ب وان یێن بهلا ب سهری هاتی
خهمێن خۆ بڕهڤینه
ل لایێ خۆ یێ ڕاستێ و یێ چهپێ بزڤڕه، ژ خودان بهلایان پێڤهتر كهسهكێ دی تو دێ بینی؟ ژ وی پێڤهتر یێ تویشی گرفتارییان بووی دێ ئێكی بینی؟ د ههر مالهكێ ڤه بههیدارهك ههیه، و ل سهر ههر ڕوییهكی ڕۆندكهك ههیه.
چهند بهلا و موصیبهت ههنه، و چهند خودان صهبر ههنه؟!
مهعنا موصیبهت ب سهرێ ته ب تنێ نههاتییه، بهلكی موصیبهتا ته ل بهر یا گهلهكان یا بچویكه، چهند كهسێن نهخۆش ههنه ب سالان ماینه ل سهر جهی، ژ ڤی لایی خۆ وهردگێڕنه سهر لایێ دی، ژ ئێشێ دنالن، و نهخۆشییێ هاواران ڕادهێلن؟
چهند كهس ههنه دگرتینه سال و زهمان د سهر ڕا دبۆرن بێی ئهو ڕۆژێ ب چاڤێن خۆ ببینن، و ژ زیندانا خۆ پێڤهتر ئهو تشتهكی نابینن؟
چهند ژن و مێر ههنه ل بهارا ژییێ خۆ و كاملانا جحێلینییا خۆ جهرگێ وان ژ بهر دلی چوویه؟
چهند كهس ههنه تویشی گرفتاری و دهینداری و بهلا و موصیبهتان بووینه؟
دهمه بۆ ته كو تو ب وان خۆ ژ بیر ڤه بكهی، و تو باش بزانی كو ئهڤ ژیانه گرتیخانهیا خودان باوهرییه، و وارێ خهم و كۆڤانانه، سپێدێ دێ بینی قهسر ب خودانان یا ئاڤایه، و ئێڤاری دێ بینی ڕۆژا خۆشییێ یا لێ ئاڤایه، ل وی دهمێ مرۆڤ ههمی دكۆم، و لهش ب سلامهت، و مالێ مشه، و عهیالێ بۆش، دێ هند بینی هندهك ڕۆژ هاتن فهقیری و مرن ونهخۆشی د گهل دا( وتبين لكم كيف فعلنا بهم وضربنا لكم الأمثال)(45)(ابراهیم 45)بۆ ههوه ئاشكهرا بوو كانێ مه چ د گهل وان كر، و ئهم مهتهلان بۆ ههوه دئینین.. ڤێجا یا فهره وهسا تو خۆ فێری نهخۆشییێ بكهی كا چاوا حێشتر خۆ فێری هندێ دكهت كو ل سهر كهڤری بنیخیێت، و دڤێت تو موصیبهتا خۆ ل بهر یا وی خهلكی بكێشی ئهوێن ل دۆر وڕهخێن ته دژین، و یا وی خهلكێ بهری ته ژیای، دا بۆ ته ئاشكهرا ببت كو ته بهرانبهری وان چو موصیبهت نینن، و ئهوا هاتییه سهرێ ته نهخۆشییهكا سڤكه، ڤێجا تو حهمدا خودێ بكه ل سهر رهحما وی، و شوكرا وی بكه سهرا وی تشتێ وی بۆ ته هێلای، و تشتێ وی ژ ته ستاندی بـــۆ خـــۆ ب خێر حسێب بكه، و ب وان یێن بهلا ب سهری هاتی تو خهمێن خۆ بڕهڤینه.
و باشترین چاڤلێكری بۆ ته د ڤێ چهندێ دا پێغهمبهره -سلاڤ لێ بن- كافران ڕویڤیك و عویرگیشێ حێشترێ دانابوو سهر سهرێ وی، خوین ژ پییێن وی ئینا، و ڕوییێ وی بریندار كر، د نهالێ دا حصار دا حهتا بهلگێن داران خوارین، ژ مهكههێ هاته درێخستن، و ددانێ وی شكاند، بێ بهختی د دهر حهقا نامویسێ دا لێ كرن، و حهفتێ ژ ههڤالێن وی كوشتن، كوڕێ وی و بارا پتر ژ كچێن وی ژی د ساخییا وی دا مرن، ژ برسان دا بهر ب زكێ خۆ ڤه گرێدان، و د دهر حهقا وی دا هاته گۆتن كو ئهو شاعره سێرهبهنده خێڤزانكه شێته درهوینه، و خودێ ئهو ژ وێ پاراست، و ئهڤه بهلایهكه دڤێت بێت، و ڤهوژارتنهكا مهزنه، و بهرێ زهكهرییا هاتبوو كوشتن، و یهحیا هاتبوو سهرژێكرن، و مووسا مشهخت بووبوو، و ئیبراهیم هاتبوو هاڤێتن د ئاگری دا، و ئیمام ژی ل سهر ڤێ ڕێكێ چووینه.. عومهر، عوثمان، عهلی هاتبوونه كوشتن، و هندهك ئیمام هاتبوونه جهلدهدان، و مرۆڤێن باش هاتبوونه گرتن، و نهخۆشی گههشتبوونه قهنجان (أم حسبتم أن تدخلوا الجنة ولما يأتكم مثل الذين خلوا من قبلكم مستهم البأساء والضراء وزلزلوا حتى يقول الرسول والذين آمنوا معه متى نصر الله ألا إن نصر الله قريب )(البقرة: 214) یان ههوه گهلی خودان باوهران هزركرییه كو دێ چنه بهحهشتێ، و هێشتا ئـــــهو ب ســـهرێ ههوه نههاتی یا ب سهرێ خودان باوهرێن بهری ههوه هــــاتــی: ژ فهقیری و نهخۆشی و ترس و سههمێ، و ئهو ب گهلهك تهنگاڤییان هاتبوونه هژاندن، حهتا پێغهمبهرێ وان و ئهو خودان باوهرێن د گهل دا ژ لهزێن خواستنا سهركهفتنا خودێ دا گۆتی: سهركهفتنا خودێ كهنگییه؟ نێ هندی سهركهفتنا خودێیه یا نێزیكی خودان باوهرانه.
