2- موحەممەد ـ سلاڤ لێ بن ـ
پێغەمبەرێ مـەیـە
•كوڕێ من: خودێ گەلەك پێغەمبەر بۆ مرۆڤان هنارتینە بۆ هندێ دا ئەو پێغەمبەر بەرێ مرۆڤان بدەنە ڕێكا خودێ یا ڕاست كو ئیسلامە..
ودویماهی پێغەمبەر خودێ بۆ مرۆڤان هنارتی (موحەممەدە) ـ سلاڤ لـێ بن ـ، وئەو یێ هاتییە هنارتن دا بۆ مە مرۆڤان وبۆ هەمی چێكرییان ببتە دلۆڤانی، وەكی خودایێ مەزن د ئایەتەكێ دا گۆتی:
[ ومَا أَرْسَلْنَاكَ إِلا رَحْمَەً لِلْعَالمِینَ ]
ڤێجا یا فەرە ل سەر مە موسلمانان ئەم ڤی پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ باش بناسین، دا ڤیانا مە بۆ وی زێدە ببت، وئـەو بۆ مە ببتە جهێ چاڤلێكرنێ.
1 ـ پێغەمبەرێ مە كییە؟
پـێـغـەمـبـەرێ مـە یـێ خـۆشـتـڤـی ناڤـێ وی (موحەمـمـەدە) كوڕێ (عـەبدللاهێ) كوڕێ (عـەبـدلـمـوتـتـەلبی) یە، ژ بابكێ (هاشـمـییانە) وهاشـمـی ئێك ژ بابكێن ئـویـجـاخـا (قـورەیـشـییـانـە)، وقـورەیشی ئێك ژ مەزنتـرین ئویـجـاخێن عەرەبان بوو، بابێ وان یێ ئێكێ ئیسماعیلێ كوڕێ ئیبـراهیمییە.
وناڤێ دەیكا پێغەمبەرێ مە (ئامینا) كچا (وەهەبی) بوو، وئەو ژی وەكی بابێ وی ژ ئویجاخا قورەیشییان بوو، بەلـێ ژ بابكێ (زوهرییان).
2 ـ بوونا وی:
پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ ل باژێڕەكێ پیـرۆز هاتبوو سەر دنیایێ ئەو ژی باژێڕێ (مەكەهێ) بوو، ئەو جهێ كەعبا مە موسلمانان لـێ.
ل ڕۆژەكا (دوشەنبێ) ژ هەیڤا (رەبیعولئەووەلا) وێ سالـێ ئەوا ئـەبـرەهە یێ حەبەشی تێدا هاتی قەستا مەكەهێ كری دا كەعبێ خراب بكەت، كو دكەفتە بەرانبەر سالا (571) زایینی، پێغەمبەرێ مە هاتبوو سەر دنیایێ.. ووی بابێ خۆ نەدیتبوو چونكی بەری پێغەمبەرێ مە بێتە سەر دنیایێ بابێ وی مربوو.
3 ـ زارۆكینی وجحێلینییا وی:
وەكی مە گۆتی: بەری پێغەمبەرێ مە ببت بابێ وی مربوو، لەوا دەمێ ئەو بووی دەیكا وی ئەو هنارتە نك باپیـرێ وی دا ناڤەكی بدانتە سەر، ئینا باپیـرێ وی ناڤێ وی كرە (موحەممەد) وموحەممەد ب زمانێ عەرەبی بۆ وی مرۆڤی دئێتە گۆتن یێ هەمی كەس مەدحێن وی دكەن.
وچونكی عەدەتێ مەزنێن قورەیشییان بوو وان زارۆكێن خۆ دهنارتنە نك عەرەبێن دەشتێ دا ل وێرێ بێنە خودانكرن وفێری زیرەكییێ وئەزمانەكێ رەهوان ببن باپیـرێ وی ئەو د گەل (حەلیما سەعدی) هنارتە ناڤ ئـویـجـاخـا (سەعدییان)، وحەتا ژییێ وی بوویە چار سال ئەو ل نك دەیكا خۆ یا شیـری (حەلیما سـەعـدی) مابوو.. پاشی ئەو زڤڕی مەكەهێ و ل نك دەیكا خۆ وباپیـرێ خۆ ما.
