( 27 )
ژ هەر تشتەكی مە جۆتەك ئافراندیە
زانایێ موسلمان یێ مەزن ( محمد عبد السلام ) یێ پاكستانی ئەوێ ل سالا 1979 ز خەلاتێ ( نۆبل ) د بابەتێ فیزیائێ دا وەرگرتی ژ بەر ڤەكۆلینێن وی یێن گرنگ د بابەتێ ( لەشێن هویر وهەڤكویفێن وان ) دا ، ودانانا وی بۆ وێ نـەظەریــێ ئەوا دو ژ هێزێن سەرەكی د گەردوونێ دا دگەهینتە ئێك كو هێزا كەهرومغناتیسیە وهێزا ناڤــۆكــی یا لاوازە ، پــشــتـی خەلاتێ ( نـۆبـل ) وەرگرتی گۆت : (( ئەو ئایەتا قورئانێ ئەوا دبێژت : [ وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلّكُمْ تَذَكّرُونَ ] ( الذاریات : 49 ) پالدەرێ سەرەكی بوو بۆ من بەرێ من دایە ڤان ڤەكۆلینان )) .
وئــەگــەر ئەم بەرێ خۆ بدەینە ئایەتێن قورئانێ دێ بینین ئەو د پتـر ژ جهەكی دا بـۆ مـە ئاشكەرا دكـەت كــو ژ هـەر تشتەكێ خودان رح خودێ جۆتەك دایە ، د دەر حەقا مرۆڤی دا قورئان دبێژت : [ أَيَحْسَبُ الإِنسَانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدًى .أَلَـمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيّ يُمْنَى . ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى . فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنثَى ـ ئەرێ ئەڤ مرۆڤێ باوەریـێ ب ڕابوونا پشتی مرنێ نەئینت هزر دكەت ئەو دێ ئێتە هێلان وچو فەرمان ل وی نائێنەكرن ، وچو حسێب د گەل وی نائێتە كرن ؟ ئەرێ ما ئەو چپكەكا ئاڤێ یا لاواز نەبوو كو دهاتە ڕێتـن ، پاشی ئەو بوو پارچەیەكا خوینا هشك، ڤێجا خودێ ب شیانا خۆ ئەو ئافراند و ب جوانتـرین ڕەنگ دورست كر ؟ ووی هەردو جۆت : یێ نێر ویێ مێ ، ژ ڤی مرۆڤی دان ] ( القیامة : 36-39 ) .
و د دەر حەقا حەیوانەتی دا دبێژت :
[ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلّ زَوْجَيْنِ اثنَيْنِ ـ مــە گـۆتە نووحی : ژ هــەر ڕەنگەكی ژ حەیوانەتان جۆتەكی ـ ئێكێ نێر وئێكا مێ تو د پاپۆڕێ دا هلگرە ] ( هود : 40 ) .
و د دەر حەقا شینكاتی وبەرهەمێ وی دا دبێژت :
[ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثنَيْنِ ـ وخودێ ژ هەر بەرهەمەكی جۆتەك چێكریە ] ( الرعد : 3 ) .
وئەگ هەر سێ ئایەتە ڕادگەهینن كو خودێ مرۆڤ وبارا پتـر ژ جوینێن حەیوان وشینكاتی ژی ل سەر ڕەنگێ نێر ومێیان داینە ، و ب ڤێ چەندێ ئەو زێدەیێ دكەن ، ونفشێ خۆ ژ نەمانێ دپارێزن .. وئەڤە مەسەلەكا گەلەكا غەریب نەبوو ل بەر مرۆڤی ب تایبەتی زانایان ل دەمێ هاتنا قورئانێ ، چونكی ئەو تشتەك بوو وان ب چاڤ ددیت ، بەلـێ تشتێ ئەو حێبەتی كرین وبەرێ وان دایە هندێ ئەو ڤەكۆلینان د ڤێ دەربارەیێ دا بكەن ئەڤ ئایەتا دی بوو ئەو مە ل سەری ئینای : [ وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلّكُمْ تَذَكّرُونَ ] ( الذاریات : 49 ) چونكی ژ پەیڤا [ وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ ] دئێتە زانین كو مەسەلە نە ب تنێ تشتێ خودان رحە وەكی مرۆڤ وحەیوانەت وشینكاتی ، بەلكی خۆ ئەو هشكاتی ژی ڤەگرت .. وئەڤە جهێ پسیارێ بوو ل نك زانایان بەری خەلكێ دی .
وحەتا ئەم ب سەر بەرسڤێ هلببین وئعجازا قورئانێ بۆ مە ئاشكەرا ببت ، دڤێت ب كورتی ئاڤڕویەكی بدەینە هندەك بابەتێن ( فیزیائا لەشێن هویر ـ فیزیاء الجسیمات ) .
