31. ته‌وحیدا خودێ هندێ دخوازت حوكم یێ وى بت نه‌ یێ كه‌سێ دى

admin95


 


31. ته‌وحیدا خودێ هندێ دخوازت 

حوكم یێ وى بت نه‌ یێ كه‌سێ دى



(43) عَنْ عَدِىِّ بْنِ حَاتِمٍ -رَضِيَ اللهُ عَنْه- قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ -صلى الله عليه وسلم- وَفِى عُنُقِي صَلِيبٌ مِنْ ذَهَبٍ. فَقَالَ: ( يَا عَدِيُّ اطْرَحْ عَنْكَ هَذَا الْوَثَنَ ( وَسَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فـِي سُـورَةِ بَـرَاءَةَ: ( ٱتَّخَذُواْ أَحبَارَهُم وَرُهبَٰنَهُم أَرۡبَابا مِّن دُونِ ٱللَّهِ ( قَالَ: ( أَمَا إِنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَعْبُدُونَهُمْ وَلَكِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا أَحَلُّوا لَهُمْ شَيْئًا اسْتَحَلُّوهُ وَإِذَا حَرَّمُوا عَلَيْهِمْ شَيْئًا حَرَّمُوهُ ).رواه أحمد والترمذي




عه‌دییێ كوڕێ حاته‌مى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ئه‌ز هاتمه‌ نك پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- و خاچه‌كا زێڕى د ستویێ من دا بوو، وى گۆت: ڤى صه‌نه‌مى ژ خۆ ڤه‌كه‌، و من گوهـ ل وى بوو وى ئه‌ڤ ئایه‌ته‌ ژ سووره‌تا (به‌رائه‌تێ) دخواند: ( ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَٰنَهُمۡ أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِ ).


 یه‌عنى: جوهى و فه‌له‌یان زانا و عیباده‌تكه‌رێن خۆ بۆ خۆ كربوونه‌ خودا ژ بلى خودێ. و گۆت: هندى ئه‌ون وان عیباده‌ت بۆ وان نه‌دكر، به‌لێ ئه‌گه‌ر وان تشته‌ك بۆ وان حه‌لال كربا وان ئه‌و حه‌لال ددیت، و ئه‌گه‌ر تشته‌ك ل سه‌ر وان حه‌رام كربا وان ئه‌و حه‌رام ددیت.ئه‌حمه‌د و ترمذى ڤه‌دگوهێزن


خــودایـــێ مــه‌زن د ئــایــه‌تا (31)ێــدا ژ سـووره‌تا (التوبة) به‌حسێ ئێك ژ سالۆخه‌تێن ملله‌تێ ئسرائیلییان دكه‌ت و دبێژت: ( ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَٰنَهُمۡ أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِ )


 یه‌عنى: وان په‌ڕستنا مه‌زنێن خۆ یێن دینى و عباده‌تكه‌رێن خۆ دكر، و ده‌مێ عه‌دییێ كــوڕێ حــاتــه‌مــى ب ڕه‌نـگـه‌كێ سه‌رڤه‌ سه‌رڤه‌ و ساده‌ د په‌یڤا په‌ڕستنێ گه‌هشتى و گۆتییێ: ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ مه‌ په‌ڕستنا وان نه‌دكر! پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بۆ وى ئاشكه‌را كر كو ڕه‌نگه‌كێ دى یێ پــه‌ڕسـتـنـێ هــه‌یــه‌ دبــت گــه‌لــه‌ك كــه‌س خــۆ لێ هشیار نه‌كه‌ن، ئه‌و ژى گوهدانا د حه‌لالكرن و حه‌رامكرنێ دایه‌، حه‌لالكرن و حه‌رامكرن، یان دانانا شریعه‌ت و قانوونانه‌ ب تنێ مافێ خودێیه‌، و هه‌ر كه‌سه‌كێ ڤى مافى بده‌ته‌ خۆ یان كه‌سه‌كێ دى، ئه‌و وى شرك ب خودێ كر، و ته‌وحیدا وى د په‌ڕستنێ دا شكانـد، و ئێك ژ بناخه‌یێن عه‌قیده‌ و باوه‌رییا ئیسلامى ئه‌وه‌ حوكمدارى دڤێت بۆ خودێ ب تنێ بت، وه‌كى د ئایه‌ته‌كێ دا هاتى: ( إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ 40).


 یه‌عنى: حوكمێ ڕاســت و حه‌ق يێ خودێ ب تنێیه‌، وى چو هه‌ڤپشك نينن، و وى فه‌رمان دايه‌ كو ژ وى پێڤه‌تر هوين خۆ نه‌ئێخنه‌ بن فه‌رمانا كه‌سێ دى، و په‌رستنا وى ب تنێ بكه‌ن، و ئه‌ڤه‌يه‌ دينێ ڕاست يێ چو خوارى تێدا نه‌، به‌لێ پترییا مرۆڤان ڤێ چه‌ندێ نزانن.


◼ژ وان مفایێن د ڤێ حه‌دیسێ دا هه‌ین ب كورتى:


1- حوكمدارى ب تنی دڤێت بۆ خودێ بت، چونكى وى ب تنێ مافێ دانانا شریعه‌تى و حه‌لالكرن و حه‌رامكرنێ هه‌یه‌.


2- هه‌چییێ گوهدارییا كه‌سه‌كێ دى ژ بلى خودێ بكه‌ت، د وى تشتى دا یێ خودێ فه‌رمان پێ نه‌كربت، و باوه‌ر بكه‌ت كو وى كه‌سى ژى ژ بلى خودێ یان د گه‌ل خودێ مافێ فه‌رمانان هه‌یه‌، ئه‌و هنگى دكه‌فته‌ د شركێ دا.


3- هنده‌ك مرۆڤ هه‌نه‌ عه‌قلێ خۆ گه‌له‌ك دبینن، و دخوازن عه‌قلێ وان ژێده‌رێ ئێكێ یێ دانانا شریعه‌ت و قانونان بت، له‌و هه‌ر (نه‌صصه‌كا شه‌رعى) یا هه‌بت ئه‌گه‌ر ل دویڤ عه‌قلێ وان نه‌بت، ئه‌و وێ (ته‌ئویل) دكه‌ن، یان دهاڤێژن، و ئه‌ڤه‌ سه‌رداچوون و به‌رزه‌بوونه‌كا ئاشكه‌رایه‌.. و د عه‌قیده‌یا ئیسلامى دا ئه‌صل و بناخه‌ كیتاب و سوننه‌ته‌، هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌م ل وێ باوه‌رێینه‌ كو نه‌صصێن شه‌رعى یێن دورست و عه‌قلێ مرۆڤى یێ ساخله‌م دژى ئێك نینن.