته سهرژێكرن) ئهگهر نه حهلال نابت.
(و ئهگهر صهیهكێ دى پشكدارییا صهیێ نێچیرێ كر نێچیرا وان حهلال نابت) چونكى مرۆڤ نـزانـت كانێ كێ ژ وان نێچیر كوشتییه، (و ئهگهر صهیێ نێچیرێ و یێن وهكى وى) ژ حهیوانێن نێچیرێ دكهن (نێچیرهك گرت و ژێ خوار، ئهو نێچیر یا حهلال نابت، چونكى وى ئهو بۆ خۆ گرتییه.
و ئهگهر پشتى لێدانێ ب چهند ڕۆژهكان ژى نێچیر هاتهدین مرار بهلێ نه د ئاڤێ دا بت، حهلاله، هندى گهنى نهبت، یان نهئێته زانین كو ئهو ب تشتهكێ دى ژ بلى تیرێ وى یێ هاتییه كوشتن).
دهرگههێ سهرژێكرنێ
هو ما أنهر الدم وفرى الأوداج، وذكر اسم الله عليه، ولو بحجر أو نحوه، ما لم يكن سنا أو ظفرا، ويحرم تعذيب الذبيحة، والمثلة بها، وذبحها لغير الله، وإذا تعذر الذبح بوجه جاز الطعن والرمي، وكان ذلك كالذبح، وذكاة الجنين ذكاة أمه، وما أبين من الحي فهو ميتة، وتحل ميتتان ودمان: السمك والجراد، والكبد والطحال، وتحل الميتة للمضطر.
(سهرژێكرن ڕێتنا خوینێ و بڕینا ڕهها ستۆیه، كو ناڤێ خودێ ل سهر بێته ئینان، ئهگهر خۆ ب بهرهكى یان تشتهكێ وهكى وى بت) كو یێ تیژ بت، (ددان و نینۆك تێ نهبن) چونكى پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- نههییا مه ژ وێ چهندێ كرییه.
(و حـهرامـه ڤـهكـوشتى بێته ئازاردان، یان یارى پێ بێتهكرن، یان بۆ ئێكێ دى ژ بلى خودێ بێته ڤهكوشتن، و ئهگهر مرۆڤ نهشیا حهیوانى ڤهكوژت ژ بهر ئهگهرهكێ، دورسته برینهكێ لێ بكهت و ئهو پێش ڤهكوشتنێیه، و ڤهكوشتنا ماكێ ڤهكوشتنه بۆ تێشكێ، و ههر پارچهیهكا ژ حهیوانهكێ زێندى بێتهڤهكرن ئهو پارچه مرار دبت، و دو مرار و دو خوین دحهلالن: ماسى و كولى، و مێلاك و خالخال، و خوارنا مرارى بۆ مرۆڤێ نهچار بت حهلاله).
دهرگههێ مێڤانداریێ
يجب على من وجد ما يقري به من نزل من الضيوف أن يفعل ذلك، وحد الضيافة إلى ثلاثة أيام، وما كان وراء ذلك فصدقة، ولا يحل للضيف أن يثوي عنده حتى يحرجه، وإذا لم يفعل القادر على الضيافة ما يجب عليه كان للضيف أن يأخذ من ماله بقدر قراه، ويحرم أكل طعام الغير بغير إذنه، ومن ذلك حلب ماشيته، وأخذ ثمرته وزرعه لا يجوز إلا بإذنه، إلا أن يكون محتاجا إلى ذلك، فليناد صاحب الإبل أو الحائط فإن أجابه وإلا فليشرب وليأكل غير متخذ خبنة.
(فهره ل سهر ههر كهسهكێ حهواندنا مێڤانان پێڤه بێت وێ چهندێ بكهت، و توخویبێ مێڤاندارییێ سێ ڕۆژن، و یا زێدهتر بت قهنجیكرنه، و چێ نابت بۆ مێڤانى هند بمینت حهتا خودانێ مالێ تهنگاڤ بكهت، و ئهگهر ئهو مێڤاندارى پێڤه بێت ب كارێ پێتڤى ڕانهبت بۆ مێڤانى ههیه هندێ ژ مالێ وى ببهت كو بهرانبهر مێڤاندارییێ بت، و حهرامه مرۆڤ خوارنا ئێكێ دى بێى دهستویرییا وى بخۆت، و دۆتنا پهزا وى ژ وێیه، و چنینا فێقى و چاندییێ وى بێى دهستویرییا وى چێ نابت، وهسا تێ نهبت ئهو یێ ههوجه بت، هنگى بلا ئهو گازى خودانێ حێشتران یان باغى بكهت، ڤێجا ئهگهر بهرسڤا وى دا باشه، ئهگهر نه بلا ئهو ڤهخۆت وبخۆت و چویێ بۆ خۆ هل نهگرت).
دهرگههێ تۆرهیێن خوارنێ
تشرع للآكل التسمية، والأكل باليمين، ومن حافتي الطعام لا من وسطه، ومما يليه، ويلعق أصابعه والصحفة، والحمد عند الفراغ، والدعاء، ولا يأكل متكئا.
(یا هاتییه دورستكرن بـۆ وى كهسێ خوارنێ دخۆت كو ناڤێ خودێ بینت، و ب دهستێ ڕاستێ بخۆت، و ژ لێڤێن سێنیكێ بخۆت نه ژ نیڤا وێ، و ژ بهرۆكا خۆ، و تبلێن خۆ و سێنیكێ بئالیست، و حهمدا خودێ بكهت ل دویماهییێ و دوعایێ بێژت) وهكى ڤێ دوعایا ژ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- هاتییه ڤهگوهاستن:(الحمد لله الذي أطعمني هذا ورزقنیه من غیر حول مني ولا قوة)(وبلا پالداى نهخۆت) چونكى نههییا مه ژ وێ چهندێ هاتییهكرن.