خودایێ مهزن دبێژت:(يا أيها الذين آمنوا استعينوا بالصبر والصلاة إن الله مع الصابرين)(البقرة: 153) گهلی خودان باوهران هوین ب صهبرێ و كرنا نڤێژێ هاریكارییێ بۆ خۆ ژ خودێ بخوازن.
ئهگهر ترسێ ب سهر ته دا گرت، وخهمێ تۆكا خۆ د ستویێ ته دانا، و كۆڤانان تو د بهر سنگی ڕا گرتی، ڕابه قهستا نڤێژێ بكه، رحا ته دێ ل ته زڤڕتهڤه، و نهفسا ته دێ تهنا بت، و ب ئانههییا خودێ نڤێژ تێرا هندێ ههیه لهشكهرێ خهم و كۆڤانان پاشدا ببهت و بشكێنت.
و پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دهمێ خهمهك دگههشتێ دگۆت: ((أرحنا بالصلاة یا بلال)) ئهی بلال مه ب نڤێژێ رحهت بكه. و ئهو بۆ وی چاڤڕۆنی و دكهیفخۆشی بوو. و من ژینهنیگارا هندهك كهسێن مهزن خواندییه گاڤا تهنگاڤییهك ب سهر ئێك ژ وان دا هاتبا، یان موصیبهتێ ناڤچاڤێن خۆ لێ كربانه گرێ، ئهو ب خۆشكاندن ڤه دا قهستا نڤێژێ كهن، هنگی هێز و ئیراده شیانا ل وان دزڤڕی ڤه.
هندی نڤێژا ترسێیه یا هاتییه فهركرن دا ل دهمی ترس و سههمێ بێتهكرن، ڕۆژا كلۆخ دفڕن، و نهفس دڕێژنه سهر لێڤێن شیران، هنگی مهزنترین خۆڕاگری و رحهتی ئهوه نڤێژهكا ب خۆشكاندن ڤه بێتهكرن.
ئهو جیلێ ئێشێن نهفسی ب سهر دا گرتی دڤێت مزگهفتێ بنیاست، و ئهنییا خۆ بدانته عهردی دا ئێكهمین جار خودایێ خۆ ڕازی بكهت، و دا نـــهفـــســـا خۆ ژ عهزابا ب وهستیان ڕزگار بكهت، ئهگهر نه ڕۆندك چاڤێن وی دێ سوژن، و خهم ئهعصابێن وی دێ هلوهرینت، و ژبلی نڤێژێ وی هێزهكا دی نینه تهناهی و رحهتییێ بدهتێ.
مهزنترین نعمهت -ئهگهر ئهم تێ بگههین- ئهڤ ههر پێنج نڤێژهنه یێن ل شهڤهك و ڕۆژهكان دئێنهكرن، گونههێن مه ژێ دبهن، و دهرهجهیێن مه ل نك خودایێ مه بلند دكهن، و ئهو چارهسهرییهكا مهزنه بۆ نهخۆشییێن مه، و دهرمانهكێ ئێك و ئێكه بۆ ئێشێن مه، باوهرییهكا مهزن ب وژدانێن مه دا دكهت و گیانێ مه تژی ڕازیبوون دكهت، بهلێ ئهوێن ژ مهزگهفتێ دویر كهفتین و پشت دایه نڤێژێ، ئهو ژ خهمهكێ بۆ خهمهكا دی دئێنه ڤهگوهاستن، و ژ بهختڕهشییهكێ بۆ ئێكا دی(فتعسا لهم وأضل أعمالهم)(محمد: 8) تێچوون بۆ وان بت، و خودێ خێرا كریارێن وان پویچ كر.
