ناڤبرا نوزدێ
عهبدلحهمید وهستیاى زڤڕى زیندانا خۆ، ژ وهستیانێ نێزیك بوو بكهڤت، سلاڤ كره برادهان وڤیا بگڕنژت، بهلێ گڕنژینا وى مالكهك بوو ژ شعرهكا ب مهعنا كو ب دورستى بهحسێ بیرهاتنێت شهڤهكا درێژ بوو.. ئهو شهڤا و خهو تێدا نهدیتى، ههمى تێگههشتن كو برایێ وان یێ د نهخۆشى وتهنگاڤیێ دا وئهو یێ بێنا خۆ فرههــ دكهت.. وى خۆ بهردا ب ڕهخ مهحموود صهقرى ڤه، جلكێت وى ژ خوینێ پیس بووبوون، هندهك خیچێت ڕهش ئهوێت ل سهر دێم ولهشێ وى چیرۆكا زۆرداریا بێ دل تۆمار كربوو، بێ دهنگیێ پێخهمهت ئێشێت مرۆڤى خۆ درێژ كر.. بهلێ وهكى ههر جار رزق ئیبراهیم نهشیا خۆ بێ دهنگ بكهت، بهلێ مهعرووفى پشتى باش تێ فوكرى ههمى تشت زانین، لهو زڤڕى هم هم وقورئان خواندنا خۆ، ل وى دهمێ مهحموودى چاڤێت خۆ داناینه سهرێك وبیرا خۆ ل ڕۆژێت تهحقیقێ ئینایه ڤه، ویووسفێ شاعر چاڤێت وى د جه دا دزڤڕین ونێزیك بوو بانى كون كهن..
رزقى گۆت:
ــ جلكێت ته دتهڕن..
عهبدلحهمیدى لێ ڤهگێڕا:
ــ وان ئهز هاڤێتمه د ئاڤێ دا دا هشیار ببم..
ـ حهتا ڤێ دهرهجێ؟
ــ ههچیێ دلێ وى ببۆرت ئهو وه لێ دكهت..
ــ ئهز دزانم.. بهلێ.. دا چ بێژم؟ مانێ ئهڤه دهمهكێ درێژه تهحقیق د گهل ته یا ب دویماهى هاتى..
عهبدلحهمیدى ب ئێشان ڤه ددانێت خۆ لێك شداندن وگۆت:
ــ داستانهكا دیه خودێ ل سهر مه نڤیسى، ما كهنگى دویماهى بۆ تهحقیقا وان ههیه؟
ــ ئهڤه كارهكێ غهریبه..
ــ رزق! چیركا مه د گهل وان چیرۆكا مرن ومانێ یه، ئهم یان ئهو.. هۆسا ئهو هزر دكهن، جهێ مه پێكڤه ل ڤێ جیهانێ نینه.. وان نهڤێت گوهــ ل ئێكى ببت بێژت: (نه)..
وعهبدلحهمیدى دهست ب ڤهگێڕینا چیرۆكا بهلاڤۆكێت سوورى كر، وكانێ چاوا داخوازكرنا وى تشتهكێ زێده بوو چونكى بهلاڤۆك ل خانهقاهێت ئهزههرێ یێت هاتینه بهلاڤكرن وئهو قوتابیێ ئهزههرێ یه، پاشى بهحسێ تهحقیقێ بۆ وان كر، وكانێ چاوا وى بڕیار دا ئهو قوربانیێ بدهت دا بێ گونههێت ههژار قورتال بكهت، نهخاسم وهفائا كچ ئهوا وان جزایێ (سهنمارى) دایێ، ههمیان گوهێ خۆ ددا چیرۆكا وى یا سهیر یا نێزیكه نهئێته باوهركرن، عهبدلحهمیدى ل دویماهیا گۆتنا خۆ گۆت:
ــ و ب ڤى ڕهنگى ئهز بوومه سهرۆكێ ڕێخستیهكا نوى یا نهێنى، وســهرۆكـێ كــۆمــهكـا داخوازا گوهۆڕینا دهسههلاتێ ل وهلاتى دكهت.. ئهو كارێ ڕۆژهكێ نههاتیه بیرا من..
