(29)
چاوا خاترخواستنا رهمهزانێ بكهين؟
كارێ پێنجێ: هشيارى غروورێ به:
د حهديسهكێ دا يا ئهبوو داوود ريوايهت دكهت ژ پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ دئێته ڤهگوهاستن دبێژت: ( لا یقُولَنَّ أَحَدُكُمْ: إِنِّي صُمْتُ رَمَضانَ كُلّهُ وَقُمْتُهُ كُلّهُ ـ كهس ژ ههوه بلا نهبێژت: من رهمهزانى ههمى گرت يان ئهز لـێ ڕابوومهڤه ) وراويێ حهديسێ دبێژت: ڤێجا من نهزانى مهخسهدا وى ئهو بوو كو كهس مهدحێن خۆ نهكهت، يان ژى چونكى وى بڤێت نهڤێت هندهك كێماسى د كارێ وى دا دێ ههبن.
وههر چاوا بت ئهڤ حهديسه هندێ دگههينت كو مرۆڤهكى ئهگهر رهمهزان ههمى گرت ژى، و ل ههمى شهڤێن وێ بۆ كرنا عيبادهتى ڕابوو ڤه ژى، گاڤا ئهو دگههته دويماهيا ههيڤێ بلا هند غروور بۆ وى چێ نهبت كو ئهو مهدحێن خۆ بكهت وهزر بكهت ئهوى ب دورستى حهقێ ڤێ خودێ د ڤێ ههيڤێ دا ژ سهر خۆ ڕاكر.. ئهڤ هزره ئهگهر هاته د سهرێ وى دا ئهو دێ وى بهر ب (عوجب وغروورێ) ڤه بهت كو دو ئێشن ژ ئێشێن دلى يێن خراب.
ڕۆژى ـ وهكى ئهم گهلهك جاران دبێژين ـ بۆ هندێ نههاتيه دانان دا بهس ئهو خودانێ خۆ برسى كهت يان تێنى كهت، خودێ چو منهت ب برسيبوون وتێنيبوونا مه نينه، وقورئان دهمێ بهحسێ ئارمانجا گرتنا ڕۆژيێ دكهت نابێژت: دا هوين زهعيف ببن، نـه.. دبێژت: ( لعلكم تتقون )يهعنى: دا تهقوا ل نك ههوه پهيدا ببت، و (تهقوا) يان (اتقاء) پهيڤهكه گهلهك مهعنايێن مهزن دكهڤنه دبن دا، ئێك ژ وان مهعنايان ئهوه: دا هوين بێنه پاراستن.
- ژ چ تشتى؟
- ژ ههر تشتهكى يێ د گهل عهبدينيا ههوه يا دورست بۆ خودێ نهگونجت..
ئێشێن دلى، وهكى: ب خۆ موعجبى، ريمهتى، خۆمهزنكرن.. ئهڤه ئهو ئێشن يێن دلى تارى دكهن دڤێت ڕۆژى وان ل نك ته نههێلت، دهمێ تو نهفسا خۆ ب برسێ دشكێنێ وخوارن ل بهر سنگێ ته وكهس ته نهبينت وتو نهخۆى، ئهڤ كاره دڤێت خۆمهزنكرنێ ل نك ته نههێلت، چونكى ب ڤى كارى تو دێ زانى كو ئهگهر چهند مالهكێ زێده يان مهنصبهكێ بلند ته ههبت ژى تو ئهو مرۆڤى يێ پاريهكێ نانى يان فڕهكا ئاڤێ ته دشكێنت، ڤێجا خۆمهزنكرنا تـه يـا چيه؟ ودهمێ تو نهفسا خۆ ب بــرســێ دشكــێــنــێ وخـــوارن ل بــهر سنگێ ته وكهس ته نهبينت وتو ژ ترسێن خودێ دا نهخۆى، ئهو ئيخلاص يا ل نك ته پهيدا دبت وتو يێ دبێژيه خۆ: شهرت نينه خهلك مرۆڤى ببينت يان مهدحێن مرۆڤى بكهت، يا گرنگ ئهوه د گهل خودێ مرۆڤ يێ ڕاستگۆ بت.. ئهگهر ته ئهڤ دهرسه ژ ڕۆژيێ وهرگرت ئێدى گهلهك كهيفا ته ب مهدحێن خهلكى نائێت دهمێ ئهو مهدحێن ته دكهن، وتو گهلهك ژ هاڤێتنا وان ژى عێجز نابى دهمێ ئهو دهاڤێنه ته، چونكى بهرێ ته ئێكسهر دكهفته خودێ، ڤێجا ب خۆ موعجبى بۆچيه مادهم خودێ باش ته دنياست؟
زانايێ مهزن (ابن القيم) دبـێـژت: "د ناڤبهرا كارى ودلى دا قويناغهك ههيه، د ڤێ قويناغێ دا هندهك ڕێگرێن ههين ڕێكێ ل كارى دگرن دا ئهو نهگههته دلى، دێ بينى زهلامهك گهلهك نڤێژان دكهت وگهلهك ڕۆژيان دگرت، گهلهك زكرى دكهت وقورئانێ دخوينت بهلـێ تشتهك ژ ڤى كارێ وى ناگههته دلـێ وى، ئهڤ كاره نه ترسێ نه هيڤيێ نه ڤيانێ نه باوهريێ نه رازيبوونێ د دلـێ وى دا پهيدا ناكهت، ودوير نينه نهفس ب سهر كارێ وى يێ باش دا بگرت ووى كارى بۆ خۆ بكهته لهشكهرهك ژ لهشكهرێن خۆ پێ د سهردا بچت، لهو دێ بينى مرۆڤهك ههيه گهلهك عيبادهتى دكهت وگهلهك يێ زاهد، و د گهل هندێ گهلهك يێ ژ خودێ دويره".
