( 28 )
عەرشێ بەلقیسێ د ناڤبەرا قورئانێ وعلمی دا
د سوورەتــا ( النمل ) دا ژ ئایـەتا ( 17 ) حەتا ( 44 ) خودایێ مەزن ئێك ژ سەرهاتیێن مەزن یێن ژینا پێغەمبەرێ خۆ سولەیـمانی بۆ مە ڤەدگوهێزت ، یێن كو هێزا وی بـۆ مە ئاشەرا دكــەن ، ئەو ژی سەرهاتـیـا ویە د گەل شاها وەلاتێ ( سەبەء ) ل دەڤەرا یەمەنێ ..
وپشتی سەرهاتیەكا درێژ كو ڤێرێ نە جهێ ڤەگێڕینا وێ یە مەلیكا سـەبــەئــێ ئەوا د هندەك ژێدەران دا هاتی كو ناڤێ وێ ( بەلقیسە ) بڕیار دا قەستا نك سولەیـمـانــی بكەت وباوەریێ ب دینێ وی بینت .. وبەری ئەو بێتە نك سولەیـمـانی ، سولەیـمـانـی گـۆتـە وان مرۆڤ وئەجنێن ل بن دەستێ وی : كی ژ هەوە تەختێ حوكمڕانیا وێ یێ مەزن دێ بۆ من ئینت بەری ئەو بێن خۆ تەسلیمی من بكەن ؟
قورئان دبێژت : [ قَالَ يَا أَيُّهَا المَلأُ أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَنْ يَأْتُونِي مُسْلِمِينَ . قَالَ عِفْريتٌ مِنْ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقَامِكَ وَإِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ . قَالَ الّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنْ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرّاً عِنْدَهُ قَالَ هَذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَمَنْ شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيم ] ( النمل : 40 ) .
ودویر نینە مەخسەدا سولەیـمـانی ب ڤێ چەندێ ئەو بت نیشانێن مەزنیا وێ هـێـزێ یا خـودێ دایـە وی نیشا بەلقـیـسـێ بدەت .. دێوەكێ ب هێز ودژوار ژ ئەجنان گـۆت : ئەز دێ وی بۆ تە ئینم بەری تو ژ جهێ خـۆ ڕاببی ، وهندی ئەزم ئەز دشێم وی تەختی ڕاكەم ، وئەز دێ وی پارێزم حەتا دئینمە نك تە ، وكانێ ئەو یێ چاوایە ئەز دێ وەسا وی ئینمە نك تە بێی تشتەك ژێ كێم ببت ، یان گوهۆڕینەك ب سەر دا بێت .
ودبێژن : سولەیـمـان هەر ژ سپێدێ دروینشت حەتا ئێڤاری ، لەو وی دیت ئەڤ دەمە دەمەكێ درێـژە ، ودیارە خەلكێ دیوانێ تێ ئینادەر كو سولەیـمـان ب ڤی دەمی یێ ڕازی نەبوو ، لەو ئەوێ زانینەك ژ كیتابێ ل نك هەی ـ وەكی قورئان دبێژت ـ گۆتە وی : ئەز دێ وی تەختی بۆ تە ئینم بەری تو چاڤێن خۆ بهەلینی .
ئەو كەس كی بـوو ، وئەو چ زانین بوو وی ژ كیتابێ هەی ، و ژ كیژ كیتابێ ؟ ئەڤە قورئانێ بۆ مە نەگۆتیە .. ودویر نینە ئـەو ژی دێوەكێ ژ ئـەجـنـان بت ، ووی ئەڤ عەرشە ب ڕێكەكا علمی ڤەگوهاست بت ، چونكی قورئان دەمێ بەحسێ وی دكەت ب تنێ دبێژت ( الذي ) ، هەر وەسا دیار ناكەت كو وی ئەڤ عەرشە ب ڕەنگەكێ ( موعجزە ) ودوعاكرنێ ڤەگوهاستیە ، وەكی هندەك زانایێن تەفسیرێ دڤێت مە تێ بگەهینن .