مهعرووفى خۆ درێژ كربوو سهر نڤینان وگوهێ خۆ ددا چیرۆكێ، ل دویماهیێ ئهو ڕوینشت وگۆت:
ــ ئهز نه د گهل تهمه ل سهر ڤێ چهندا ته كرى..
عهبدلحهمیدى ب حێبهتى ڤه بهرێ خۆ دایێ وگۆت:
ــ ئهز شیام هندهك بێ گونههان قورتال بكهم.. وفهرمانا بهردانا وان دهركهفت..
ــ ب ڤێ چهندێ ئهم كاغهزێ ددكهینه د دهست وان دا، دا كو ئهو یاریان بۆ خۆ ب مه بكهن ومه گونههبار بكهن بــهرانــبــهر هــهمــى خــهلــكـى.. مسۆگهر ئهو دێ ڤێ چهندێ د ڕۆژنامهیان دا بهلاڤ كهن وگهلهك زێدههیان ژى دێ پێڤهنن دا كهربێت خهلكى پێ ژ مه ڤهكهن..
ــ ههچیا وان بڤێت بلا بكهن.. ل نك من وهكى ئێكه ئهز گرتیهكێ تاوانبار بم یان ژى گرتیهكێ وهسا بم چو ژ مهسهلا وى یا دیار نهبت، وبێ گومان چوونا مه بۆ گرتیخانهیێت مهدهنى پشتى دانا حوكمى ل سهر مه بۆ مه گهلهك چـێـتـره ژ مانا مه ل ڤێرێ.. ودهمێ ئهڤ عهوره ــ ئهگهر خودێ حهز بكهت ــ ل سهر مه ڕادبت دێ لێبۆرین ژ گرتى ومهحكومان گرت.. ب ڕاستى حوكمهت چو جوداهیێ نائێخته ناڤبهرا ههر دووان..
مهعرووفى تبلا خۆ یا شاهدێ درێژ كر وگۆت:
ــ مهسهله یا وهسا نینه وهكى تو هزر دكهى..
ــ چاوا مهعرووف؟
ــ دڤێت ئهم ڕاستیێ بێژین..
عهبدلحهمید گڕنژى وگۆت:
ــ ڕاستیێ؟
ــ بهلێ.. وچو ددى نه..
دهمهكى بێ دهنگ بوون.. پاشى مهعرووفى گۆت:
ــ یا تو دكهى وهكى خۆكوشتنێ یه..
عهبدلحهمیدى ب نهخۆشى ڤه گۆت:
ــ ئهز هزر دكهم ئهو خۆگۆریكرنه..
ــ ئهز نه د گهل تهمه..
ــ مهعرووف! وان دڤیا نامویسا وهفائێ كرێت كهن..
ــ تو نه یێ بهرپسیارى ژ وێ چهندێ..
ــ وتهعزیبێ نێزیك بوو هندهك ژ بهر بمرن..
ــ ما گونهها ته چیه عهبدلحهمید؟
ــ یا ژ من ڤه خودێ ب ڤێ چهندێ دێ ژ من رازى بت..
ــ بهس ئــهو وێ دزانــت.. ئهز دزانم ئنیهتا ته یا باشه، وكار ب ئنیهتانه، وههر كهس وئنیهتا وى، بهلێ بهرگریا درهوان ژ تشتێت فهره، دڤیا ته خۆ ڕاگرتبا..
ــ ئهگهر ئێك ژ وان مربا، یان ئهز مربام؟
ــ مرن ب دهستێ خودێ یه..
ههمى بێ دهنگ مان، چاڤ دلڤلڤین وسهر دتژى حێبهتى وكهرب وشۆڕهش بوون، رزق ئیبراهیم نهشیا ڕوینشتى بمینت، لهو ما ژ پێیان ڤه، د زیندانا تهنگ دا هات وچوو، بێن بۆ بێنێ ڕادوهستیا، جار بهرێ خۆ ددا مهعرووفى، وجار بهرێ خۆ ددا عهبدلحهمیدى..
مهعرووف زڤڕى وگۆت:
ــ مهحموود صهقرى وه كر.. خۆ ب ڕاستیێ ڤه گرت.. ئهگهر وى ئعتراف كربا كو چهكێ ل نك وى.. ئهز دبێژم ئهو دا هندهك چهكى بهنه د خانیێ وى ڤه و ژ درهو دا بێژن: یێ ویه، دڤێت ههردهم ڕاستیێ ل ناڤ چاڤێت وان بدهین..