حەتا سالێن سیهان ژ سەدسالا بیستێ زانایێن فیزیائێ هزر دكر د ( ذەررێ ) دا ب تنێ ( ئلكتـرۆن ) هەنە ، ووان دزانی كو ئلكتـرۆن خودان شەحنەیا سالبە ل دۆر ناڤكا ذەررێ دزڤڕت ، بــەلـێ ل وی دەمی زانـایــێ فـیـزیائــێ یـێ ئنگلیز ( دیراك ) د مـوعادەلاتـێـن خۆ دا ب سەر مەسەلەكێ هلبوو ئەو حێبەتی كر ، دەمێ وی موعادەلە چێ دكرن وی ددیت ئەو ب دور ڕەنگان ( حەل ) دبن ، ڤێ چەندێ هزرەك ل نك وی پەیدا كر ووی ئحتمالا هەبوونا لەشەكێ ( موجب ) ژی د ذەررێ دا دانا ، ووی هژمارەكا ڤەكۆلینان د ڤێ دەلیڤەیێ دا كرن دا هزرا خۆ پێ بنەجـهــ بكەت بەلـێ ڤەكۆلینێن وی چو سەر نەگرتن ، وئەو مر وزانایێن فیزیائێ گۆتنا وی ب چو ڤە نەگرت .
د سالێن سیهان دا ژ سەدسالا بیستێ زانایێن فیزیائێ ب سەر شوینوارێن لەشەكێ هویر هلبوون ، وپشتی وان ڤەكۆلین ل سەر ڤی لەشی كرین وان دیت كوتلا وی هندی یا ئلكتـرۆنیە ، وشەحنا وی ژی هندی یا ویە بەلـێ یا موجبە نە یا سالبە ، وهنگی وان ناڤێ ڤی لەشی كرە ( ئەنتی ئلكتـرۆن ـ دژی ئلكتـرۆنی ) یان ژی ( پازتـرۆن ) ، وڤێ چەندێ زانا پالدان كو ل هەڤكویف یان هەڤدژێن ماددان بگەڕیێن ، وپشتی گەلەك ڤەكـۆلیـنـان ئەو ب سەر سیهــ ڕەنگێن ماددان هلبوون هەر ئێك ژ وان جۆتێ خۆ یێ هەڤدژ هەیە .
وهــەبــوونا جۆتەكێ هەڤدژ بۆ هەر ماددەیەكی ئحتمالەكا ب هێز ل بەر سنگێ زانایان دانا ئـەو ژی هـەبـوونا عالەمەكا دیە بەرانبەر ڤێ عالەما مە یا ماددی كو ژ جۆتێ ماددەی یێ هەڤدژ پێك هاتبت ، كو عالەما غەیبێ یە ، چونكی ئەڤ گەردوونا ئـەم تێدا دژین وعـەردێ مـە ژ ماددەی ـ نە كو جۆتێ هەڤدژێ ماددەی ـ پێك هاتیە .. بەلـێ ئەڤە مەسەلەكە مرۆڤ ب علمێ خۆ نەشیایە بگەهتێ ومن نەباوەرە ئەو د ڤێ دنیایێ دا بشێت بگەهتێ ژی .
وتشتێ دی یێ زانایێن فیزیائێ ب سەر هلبووین ئەڤە بوو : هەر جارەكا ماددە وهەڤدژێ خۆ یان لەشێ هویر وبەرانبەرێ خۆ گەهشتنە ئێك هەردو پویچ دبن وكریارەكا وەكی پەقینێ ڕوی ددەت ، وئـەڤ هەردو ماددە پـێـكـڤـە دبنە طاقە ل سەر ڕەنگێ تیشكێن جاما ، وزانا دبێژن : ئحتمالا هەی هندەك ژ ڤێ طاقێ جارەكا دی بزڤڕت ببتە ماددە .. و ژ ڤێرێ مەسەلا هەبوونێ ونەبوونێ بۆ مە دیار دبـت ، وئـحـتـمالا دورستكرنا تشتێ هەی ژ چوننەیێ ، یان ئافراندنا تشتێ هەی ژ عـەدەمـێ وزڤـڕانـدنا تشتێ هەی بۆ عەدەمێ مسۆگەر دبت .. وئەڤە كارەكێ ژ خودێ پێڤەتر ب كەسێ ڤە نائێت .
