ڕێكا دورست یا وهرگرتن
و ب كارئینانا ئیسلامێ
ڕۆژ بۆ رۆژێ بۆ ههر كهسهكی دیار دبت كو ب تنێ ئیسلامه ڕێ بۆ ڕزگاركرنا مرۆڤینییێ ژ وان گیروگرفت وئاستهنگێن هاتینه دانان د رێكا وێ و سهرفهرازییێ دا.. هندی سالا پاشتره پتر بۆ مه ئاشكهرا دكهت كو پاشهرۆژ بۆ ڤی دینییه، نهخاسمه پشتی بۆ یێ دویر و نێزیك دهسڤالاتییا جاهلیهتێ ب ههمی (دهزگههێن) وێ ڤه دیار بووی!
بهلێ گرفتاری ئهوه ئهم -ئهوێن خۆ ب موسلمان دزانین- ئهڤرۆ یێن ژ ڕاستییا ئیسلامێ دویركهفتین، نه ب تنێ ژ لایێ ب كارئینانا شهریعهتێ ئیسلامێ ڤه، بهلكی خۆ ژ لایێ پێگیرییا ب رهوشت وبیر و باوهرێن ئیسلامێ ژی ڤه، خۆ ژ لایێ بهرێخۆدانێ ژی ڤه بۆ ژینێ، ئهو بهرێخوانا ئهم واقعێ خۆ ل سهر بناخێ وێ ئاڤا دكهین، ئـــــهڤـــرۆ مــــه ب خــــۆ ئیسلام یا ب پــشــت گوهـ ڤه لێدای لهو واقعهكێ دویر ژ ئیسلامێ یێ هاتییه پێش و ل شوینا كو ئهم سهركێشییا كاروانێ مرۆڤینییێ بكهین ئهڤرۆ (جاهلیهت) ئهوا سهركێشی وهرگرتی ل بهر نائێت خۆ ئهم كیسك وقهلوینان ژی بۆ هلگرین!!
ههر ئێكێ خۆ ب موسلمان بناست ئهگهر پسیارێ ژێ بكهی بێژییێ: چاره چیه؟
بێ دودلی دێ بێژت: ئیسلامه.. و دبت ئهو شهڤ و ڕۆژێن خۆ ژی بكهته ئێك پێخهمهت ڤێ ئارمانجا پیرۆز: ڤهگهراندنا ئیسلامێ! بهلێ ئهگهر تو ژ نێزیك ڤه (تێكهلییا) وی بــكــهی و بـــهرێ خـــۆ بــدهیــه دیتن و بهرێخودانا وی بۆ ئیسلاما ئهو ب پێتڤی دزانت كو بێته ڤهگهراندن دێ بینی -مخابن!- نه ئهو ئیسلامه یا خودێ گۆتی و پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- پێ هاتی، نه ئهو ئیسلامه یا دهستهكا پێشییێ ژ ڤێ ئوممهتێ تێگههشتی و ب كار ئینای و گههاندییه مه!
ل ڤێرێ گهلهك كهس ههنه پسیار دكهن: ئهرێ ئهگهرا ڤێ ئێكێ چیه؟ ما ئیسلام ههمی نه ئێك دینه؟ مهعنا چییه ههر ئێكی ئیسلامهك ههی یان ههر ئێك ئیسلامهكێ دناسیت؟!
خواندهڤانێ هێژا:
ههر جارهكا موسلمان ژ تێكهلییا ئێكسهر د گهل سهرهكانییا ئیسلامێ دویركهفتن، ڕاسته ڕێیا خودێ دێ ل بهر وان بهرزه بت، ههر ئێك ل دویڤ بیر و بۆچوونا خۆ -یا كهسی!- دێ رابت دیتنا خۆ یا تایبهت بۆ وێ ئیسلاما وی دڤێت دانت.. هنگێ ژی ئیسلام ههر ئیسلامه، بهلێ دیتن بۆ ئیسلامێ دێ دیتنهكا مرۆڤینی بت، لهو جوداهییهكا مهزن دێ پهیدا بت، و گهلهك ڕهنگێن ئیسلامێ دێ ئێنه مهیدانێ وهكی: (ئیسلاما ههڤچاخ)، (ئیسلاما ئشتراكی)، (ئیسلاما دیموكراتی)، (ئیسلاما سیاسی)، (ئیسلاما توندڕێ)، (ئیسلاما ئیرانی).. و حهتا دویماهییێ!