عهبدلحهمیدى ب حێبهتى ڤه گۆت:
ــ نوكه ئهز چ بكهم؟
مهعرووفى گۆت:
ــ مهسهله یا دیاره..
ــ چاوا؟
ــ ل گۆتنێت خۆ لێڤه ببه، بێژه من چو تشتێ هۆسا نهكریه، وسهبهب ژى یێ ئاشكهرایه، بێژه: ههچى تشتێ من گۆتى من ئهو ژ ترسێت تهعزیبێ دا گۆتبوو، وبۆ ته ههیه كو تو گۆتنێت خۆ ئیمزا نهكهى خۆ ئهگهر ئهو ته قناره كهن ژى..
عهبدلحهمیدى ب بێ خهمى ڤه گۆت:
ــ ئهز ب خۆ ژ مرنێ ناترسم..
ل ڤێرێ رزقى خۆ كره د ناڤـ ڕا وگۆت:
ئعترافا ب كوتهكى وتهعزیبێ د قانوونێ دا چو بهایێ خۆ نینه..
یووسفێ شاعر لێ ڤهگێڕا:
ــ رزق، كانێ قانوونێ وزفتێ بهێله..
پاشى یووسفى تفا خۆ داعویرا وگۆت:
ــ نه ئعترافكرن وان گێژ دكهت، ئهو دێ زانن كو هندهك كهس ههنه بهرگریا وان دكهن وبهلاڤۆكان دژى وان بهلاڤه دكهن، ئهڤه بهسه دلێت وان تژى ترس وسههم بكهت.. چونكى ئهو نهشیاینه دهستێ خۆ بداننه سهر وان كهسێت ڤى كارى دكهن.. بێ عهزابدان تو وان حێبهتى و ب ترس بهێله وهكى كو ئهو مه عهزاب ددهن..
عهبدلحهمیدى سهرێ خۆ هژاند وگۆت:
ــ یهعنى تهحقیق ب دویماهى نائێت، وچیرۆكا تهعزیبێ دێ درێژ بت؟
مهعرووفى ب باوهرى ڤه گۆت:
ــ ما كێ گۆتیه ئێدى ئهو زۆرداریێ ناكهن؟ دیرۆكا وان یا ڕهش وچوونا وان ب ناڤـ زۆرداریێ ڤه، ههردهم وان بۆ زێدهتر حێنجیێ پال ددهت.. ئهو ژ كارێ خۆ لێڤه نابن، چونكى دبت لێڤهبوونا وان وان نههێلت.. ئهو سهح ناكهنه مهسهلێ كانێ ئهو ڕاسته یان نه.. بهلكى بهرێ خۆ ددهنێ كانێ مفایێ وان تێدا ههیه یان نه.. مللهتهكێ بێ وژدانه..
ئهنیا عهبدلحهمیدى خوه دا.. وگۆت:
ــ چ چێ دبت بلا چێ ببت.. ههچیا خودێ حهزكرى دێ ئهو بت..
مهعرووفى گۆت:
ــ دڤێت ههر ژ نوكه بڕیارا خۆ بدهى..
ــ پێ نهڤێت ئهزێ قانعم ب گۆتنێت ته..
وان هند دیت ب خافلهتى ڤه دهرگهه هاته قوتان، ههمى ڕابوون، رزق ئیبراهیم ب نك دهرگههى ڤه چوو، دهنگهكێ نیاس هاتێ، دهنگێ برایێ وان ئیسماعیلیه، ئهو گرتیێ دهستویرى ههى ل ههمى لایێت گرتیخانێ بگهڕیێت، دا كو پێش (قۆرى) یێ جوهى ڤه خلمهتا لهشكهرى بكهت، ئیسماعیل گهلهكێ شارهزا وزیرهك بوو، ههر كهسێ وى ڤیابا دشیا ژ بهر كار وشارهزاییا خۆ ب لایێ خۆ ڤه بكێشت.. ههر وهسا ئهو دشیا باوهریا خهلكى ب دهست خۆ ڤه بینت.. ئیسماعیلى گۆت:
ــ گهلى برادهران..
رزقى گۆت:
ــ بهلێ..