سولەیـمان ب گـۆتنا ڤی كەسی ڕازیبوو ، ودەستویری دایێ ، ڤێجا وی زانینا خۆ ب كارئینا ، و ب ئانەهیا خودێ وی د گاڤێ دا تەختێ مەلیكا سەبەئێ یێ ئەو ل دەمێ حوكمداریێ ل سەر دروینشت ژ یەمەنێ ئینا بەیتولمەقدسێ ، ودەمـێ سـولەیـمـانی ئـەو تـەخت ل نك خۆ ئاكنجی دیـتـی ، گۆت : ئەڤە ژ قەنـجـیا خودایێ منە دا من بـجـەڕبینت : كانێ ئەز ب وێ چەندێ شوكرا وی دێ كەم یان دێ كافر بـم وپشت دەمە شوكرا وی ؟ وهەچییێ شوكرا خودێ سەرا قەنـجیێن وی بكت هەما مفایێ وێ چەندێ هەر بۆ وی دێ زڤڕت ، وهەچیێ كوفرێ ب قەنجیێ بكەت وشوكرێ نەكەت هندی خودایێ منە منەت ب شوكرا وی نینە ، یێ مەردە خێرا وی د دنیایێ دا شوكرداری وكافری ڤەدگرت ، پاشی ل ئاخرەتێ ئەو دێ حسێبا وان كەت ووان جزا دەت .
و ل ڤێرێ مە دڤێت ڕاوەستانەكا علمی مە د گەل ڤێ سەرهاتیێ هەبت دا بزانین كانێ علمێ مرۆڤی یێ نوی بۆ ئحتمالا دوبارە هەبوونا ڤێ ڕەنگە ڤەگوهاستنێ چ دبێژت ؟ زانا دبێژن : ڤەگوهاستنا تشتەكی یێ بچویك بت یان یێ مەزن ژ جهەكی بۆ ئێكێ دی یێ دویر بت یان یێ نێزیك تشتەكێ مومكنە ژ لایێ علمی ڤە چونە چونە ژ لایێ ( نەظەری ) ڤە ب نسبەت شیانێن مە ل سەدسالا بیستێ وبیست وئێكێ ، چونكی مەسەلـێ پەیوەندی ب طاقێ وماددەی ڤە هەیە ، وئەڤ هەردووە ( طاقە وماددە ) دو ڕەنگێن ژێك جودانە بۆ ئێك تشتی ، وتشتەكێ مومكنە ماددە ببتە طاقە وطاقە ژی ببتە ماددە ، ل دویڤ موعادەلەیەكا ناڤدار ل نك زانایان ، ومرۆڤ ل دەمێ مە یێ نوكە شیایە ماددەی ڤەگوهێزت وبكەتە طاقە وەكی د وان مەفاعلێن ذەرری دا دئێتەكرن یێن كارەبێ بۆ چێ دكەن ، هەر چەندە ئەڤی كاری هێشتا پێ دڤێت كـو پــتـر وەرارێ بــكــەت ، هــەر وەسـا مــرۆڤـی شیایە ـ ب دەرەجەیەكا گەلەك كێمتـر ـ كو طاقێ بكەتە ماددە ، هەر چەندە ئەڤە هێشتا ل سەر ئاستێ ( لەشێن هویر ـ جسیمات ) دئێتەكرن .
مەعنا ماددە دبتە طاقە ، و ژ لایێ علمی ڤە تشتەكێ موستەحیل نینە طاقە جارەكا دی ببتە ماددە ، وتشتێ نەهێلت ئەڤ ڤەگوهاستنە ب ڕەنگەكێ بەرفرەهــ بێتەكرن زەحمەتا ب جـهــ هاتنا وێ یە ژ لایەكی ڤە ، و ژ لایەكێ دی ڤە زەحمەتا تەحەككوما د ڤێ ڤەگوهاستنێ دایە ل ژێر كاودان وشیانێن علمی یێن نوكە مرۆڤی هەین .. وبێ گومان نەهێلانا ڤێ زەحـمـەتا ژێگۆتی پێشكەفتنەكا علمی یا مەزن پێ دڤێت .
زانا د ڤێ دەلیڤەیێ دا دبێژن : شیانێن مە یێن علمی وعەمەلی د ڤی بابەتێ دا وەكی شیانێن وی زارۆكینە ئەوێ ژ نوی خۆ فێری خواندن ونڤیسینێ دكەن ، وچی گاڤا ئەم شیاین ب ساناهی ماددەی ڤەگوهێزین وبكەینە طاقە شۆڕەشەكا مەزن د مەجالی علمی دا دێ پەیدا بت ، چونكی مومكنە طاقە ب لەزا ڕۆناهیێ ل سەر پێلێن میكرۆنی بێتە هنارتن ، یەعنی د ئێك پانیە دا ئەو سێ سەد هزار كیلۆمتـران بچت ، ڤێجا ل وی جهێ ئەو بۆ دئێتە هنارتن ئەو طاقە جارەكا دی بۆ ماددەی دێ ئێتە ڤەگوهاستن .
