14.ئاشكهراكرنا تمامكهرێن تهوحیدێ
(15) عَنْ عَبْدِ الله بْنِ عَبَّاسٍ -رَضِيَ الله عَنْهُما- قَالَ: قالَ رَسُولُ الله -صلى الله عليه وسلم-: ( عُرِضَتْ عَلَيَّ الْأُمَمُ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ وَمَعَهُ الرَّهْطُ، وَالنَّبِيَّ وَمَعَهُ الرَّجُلُ وَالرَّجُلَانِ، وَالنَّبِيَّ لَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ، إِذْ رُفِعَ لِي سَوَادٌ عَظِيمٌ، فَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ أُمَّتِي، فَقِيلَ لِي: هَذَا مُوسَى وَقَوْمُهُ، فَنَظَرْتُ فَإِذَا سَوَادٌ عَظِيمٌ، فَقِيلَ لِي: هَذِهِ أُمَّتُكَ وَمَعَهُمْ سَبْعُونَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ (، ثُمَّ نَهَضَ فَدَخَلَ مَنْزِلَهُ فَخَاضَ النَّاسُ فِي أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْخُلُونَ الجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَلَا عَذَابٍ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ: فَلَعَلَّهُمُ الَّذِينَ صَحِبُوا رَسُولَ الله -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ-، وَقَالَ بَعْضُهُمْ: فَلَعَلَّهُمُ الَّذِينَ وُلِدُوا فِي الْإِسْلَامِ وَلَمْ يُشْرِكُوا بِاللهِ، وَذَكَرُوا أَشْيَاءَ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ الله -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ-، فَقَالَ: ( مَا الَّذِي تَخُوضُونَ فِيهِ؟ ( فَأَخْبَرُوهُ، فَقَالَ: ( هُمُ الَّذِينَ لَا يَسْتَرْقُونَ، وَلَا يَتَطَيَّرُونَ، وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ (، فَقَامَ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ، فَقَالَ: ادْعُ اللهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ، فَقَالَ: ( أَنْتَ مِنْهُمْ؟ ( ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ آخَرُ، فَقَالَ: ادْعُ اللهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ، فَقَالَ: ( سَبَقَكَ بِهَا عُكَّاشَةُ ).رواه البخاري و مسلم
عهبدللاهێ كوڕێ عهبباسى -خودێ ژ ههردویان رازى بت- دبێژت: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت: مللهت بۆ من هاتنه بهرچاڤكرن، من پێغهمبهرهك دیت چهند مرۆڤهك د گهل دا بوون، و پێغهمبهرهكێ دى زهلامهك دو د گهل دا بوون، و پێغهمبهرهك كهس د گهل دا نهبوو، هنگى ڕهشاتییهكا مهزن بۆ من هاته نیشادان، من هزر كر ئهو ئوممهتا منه، بۆ من هاته گۆتن: ئهڤه مووسا و مللهتێ وینه، من بهرێ خۆ دایێ ڕهشاتییهكا مهزن من دیت، بۆ من هاته گۆتن: ئهڤه ئوممهتا تهنه، و حهفتێ هزار د گهل وان دا ههنه بێ حسیاب و بێ عهزاب دچنه بهحهشتێ. پاشى ئهو ڕابوو و چوو مالا خۆ، ئینا خهلكى دان و ستاندن د وان دا كر ئهوێن بێ حیساب و عهزاب دچنه بهحهشتێ، هندهك ژ وان گۆت: بهلكى ئهو ئهو بن یێن ههڤالینییا پێغهمبهرێ خودێ -سلاڤ لێ بن- كرى، و هندهكان گۆت: بهلكى ئهو بن یێن ل سهر دهمێ ئیسلامێ بووین، و چو شریك بۆ خودێ چێ نهكرین، و هندهك تشتێن ودى وان گۆتن، ئینا پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- ب سهر وان ڤه هات و گۆت: ئهو هوین بهحسێ چ دكهن؟ وان سوحبهتا خۆ بۆ گۆت، پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئهو ئهون یێن داخوازێ ژ كهسێ ناكهن كو ب وان ڤه بخوینت، و بێ ئیفلهحى و ڕهشبینییێ د چو تشتان دا نابینن، و خۆ دهێلنه ب هیڤییا خودێ ڤه. عوكاشهیێ كوڕێ موحصنى ڕابووڤه و گۆتێ: دوعا بۆ من بكه ئهز ژ وان بم، وى گۆتێ: تو ژ وانى. پاشى زهلامهكێ دى ڕابووڤه و گۆتێ: دوعا بۆ من بكه ئهز ژ وان بم، وى گۆتێ: عوكاشهى بهر ته ڕاكر.