گاڤا ژییێ وی بوویە شەش سال دەیكا وی (ئامینا) ژی مر، لەوا ئەو بوو ئێتیم وسێوی، وباپیـرێ وی ئەو ب خودانكر، وگاڤا ژییێ وی بوویە هەشت سال باپیـرێ وی ژی مر، لەوا مامێ وی (ئەبوو تالبی) ئەو برە نك خۆ وچاڤێ خۆ دایێ حەتا بوویە زەلام.
4 ـ ژ رەوشت وئەخلاقێ وی:
پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ هەر ژ زارۆكینییا خۆ مرۆڤەكێ پاقژ وڕاسـتـگـۆ بوو، خودێ ئەو ژ وان هەمی ئەخلاق ورەوشتێن خراب یێن هنگی د ناڤ خەلكی دا هەین پاراست بوو..
ئەو مرۆڤەكێ ڕاستگۆ ودەستپاك بوو، یێ شەرمین وئاخفتـن پاقژ بوو، دلـێ خەلكی نەدهێلا وهاریكارییا مرۆڤێن هەوجە وپێتڤی دكر، ژ بەر ڤێ چەندێ خەلكی حەژێ دكر و ب چاڤەكێ بلند بەرێ خۆ ددایێ وناسناڤێ وی كربوو (الصادق الأمین ـ ڕاستگۆیێ دەستپاك).
ڤێجا یا پێتڤییە ئەم ژی چاڤ ل پێغەمبەرێ خۆ بكەین، وئەخلاقەكێ باش ل نك خۆ پەیدا بكەین، دا خودێ حەز ژ مە بكەت وخەلك ژی.
5 ـ كارێ وی:
هەر چەندە پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ زارۆكەكێ ئێتیم وسێوی ژی بوو، و ل مالا مامێ خۆ دژیا، وهەر چەندە مامێ وی گەلەك حەز ژێ دكر وقەدرێ وی دگرت ژی، بەلـێ ئەو زارۆكەكێ تەنبەل نەبوو.. دەمێ هێشتا ئەو زارۆك وی شڤانی دكر و ژ كارێ دەستێ خۆ دخوار، وپشتی ئەو مەزن بووی وی د گەل خەلكێ باژێڕێ خۆ بازرگانی دكر، بەلـێ چونكی ئەو مـرۆڤـەكێ بێ مال بوو وی بازرگانی ب مالـێ هندەك كەسێن دی دكر، وئێك ژ وان كەسان (خەدیجا كچا خوەیلدی) بوو، كو ئێك ژ ژ نكێن قورەیشی یێن دەولەمەند بوو، گاڤا خەدیجایێ دیتی ئەو چەند مرۆڤەكێ پاقژ ودەستپاكە شوی پێ كر.
6 ـ پێغەمبەر وخەدیجا:
دەمێ خەدیجایێ شوی ب پێغەمبەری كری ژییێ وێ چل سال بوون، وژییێ پێغەمبەری بیست وپێنج سال بوون.
پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ دو كوڕ وچار كچ ژ خەدیجایێ هەبوون: قاسم وعەبدللاهــ، وزەینەب وفاطما وروقەییا وئوم كولثووم.
7 ـ پێغەمبەرینییا وی:
گاڤا ژییێ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ بوویە چل سال خودێ ئەو بۆ پێغەمبەرینییێ هلبژارت.. وبەری هلبژارتنێ چی خەونا وی دیتبا دورست دەردكـەفـت، پاشی دلـێ وی چوویێ ئەو بـمینتە ب تنێ لەوا دچوو شكەفتنا (حرائێ) ئەوا دكەفتە نێزیكی مەكەهێ و ب تنێ دما ل وێرێ، وهزرێن خۆ دكرن، حەتا ڕۆژەكێ خودێ كەرەم د گەل كری وپێغەمبەرینی ب ڕێكا جبریلی ـ سلاڤ لـێ بن ـ بۆ هنارتی..