ــ باش گوهێ خۆ بدهنه من، ئهڤرۆ من یێ زانى كو ڕێخراوهكا نوى یا ئیخوانان یا هاتیه گرتن، وهژمارا ئهندامێت وێ شهش سهد كهسن.. دیاره ئهم دێ زێده گرفتاریا بینن.. بێنا خۆ فرههــ كهن وخۆ بهێلنه ب هیڤیا خودێ ڤه، پاشهڕۆژ ههر بۆ چاكانه..
رزقى ڤیا هێشتا تشتان بزانت بهلێ ئیسماعیلى خۆ ڤهكێشا و ب نك زیندانهكا دى ڤه چوو، دا ڤان دهنگ وباسێت غهریب بۆ ببهت حهتا وان ئاگهه ژ خۆ ههبت وخۆ بۆ وان كاران بهرههڤـ بكهن یێت كو ل ڤان دهمێت هۆسا چێ دبن..
رزقى گۆت:
ــ لازم نهبوو ئهڤـ ڕێخراوێت نوى بێنه چێكرن.. پتر نهخۆشى وگرفتارى دێ گههنه مه..
مهعرووف گڕنژى وگۆت:
ــ هندهكان هزر دكر خلاس ئێدى ئیخوان نهمان، بهلێ ئهز دبێژم: كاروان یێ ب ڕێڤه دچت، وجهنگێ بهردهوامه، وههڤڕكى ههر دێ مینت هندى ژیان ههبت، د سهر وێ زۆردارى ودژواریا ئهم ژ وان دبینین.. بهلێ ئهزێ ب خۆشیهكا نه یا كێم دحهسیێم..
یووسفێ شاعر سهرێ خۆ هژاند گۆت:
ــ [كتب الله لأغلبن أنا ورسلی] ئهڤه ئایهتهكه ژ قورئانێ خودێ تهئكید تێدا كریه، ههر وهسا ئهو دبێژت: [وكان حقاً علینا نصر المۆمنین] شهرتێ ئێكانه یێ سهركهفتنێ باوهریه.. وهى بۆ وى شهرتى!!
ب ڕاستى ئهڤى خهبهرى حێبهتى ودلۆڤانى، ههر وهسا ئومێد ژى ل نك ئیخوانێت گرتى پهیدا كر، چونكى مهعنا وێ ئهوه ــ وهكى مهعرووفى گۆتى ــ كو جهنگ یێ بهردهوامه و ب دویماهى نههاتیه، وئهڤـ چهنده بۆ دهسههلاتێ ئاشكهرا دكهت كو دژوارى وهێز پتر نهیاران چێ دكهت، وزێدهتر بهرگریێ پهیدا دكهت.
د گهل وان ئێشانێت عهبدلحهمید پێ دحهسیا وى ڤیا عهورێت خهم وكۆڤانان ژ سهر دلێت برایێت خۆ ڕاكهت، ههر وهسا وى ڤیا بیرێت زڤڕینێ بۆ تهحقیقێ وخهمێت وێ ژ بیرا خۆ ببهت، لهو گۆت:
ــ ئهگهر هات وئهز ژ ڤێرێ دهركهفتم دێ وهفائێ مارهكهم ههر چهنده وێ شهقهك ژى یا دانایه من.
رزقى ب توندى ڤه گۆت:
ــ دێ وێ مارهكهى یا شهقهك دانایه ته؟
عهبدلحهمید كهنى وگۆت:
ــ بهس ب ڤێ چهندێ ئهو دێ داخوازا لێبۆرینێ ژ من كهت..
یووسفێ شاعر بهرێ خۆ ب نك رزق ئیبراهیمى ڤه دا وگۆت:
ــ ئهرێ ما تو باوهر دكهى ل ڤى دهمى ژنكهك دوێرت شوى ب ئێك ژ ئیخوانان بكهت؟
رزقى ب ڕكدارى ڤه گۆتێ:
ــ ژن حهز ژ زیرهكیێ دكهن..
یووسفى بهرسڤا وى دا:
ــ حوكمهت دبێژته ڤێ زیرهكیێ: خیانهت.
ــ ته شۆله ژ درهوێت حوكمهتێ نهبت.
ــ خهلك باوهر ژ وى تشتى دكهت یێ د ڕۆژنامهیان دا دئێته نڤیسین.