بوخارى و موسلم ڤهدگوهێزن
ئهڤه خهونهك بوو پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- دیتى، و خهونێن پێغهمبهران وهحینه، وى ئهو پێغهمبهر دیتن یێن د گهل مللهتێن خۆ دچنه بهحهشتێ، و وهسا دیاره كو ئوممهتا موحهممهدى و یا مووساى -سلاڤ لێ بن- ژ ههمى ئوممهتان پترن، و د ناڤ ئوممهتا موحهممهدى دا -سلاڤ لێ بن- حهفتێ هزار كهس ههنه بێى كو حسێب د گهل بێتهكرن یان بێنه عهزابدان دچنه بهحهشتێ، و ئهڤ كهسه وهكـى پـێـغـهمـبـهرى ب خــۆ -سلاڤ لێ بن- بۆ مه ئاشكهرا كرى ئهون یێن كو ب دورستى خۆ دهێلنه ب هیڤییا خودێ ڤه، و ئهڤه تمامییا تهوحیدێیه، و پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- د ڤێ گۆتنا خۆ دا سالۆخهتهكێ سهرهكى و دو یێن تـمـامـكـهر بـۆ ڤان كهسان دهسنیشانكرن، سالۆخهتێ سهرهكى ئهوه باوهرییا وان ب خودێ و قهدهرا وى هند یا موكمه ئهو د ههمى كار و بارێن خۆ دا خۆ دهێلنه ب هیڤییا خودێ ڤه، و وان قهناعهت ههیه كو ههر تشتهكێ ژ لایێ خودێ ڤه بگههته وان باشییا وان تێدا ههیه، و ههچییێ ب دورستى خۆ بهێلته ب هیڤییا خـودێ ڤـه خـودێ تێرا وى ههیه، پشتى هنگى: ئهو داخوازێ ژ كهسێ ناكهن كو ب وان ڤه بخوینن، چونكى دبت ئهڤ داخوازه ب ڕهنگهكێ نه یێ ئێكسهر نیشانا هندێ بت كو وان ب تمامى خۆ نههێلایه ب هیڤییا خودێ ڤه، (و قهیدى ناكهت ئێك ب مرۆڤى ڤه بخوینت ئهگهر مرۆڤ وێ چهندێ ژێ نهخوازت، وهكى عائیشایێ ب پێغهمبهرى ڤه خواندى)، ههر وهسا ئهو ڕهشبینى (و تهشائومێ) ب چو تشتان ناكهن، و نابێژن: ئهگهر مه فلان تشت دیت مهعنا وێ ئهوه دێ بێ ئیفلهحى ئێته ڕێكا مه، یان فلان جهـ و فلان كهس تشتهكێ كوڕ و بێ ئیفلهحه؛ چونكى ئهو دزانن باشى و خرابى، و خێر و شهڕ د دهستێ خودێ ب تنێ دایه.
•ژ وان مفایێن د ڤێ حهدیسێ دا ههین ب كورتى:
1- هندهك مرۆڤ ههنه ژ ئوممهتا ئیسلامێ بێ حیساب و عهزا دچنه بهحهشتێ.
2- ئهو كهسێن بێ حیساب و عهزاب دچنه بهحهشتێ ئهون یێن تمامییا تهوحیدێ ل نك خۆ پهیدا كرى.
3- ژ تمامییا تهوحیدێیه مرۆڤ ب دورستى خۆ بهێلته ب هیڤییا خودێ ڤه، و باوهر بكهت كو باشى و خرابى ب تنێ د دهستێ وى دانه.