وئایەتا ئێكێ یا جبریلی بۆ وی ئینایە خوارێ ئەڤە بوو:
[ اقْـرَأ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِی خَلقَ. خَلقَ الإِنسَانَ مِنْ عَلقٍ. اقْرَأ وربُّكَ الأَكْرَمُ. الَّذی عَلّمَ بِالْقَلمِ. عَلَّمَ الإِنسَانَ مَا لمْ يعْلمْ ]
و ب ڤێ چەندێ ئەو بۆ ڤێ ئوممەتێ بوو پێغەمبەر، ووی دەست پێ كر بەرێ مللەتێ خۆ دا ئیسلامێ، وبەری هەمی كەسان كابانییا وی خەدیـجـایێ وهەڤالـێ وی ئەبوو بەكری وپسمامێ وی عەلـی باوەری پێ ئینا.
8 ـ مشەختبوونا وی:
نێزیكی سـێـزدە سالان پێغەمبەرێ مە موحەممەدی ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئیسلام د ناڤ مللەتێ خۆ دا ل مەكەهێ بەلاڤ كر، بەلـێ د گەل هندێ ژی هژمارەكا كێم ژ خەلكی باوەری پێ ئینا، وچونكی مەزنێن مەكەهێ یێن كافر نەدهێلا خەلك موسلمان ببن، وهەچییێ موسلمان ببا وان دگرت وگەلەك دئێشاند، پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ دەستویری دا هەڤالێن خۆ كو مشەخت ببن وبچنە مەدینێ، وپاشی پێغەمبەر ب خۆ ژی ب دویڤ وان دا چوو، ئەو وهەڤالـێ خۆ یێ ڕاستگۆ (ئەبوو بەكر).
وسالا مە موسلمانان ئەوا دبێژنێ: (سالا هجری) ژ ڤێ سەرهاتییا مەزن دەست پێ دكەت.
9 ـ ڤەكرنا مەكەهێ:
ل سالا هەشتێ مشەختی پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ سەركێشییا وی لەشـكـەرێ مـوسـلـمـانـان كر ئەوێ قەستا باژێڕێ مەكەهێ كری، ومەكەه ژ دەستێ كافران ئینا دەر، وپشتی پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ كەعبە ومزگەفتا حەرام ژ صەنەمان پاقژ كری، زڤڕی باژێڕێ مەدینێ.
10 ـ حەجا خاترخواستنێ:
ل سالا دەهـێ مشەخـتـی پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ قەستا مالا خودێ ل مـەكـەهێ كر بۆ كرنا حەجێ، وئەڤە حەجا ئێكێ ودویماهییێ بوو پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ كری، و د ڤێ حەجێ دا پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ خوتبەك بۆ هەڤالێن خۆ خواند تێدا بناخەیێن ئیسلامێ هـەمـی گـۆتن، وچونكی پشتی ڤێ حەجێ ب چەند هەیڤەكان پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بـن ـ چـووبـوو بـەر دلۆڤانـییا خـودێ دبـێـژنـە ڤێ حەجێ: حەجا خاترخواستنێ.
11 ـ مرنا پێغەمبەری:
ل تێشتەگەها ڕۆژا دوشەنبێ (12) ی هەیڤا (رەبیعولئەووەلا) سالا یازدێ مشەختی پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژ دنیایێ وەغەركر پشتی كو چەند ڕۆژەكان نساخ بووی، ومرنا وی د مەزەلكا دەیكا موسلمانان عائیشایێ ڤە بوو، وهەر ل وی جهێ ئەو لـێ مری ئەو هاتە ڤەشارتن ژی، وپشتی هنگی هەردو هەڤالێن وی: (ئەبوو بەكر وعومەر) ژی هەر ل وی جهی هاتنە ڤەشارتن.