ومهخسهد ژ ڤێ ئاخفتنێ ئهوه دبت مرۆڤهك رهمهزانێ بگرت وگهلهك عيبادهتى ژى تــێـــدا بــكـــهت، بــهلـێ دهمێ ئهو ژ رهمهزانێ دهردكهڤت ل شوينا كو ئهڤ كارێ وى يێ باش وى پتـر نێزيكى خودێ بكهت ئهو پتـر وى ژ خودێ دوير بێخت.. چاوا؟
گاڤا ئهو ڤى كارێ باش ب دويماهى دئينت ئهو دێ ب خۆ موعجب بـت وهزر كهت وى هند كارێ باش ل رهصيدێ خۆ زێده كر كو ئێدى ئهو د خهما هندهك گونههێن خۆ يێن بچويك نهبت، ئاخرى ئهو ههمى هاتنه ژێبرن ما حهديس نابێژت: ههچيێ رهمهزانێ يێ ب ڕۆژى بت گونههێن وى ههمى دێ ئێنه ژێبرن؟ ئهڤه وى رهمهزان گرت، وگونههێن وى ههمى ژێ چوون، دهفتهرا وى سپى بوو، مهعنا: ئهگهر ئهو ئێدى هندهك گونههێن نوى بكهت قهيدى ناكهت.. رهمهزانا بێت دێ وان ژى ژێ بهت!!
هـهر وهكـى بهراتهك ژ خودێ پشتى رهمهزانێ يا هاتيه خوارێ، يان ئهو يێ (موططهلع) بووى ل سهر غهيبا خودێ وناڤێ خۆ د گهل ناڤێن وان كهسان يێ دينى ئـهوێـن خودێ كارێ وان قهبويلكرى وگونـههـێـن وان ژێبرين، ڤێجا يـێ ب كهيفه.
ئێكى دێ بينى پسيار دكهت: ما خێرا (ليله القدر) نه هندى خێرا هزار ههيڤانه يهعنى: حهشتێ وتشتهك سالان؟
- بهلـێ.
- ئێ پا ههما جارهكێ ئهز دێ ل (ليله القدر) ێ عيبادهتى كهم، ئهڤه حهشتێ سال من مسۆگهركرن، وههما ب زۆر عهمرێ من حهشتێ سال بن، ههوه چ دى ژ من دڤێت؟
خـودێ د ئايهتهكێ دا بهحسێ عهبدێن خۆ يێن ڕاستگۆ دكهت دبـێـژت: (والذين يؤتون ما آتوا وقلوبهم وجلة أنهم إلى ربهم راجعون)(الـمـؤمـنـون: 60) ئهوێن وێ دكهن يا دكهن ودلێن وان بتـرسن چونكى ئهو دێ زڤڕنه نك خودايێ خۆ، عائيشا دبێژت: من گۆته پێغهمبهرى -سلاڤ لـێ بن- ئهڤه ئهون يێن عهرهقێ ڤهدخون ودزيان دكهن؟ وى گۆته من: نه كچا صدديقى! ئهڤه ئهون يێن ڕۆژيان دگرن وخێران دكهن ودترسن ئهو كار ژ وان نهئێته قهبويلكرن ئهون يێن لهزێ د خێران دا دكهن.
عهبدللاهێ كوڕێ مهسعوودى ل شهڤا دويماهيێ ژ رهمهزانێ دهردكهفته ناڤ ههڤالێن خۆ ودگۆت: خوزى مه زانيبا كانێ ژ كێ هاته قهبويلكرن دا پيرۆزباهيێ لـێ بكهين، و ژ كێ نههاته قهبويلكرن دا تهعزيا وى بكهين.
حهسهنێ بهصرى بهحسێ صهحابيێن پێغهمبهرى -سلاڤ لـێ بن- دكهت، ودبێژت: ب شهڤێ حهتا بهرى سپێدێ وان نڤێژ دكرن، وگاڤا سپێده دهات وان دوعا ژ خودێ دكر كو گونههێن وان ژێ ببهت ( كانوا قليلا من الليل ما يهجعون(17) وبالأسحار هم يستغفرون(18) (الذاريات 17 - 18) (الذاريات: 17-18).
ب شهڤێ ههميێ (تهههجود) دكرن، وگاڤا بانگێ سپێدێ نێزيك دبوو دوعايا وان ژ خودێ ئهو بوو گونههێن وان نهبنه ئهگهرا هندێ كو كارێ وان يێ باش نهئێته قهبويلكرن، ئيمام عهلى دگۆت: "پتـر ژ وى كارێ هوين دكهن هوين خهمێ ژ قهبويلكرنا كارى بكهن".
كار ته كر بهلـێ.. بهس ئهو هاته قهبويلكرن يان نه؟ ئهڤێ تو نزانى، ڤێجا غروورا ب تشتێ تو دزانى بلا تشتێ تو نهزانى ژ بيـرا ته نهبهت.