وپسیارەكا دی یا مەزن هەیە زانایێن فیزیائێ حێبەتی دكەت ، ئـەو ژی ئەڤـەیە : هەر ماددەكی د گەردوونێ دا ـ وەكی مە گۆتی ـ هـەڤـدژێ خـۆ یێ بـەرانـبـەر هەیە ، هەر جارەكا ماددە وهەڤدژێ خۆ گەهشتنە ئێك ئەو هەردو پێكڤە پویچ دبن ، وەكی كونتاكێ دەمـێ د كارەبێ دا چێ بت دەمێ سار وگەرم دگەهنە ئێك ، و د ڤی عەردی دا یێ ئەم ل سەر پشتێ دژین ڕێژەیا ماددەی گەلەك ژ یا هەڤدژێ ماددەی پـتـرە ، لەو ماددە پاراستی دمــیـنـت ، ڤێجا تو بێژی حالـێ ڤان مەجەرراتێن دی ژی یێن كو د گەردوونا مە دا هەین وەكی حالـێ عەردیە ، یەعنی : تو بێژی د ناڤ وان ژی دا ڕێژەیا ماددەی ژ یا هەڤدژێ وی پتـرە ؟ وئەگەر هات و د ناڤ وان دا ڕێژەیا ماددەی وهەڤدژێ وی هندی ئێك لـێ هات حالـێ گەردوونێ دێ چ بت ؟
ئــەڤـێ پسیارێ زانایێن فیزیائێ حەتا ئەڤرۆ ژی حێبەتی هێلاینە !! چونكی دئێتە زانین كو ئەگەر ماددە وهەڤدژێ وی هــنــدی ئــێــك لـێ هاتن ونێزیكی ئێك بوون پەقینەكا مەزن د گەردوونێ دا دێ چێ بت و د ئەنجام دا ( فەنائەكا ) مەزن ژی دێ چێ بت ، وزانایێن فیزیائێ ئحتمالەكا دی ژی ددانن ، دەمێ دبێژن : دویر نینە ل هندەك جهێن گەلەك دویر د ڤێ گەردوونا مە دا هندەك مەجەرراتێن كامل هەبن ژ هەڤدژێ ماددەی پێك هاتبن ، وئەگەر هات وئەڤ ئحتمالە یا دورست پسیارا دی یا مە حێبەتی دكەت ئەڤەیە : ئەرێ چ مانع هەیە ئەو مەجەررە بێن ونێزیكی مەجەررا مە ببن وئەو چێ ببت یا ئەم ژێ دترسین ؟
وبەرسڤا قورئانێ بۆ ڤێ پسیارا فیزیائیان ئەڤەیە : [ إِنَّ اللّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَلَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ كَانَ حَلِيماً غَفُورا ـ خودێ یە عەسمانان وعەدری دگرت دا ئەو نەكەڤن ، وئەگەر ئەو كەفتبان ژ وی پێڤەتر كەس نەبوو وان بگرت . هندی خودێ یە د پاش ئێخستنا عەزابدانا كافر وگونەهكاران دا یێ ئارام بوویە ، وبۆ وی یێ تـۆبە بكەت یێ باش گونەهــ ژێبـر بوویە ] ( فاطر : 41 ) .
وئەگەر خودێ ڤیا بەرپەڕێ ژینا مە یا دنیایێ بپێچت ، وبەرپەڕێ ژینا ئاخرەتێ ڤەكەت مەسەلە دێ گەلەك یا ب ساناهی بت .. هەر مەجەررەك وهەڤدژا خۆ دێ نێزیكی ئێك بن و ژ بەر پویچبوونا ماددەی وپەیدا بوونا كەمییەكا مەزن یا گاقێ ، سۆراتیەكا مەزن دێ ل عەسمانی پەیدا بت ، وئەو كەسێ هنگی بەرێ خۆ بدەتە عەسمانی دێ هزر كەت ئەو كولیلكەكا سۆرە : [ فَإِذَا انشَقّتْ السَّمَاءُ فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَان ـ ڤێجا ئەگەر عەسمان شەق بوو و ل ڕۆژا قیامەتێ پەق كەفتنێ ، ڤێجا ئەو وەكی كولیلكەكێ سۆر بوو ] ( الرحمن : 37 ) .
و ب كــورتــی دێ بــێــژین : ڕاستیێن فیزیائا نوی باوەریا ب خودێ وڕۆژا قیامەتێ وغەیبێ ل نك مرۆڤی موكم دكەت وزانایێ مەزن ( باول دیڤیز ) ئەوا ل سالا 1995 ز خەلاتێ نۆبل وەرگــرتــی گــەلــەك دەلیل ل سەر ڤێ چەندێ د كتێبا خۆ دا ( خودێ وفیزیائا نوی ) ئیناینە .