ب ڤێ چەندێ ئەم دێ شێین چی جیهازێ مە بڤێت یان حەتا خانیەكێمەزن ژی ژ جهەكی بـبـەیـنـە جهەكێ دی ئەگەر خۆ ئــەو جـهـــ یــێ دویر ژی بت ، خۆ ل سەر بانێ هەیڤێ ژی بت ب چەند دەقیقەیەكێن كێم .
بــەلـێ زەحـمـەتا سەرەكی د ب جهئینانا ڤێ خەونێ دا هەی ـ وەكی زانایێن فیزیائێ دبێژن ـ ئەوە پشتی ئەم ماددەی دكەینە طاقە ودهنێرینە وی جهێ مە دڤێت دێ چاوا شێن ل وی جهی ڤی ماددەی جارەكا دی ڤەگەڕیننە سەر ڕەنگێ وی یێ ئەصلی ، یەعنی : چاوا دێ شێین جوزەئیاتێن وی یان ذەرراتێن وی ماددەی وەكی بەرێ تەرتیب كەین ، وهەر ذەررەیەكێ دانینە جهێ وێ یێ دورست بەری ماددە ببتە طاقە ، ئەڤەیە نوكە ل بەر مە ئاسێ .
وزەحـمـەتـا دی یا مەزن یا كو نوكە دبتە ئاستەنگ د ڕێكا ب جهئینانا ڤی كاری دا ئەوە دەمێ طاقە ل سەر ڕەنگێ پێلێن كەهرومغناتیسی دئێتە هنارتن ، دێ چاوا شێین وان پێلێن هەمیان وەرگــریــن ، چونكی دئێتە زانین كو نێزیكی 40 % ئەڤ پێلە ل هەوا زەعێ دبن ، وئەڤ چەندە دێ كاری د دورستیا ماددەی دا كەت دەمێ دوبارە ل سەر ڕەنگێ وی یێ ئەصلی دئێتە زڤڕاندن .
زڤڕین ل سەرهاتیا عەرشێ بەلقیسێ دێ بێژین : تەفسیرا علمی بۆ ڤەگوهاستنا عـەرشـێ بـەلقیسێ ژ سەبەئێ بۆ قودسێ ئەڤەیە : ئەڤ كەسێ علم ژ كیتابێ هەی دبت ئەڤ عەرشە وەرگێڕابتە ڕەنگەكێ طاقێ ، پاشی ب لەزا ڕۆناهیێ ئەڤ طاقە هنارتبتە نك سولەیـمانی ، وئەو لەز وەكی مە گۆتی 300 هزار كیلۆمتـرە د ئـێـك پانیە دا ، وپاشی ئەڤ طاقە دوبارە كربتە ماددە .. وئەگەر ئەڤ تەفسیرە یا دورست بت دڤێت ئەو كەسێ ئەڤ كارە كری ئەجنە بت ، چونكی نەهاتیە زانین كو علمێ مرۆڤی ل دەمەكی گەهشتبتە ڤێ دەرەجێ ژ پێشكەفتنێ !
وئەگەر هات مە ئەڤ تەفسیرە لادا ، ومە ژی وەكی گەلەك تەفسیرزانێن بـەرێ گـۆت : ئەڤە موعجزەیەكا خودایی بوو خودێ دایە پێغەمبەرێ خۆ سولەیمانی ـ وەكی گەلەك موعجزەیـێـن دی یێن داینێ ـ مفایەكێ علمی بـۆ مە د ڤێ سەرهاتیێ دا هەیە ئەو ژی پالدانا مە مرۆڤانە بۆ ب جهئینانا ڤێ خەونا علمی یا مە نوكە بەحس ژێ دكر .. ودڤێت ژ بیـر نەكەین كو بارا پتـر ژ ڤان ئكتشافات وئختـراعاتێن علمی یێن نوی ل دەسپێكێ خەون وخەیال بوون ، پاشی دەمەك هات بوونە ڕاستیەكا واقعی .
