4- قورئان كیتابا مەیە
كوڕێ من: قورئانا پیـرۆز ئەو كیتابە یا خودێ ب ڕێكا جبریلی ـ سلاڤ لـێ بن ـ بۆ پێغەمبەرێ مە موحەممەدی ـ سلاڤ لـێ بن ـ هنارتی، دا ئەو بەرێ مە پێ بدەتە ڕێكا خۆ یا ڕاست كو ئیسلامە.
1 ـ دەمێ هاتنە خوارا قورئانێ:
ئـەو قـورئانا ئـەم نـوكـە باوەرییـێ پێ دئینیـن ودخوینین، هەمی پێكڤە و ب ئێك جار نەهاتبوو خوارێ، بەلكی ل درێژییا بیست وسێ سالان ئەو بۆ پێغەمبەرێ مە موحەممەدی ـ سلاڤ لـێ بن ـ هاتبوو خوارێ، هەر جار سوورەتەك یان چەند ئایەت ژ سوورەتەكێ دهاتنە خوارێ.
جارا ئێكێ قـورئان هاتـییـە خوارێ هنگی بوو دەمێ پـێـغەمبەر د شكەفتا (حرائێ) ڤـە ـ وەكـی بەری نوكە ژی مە گـۆتـی ـ وهنگی ژییێ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ چل سال بوون.
وئێكەمین ئایەت ژ قورئانێ هاتییە خوارێ دەستپێكا سوورەتا (العلق) بوو، ئەوا دبێژت:
[ اقْـرَأ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِی خَلقَ. خَلقَ الإِنسَانَ مِنْ عَلقٍ. اقْرَأ ورَبُّكَ الأَكْرَمُ. الَّذِی عَلّمَ بِالْقَلمِ. عَلَّمَ الإِنسَانَ مَا لمْ يعْلمْ ]
وئایەتا دویماهییێ ژ قورئانێ هاتییە خوارێ، ئەڤ ئایەتە بوو ئەوا دبتە ئایەتا (281) ێ ژ سوورەتا (البقرة):
[ واتَّقُوا يوْماً تُرْجَعُونَ فِیهِ إِلی اللَّهِ ثُمَّ تُوفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وهُمْ لا یُظلمُونَ ]
2 ـ ناڤ وسالۆخەتێن قورئانێ:
كوڕێ من: خودایێ مەزن د قورئانا پیـرۆز ب خۆ دا هژمارەكا ناڤان بۆ قورئانێ داناینە ژ وان ناڤان: (قورئان، فورقان، كیتاب، رووح، ژكر).
و ژ سالۆخەتێن قورئانێ یێن خودێ بۆ دەسنیشانكرین: (ڕۆناهی، دلۆڤانی، ڕێنیشاندەر، شفا ودەرمان).
3 ـ ژ خەسلەتێن قورئانا پیـرۆز:
قورئانا پیـرۆز ب چەند خەسلەتان دئێتە ناسین، وەكی:
1 ـ قورئان كیتابا خودێ یا دویماهییێ یە، پشتی وێ چو كیتابێن دی یێن خودایی نینن، كانێ چاوا پێغەمبەرێ مە موحەممەد ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئەوێ ئەڤ قورئانە بۆ هاتییە خوارێ پێغەمبەرێ دویماهییێ یە خودێ بۆ مرۆڤان هنارتی.
2 ـ خـودێ قـورئان ب زمانێ عەرەبان هنارتییە، چونكی پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ عەرەب بوو، بەلـێ ئەو بۆ هەمی مللەتانە، ودڤێت مرۆڤ هەمی باوەرییێ پێ بینن.
3 ـ قورئان بۆ هندێ هاتییە خوارێ دا ئەم كاری پێ بكەین وژینا خۆ هەمییێ ل دویڤ ببەین.
4 ـ قورئان وێ حەقییێ ئاشكەرا دكەت یا كو خودێ د كیتابێن خۆ یێن بەرێ ژی دا ئاشكەرا كری، وئەڤ چەندە بۆ مە بەرچاڤ دكەت كانێ خودانێن كیتابێن بەرێ چەند گوهۆڕین د كیتابێن خۆ دا كرییە.
5 ـ قورئان ئەو (موعجزەیە) یا كو خودێ دایە پێغەمبەرێ مە ـ سلاڤ لـێ بن ـ دا ڕاستییا پێغەمبەرینییا وی دیار بكەت، چونكی چو مرۆڤ نەشێن كیتابەكا وەكی وێ چێ كەن.