12 ـ چاوا دێ مە پێغەمبەر ڤێت؟
كوڕێ من: یا فەرە ل سەر مە موسلمانان ئەم هەمی حەز ژ پێغەمبەرێ خۆ بكەین، وگۆتنێن وی یێن پیـرۆز بخوینین و ژ بەر بكەین.. ویا ژ هەمییێ گرنگتـر ئەوە ئەم چاڤ ل وی بكەین وگوهێ خۆ بدەینە گۆتنێن وی، ووی شریعەتی ب كار بینین یێ ئەو بۆ مە پێ ژ نك خودێ هاتی، ئەگەر ڕاستە ئەم حەز ژ وی دكەین، چونكی دویكەفتنا مە بۆ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ نیشانا ڤیانا مەیە بۆ وی.
13 ـ جیهادا پێغەمبەری:
چـونـكـی كافـران نەدهێلا پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ وهەڤالێن وی ب سەربەستی ئیسلامێ د ناڤ خەلكی دا بەلاڤ كەن، خودێ دەستویری دا وان كو ئەو جیهادا كافران بكەن، دا چو ئاستەنگ د ڕێكا بەلاڤكرنا ئیسلامێ دا نەمینن.
ژ بەر ڤێ چەندێ پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ (25) غەزا كربوون و د (9) ب تنێ دا شەڕ هاتبوو كرن.
پسیار وچالاكی
(1)
زارۆكێ هێژا: بۆ مە ئاشكەرا بكە كانێ ئەڤ گۆتنە ددورستـن یان نە:
1 ـ ناڤێ بابێ پێغەمبەرێ مە (عەبـدلـمـوتـتـەلب) بوو.
2 ـ پێغەمبەری دەیك وبابێ خۆ هەردو دیتبوون.
3 ـ ناڤێ دەیكا پێغەمبەری یا شیری (حەلیما سەعدی) بوو.
4 ـ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ (25) غەزا كربوون.
5 ـ پسمامێ پێغەمبەری (عەلـی) د گەل وی ژ مەكەهێ مشەخت بووبوو مەدینێ.
(2)
ناڤێن زارۆكێن پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژ خەدیجایێ بنڤیسە:
1 ـ 2 ـ
3 ـ 4 ـ
5 ـ 6 ـ
(3)
بۆچی خودێ دەستویری دابوو پێغەمبەرێ خۆ ـ سلاڤ لـێ بن ـ وصەحابییێن وی كو جیهادا كافران بكەن؟
ئـەرێ تو ناڤێ هندەك ژ وان غەزایان دزانی یێن پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ د گەل كافران كرین؟
(4)
ئەی زارۆكێ چەلەنگ: ئەرێ تو دزانی:
•پێغەمبەرێ مە مرۆڤەكێ نەخواندەڤا بوو. پێغەمبەرێ مە ل ڕۆژا دوشەنبێ بووبوو، و ل دوشەنبێ مربوو ژی.
•پێغەمبەرێ مە (63) سالان ژیابوو.
•زارۆكێن پێغەمبەری هەمی بەری وی مربوون (فاطما) تێ نەبت، ئەو شەش هەیڤان پشتی وی مربوو.
•گاڤا ناڤێ پێغەمبەری ـ ل نك مرۆڤی دئێتە گۆتن دڤێت صلاوەتان بدەتە سەر وبێژت: (اللهم صل علی محمد).
......................................
حـــەتـا تـو دەور ودەرسـان
نەكی تەكرار ومەصروف
د دنـیـایـێ تــو نــابــــی
نـە مەشهوور ونەمەعرووف
(ئەحمەدێ خانی)