ــ یووسف تو ژنكان ب نهڕاستیێت شعرێ دنیاسى، وان هزرهكا تایبهت ههیه.. ڤیان ل نك وان ل سهر بناخهیێت تێگههشتى ڕانابت.. بۆ نموونه: كچهكا سپى وهكى ماستى حهز ژ من دكر ههر چهنده ئهز زێده یێ ڕهشم ژى..
ههڤال ههمى ب تۆره كهنین.. مهعرووف تێ نهبت ئهوى ب دهنگهكێ بلند كره كهنى، ل وى دهمى رزق ئیبراهیمى گۆت:
ــ بۆچى هوین دكهنه كهنى؟ ب خودێ وهسا بوو.. چى جهێ ئهز دچوومێ ئهو ب دویڤ من ڤه دهات..
یووسفى گۆتێ:
ــ پا بۆچى ته ئهو ب خۆ نهدئینا؟
ــ یا ێ ستاره بوو.. وپشتى هنگى خــۆشــتــڤــیــا مـن یا ل سوودانێ..
یووسفى گۆت:
ــ یا ڕهشه..
ــ بهلێ..
ــ ویا جوانه ژى؟
ــ گهلهك.. ویا خواندهڤایه ویا ب ستارهیه، وبابێ وێ ئێك ژ زهلامێت (ختمێ) یێت ناڤداره..
یووسفى ب یارى ڤه گۆت:
ــ نهكو تو ل ڤێرێ گیرۆ ببى، ڤێجا حهتا تو دزڤڕى ئهو شوى بكهت ودو سێ عهیال ژى ههبن.. ونهدویره ناڤێ ئێكى كربته جهمال ویێ دى عهطوه..
گێولێ رزقى تێك چوو، سهرێ خۆ ب كهرب ڤه هژاند وگۆت:
ــ ژنكێت مه وه ناكهن..
یووسفى ب تڕانهڤه گۆت:
ــ ژنك ل ههمى جهان وه دكهن..
مهعرووفى خۆ كره د ناڤـ سوحبهتا وان ڕا وگۆت:
ــ رزق، خۆ عێجز نهكه، ژنك ههمى وهكى ئێك نینن.. هندهك ب سۆز ووفانه وهندهكێت بێ سۆز ژى ههنه.. د گهل هندێ ژى شریعهت بۆ وان دورست دكهت ئهو خۆ بدهنه بهردان ئهگهر زهلامێت وان دهمهكێ درێژ بهرزه ببن، دا ئهو بهر ب خرابیێ ڤه نهچن، وئهڤـ چهنده تشتهكێ دورست وبهرعهقله.
رزق ڕوینشت، ههر وهكى ب دلخۆشى ڤه ژ عهسمانهكێ بلند داداى، پاشى سهرێ خۆ كره د ناڤ لهپێت خۆ دا وگۆت:
ــ نێزیكه ههر شهڤ ئهز وێ د خهونا خۆ دا ببینم.
مهعرووفى گۆت:
ــ خــودانــێــت ڕێــبــاز و مــهبــدهئان تشتێت گران و ب بها د ڕێكا خۆ دا گۆرى دكهن، چونكى وان دنیا پێخهمهت ڕایبوونا خودێ یا فرۆتى..
رزقى ب شهرم ڤه گۆت:
ــ دهستویریا من بده مهعرووف.. پا ژنكا ته چ دكهت؟
مهعرووف گڕنژى وگۆت:
ــ دلێ من دبێژته من نه دویره ئهو ژى د گهل وان بت یێت ژ نوى گرتین.. ئهو د ههمى تشتان دا وهكى منه.. ئهم د ژین وپاشهڕۆژێ دا شریكێت ئێكین..
عهبدلحهمید د خهو چوو، ودهنگێ وى هێدى بلند بوو، برادهران پێ زانى.. مهعرووفى گۆت:
ــ خۆ بێ دهنگ بكهن، برایێ وه شڤێدى نهنڤستیه، وه دیاره ئهو گهلهكێ وهستیاى، ڤێجا مهجالى بدهنێ دا بێنا خۆ بدهت، ههڤڕكیهكا درێژ یا ل بهراهیا وى ههى.. خودێ وى بپارێزت..
بێ دهنگیا ب ترس دوباره زڤڕى وى جهى..