4 ـ پاراستنا قورئانێ: تشتێ ژ هەمییان بەرچاڤتـر یێ قورئانێ ژ كیتابێن بەری خۆ جودا دكەت ئەوە: خودێ سۆز دایە كو ئەو ب خۆ ڤێ قورئانێ ژ بەرزەبوون وگوهۆڕین ودەستـێـڤەدانێ بپارێزت، وەكی د ئایەتەكێ دا دبێژت:
[ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وإِنَّا لهُ لحَافِظونَ ]
قورئان ب ڕێكا ملیاكەتێ خودێ جبریلی ـ سلاڤ لـێ بن ـ بۆ پێغەمبەرێ مە موحەممەدی ـ سلاڤ لـێ بن ـ هاتییە، ووی بۆ صەحابییێن خۆ ڤەگوهاستییە، ووان ب دورستی وبێ گوهۆڕین بۆ دەستەكا پشتی خۆ ڤەگوهاستییە..
وئەو دانەیێن قورئانێ یێن نوكە ئەم موسلمان دخوینین هەمی وەكی ئێكن وچو جوداهی ـ خۆ یێن بچویك ژی ـ د ناڤبەرێ دا نینن، وئەڤە مەزنتـرین نیشانە كو خودێ كیتابا خۆ پاراستییە.
5 ـ تۆرەیێن خواندنا قورئانێ:
قورئان كیتابا خودییە، نە وەكی هەر كیتابەكا دییە، لەو هندەك تۆرەیێن تایبەت بۆ خواندنا وێ هەنە.. دڤێت مرۆڤێ موسلمان یێ بێ ئاگەهدار بت، ژ وان تـۆرەیان: یا باش ئـەوە مـرۆڤ یێ ب دەسـنـڤـێـژ بت، ودەمێ دخوینت هزرا خۆ د ڕامانا ئایەتان دا بكەت، ودلـێ خۆ ژ ترسا خودێ تژی بكەت، وئەگەر هات وكەسەكی قورئان ل نك مرۆڤی خواند یا دورست ئەوە مرۆڤ خۆ بێ دەنگ بكەت وهزرا خۆ د ڕامانا وێ دا بكەت دا مفایی بۆ خۆ ژێ وەرگرت.
وئەڤەیە مەعنا وێ ئایەتێ یا كو خودایێ مەزن تێدا فەرمانێ ل مە دكەت ودبێژت:
[ وإِذَا قُرئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لهُ وأَنصِتُوا لعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ]
6 ـ چاوا دێ مفای بۆ خۆ ژ قورئانێ بینین؟
خودایێ مەزن د قورئانا پیـرۆز دا بۆ مە ئاشكەرا دكەت كو هندی قورئانە بەرێ مرۆڤی ددەتە ڕاستـتـرین ڕێكێ وباشتـرین ڕێبازێ، بەلـێ حەتا مرۆڤ بشێت مفایەكێ باش بۆ خۆ ژ قورئانێ ببینت دڤێت هزرا خۆ د ڕامانا ئایەتێن قورئانێ دا بكەت، وئەگەر ئەو زمانێ عەرەبی نەزانت یا باش ئەوە ئەو تـەفـسـیـرەكا قورئانێ ب زمانێ خـۆ بـخـویـنـت دا بـزانـت كانـێ قـورئان چ فــەرمانـێ ل وی دكەت، وپشتی ئەو ڕامانا قـورئانـێ دزانـت دڤـێـت ئەو ل دویڤ شیانا خۆ كاری پێ بكەت، ئەگەر وی ئەڤ چەندە كر خودێ خێرەكا مەزن دێ دەتێ، وبەرێ وی دێ دەتە سەرفەرازییا دین ودنیایێ.
زانا وشاعرێ موسلمان یێ ناڤدار (محەمەد ئقبال) دبێژت: دەمێ ئەز زارۆك بابێ من دگۆتە من: ئەگەر تە بڤێت مفایی بۆ خۆ ژ قورئانێ ببینی، قورئانێ وەسا بخوینە هەر وەكی ئەو بۆ تە هاتییە خوارێ.
پسیار وچالاكی
(1)
هندەك ژ وان سالۆخەتان بێژە یێن خودێ بۆ قورئانێ دەسنیشانكرین:
1 ـ
2 ـ
3 ـ
(2)
ئەرێ تـو دزانی كیژ ئایەت ئێكەمین ئایەت بوو ژ قورئانێ بۆ پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ هاتییە خوارێ ؟
(3)
ڤێ گۆتنا پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ ژ بەر بكە وتێ بگەهە:
[ خیركم من تعلم القرآن وعلّمه ـ باشتـرێ هەوە ئەوە یێ خۆ فێری قورئانێ كربت وخەلك ژی فێركربتێ ].
(4)
چاوا مرۆڤ دێ شێت مفایی بۆ خۆ ژ قورئانێ بینت؟
s