ڤهگهڕاندنا ئیسلامێ كارهكێ فهره، ئهڤه ڕاستییهكه مه ههمییان باوهری پێ ههیه، بهلێ دڤێت ئــهم هـــهمـــی ئــێـــك بــاوهر بین د دهرحهقا وێ ئیسلامێ دا یا مه پێتڤی ب ڤهگهڕاندنا وێ ههی، دڤێت ئهم ئێكهمین جار وێ ئیسلامێ دهسنیشان بكهین یا كو دڤێت ئهم خۆ ل سهر پهروهرده بكهین، دا بهلكی ل پاشهرۆژهكا نێزیك ببینه ئهو خۆگۆریكهرێن مزگینییا ڤهگهڕاندنا ئیسلامێ ڕادگههینن.
ژ ڤێ دیار دبت كو پێگاڤا مه یا ئێكێ د ڕێكا كارێ ژ بۆ ڤهگهڕاندنا ئیسلامێ دا، دڤێت دیاركرنا ڕاستییا ئیسلامێ بت بۆ موسلمانان بهری خهلكێ نه موسلمان، چونكی ئهو موسلمانێ ڕاستییا ئیسلامێ نهزانت نهشێت ئیسلامێ ب دورستی نیشا خهلكی بدهت..
ڤێجا ڕاستییا ئیسلامێ چیه؟ یان ژی بلا بێژین: ئهو سهرهكانییا دڤێت ئهم تێكهلییا ئێكسهر د گهل بكهین -ل دویڤ دیتنا ئیسلامێ- چیه؟
دوباره دێ بێژین: ههر موسلمانهكێ ههبت ئهگهر تو ڤێ پسیارێ ژێ بكهی، دێ بێژت: ئـــهو سهرهكانی (قورئان) و (سوننهته)..
مـــــن نهباوهره كهسهك هـــهبـــت خــــۆ ب موسلمان بزانت وڤێ چهندێ نهبێژت، خۆ ئهو دهستهكێن د سهرداچووی ژی ڤێ چــهنـــدێ دبــێــژن! بهلێ دهمێ مرۆڤ دئێت و بهرێ خۆ ددهتێ دێ بینت هندی (سوننهته) ب دیتنا وان نه ئهو (سوننهته) یا پێغهمبهرێ خودێ -سلاڤ لێ بن- ل سهر چووی، وهكی ههڤالێن وی بۆ مه ڤهگێرای..
ڤێجا حهتا كو ئهو دهستهكا ب دورستی ل دویڤ سوننهتا پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- دچت ژ ههر دهستهكهكا دی بێته ڤاڤارتن، د كهڤن دا زانایێن مه ناسناڤێ (أهل السنة والجماعة) هلبژارت دا ببته ناڤ و نیشان بۆ ڤێ دهستهكا ژێگۆتی، و هندهك جارا ژی ڤی ناسناڤی ئهم كورت دكهین ودبێژین: (سوننی).
دهستهكا (أهل السنة والجماعة) ژی ل درێژییا ژییێ خۆ، و ب ئهگهرا دویـــركـــهفــتــنـــا ژ دهمـــێ پێغهمبهرینییێ و پهیدابوونا بیدعهچی و خودانێن دلچوونان د ناڤبهرا خۆ دا ل سهر تێگههشتنا زاراڤێ (كیتاب و سوننهت)ێ ژێك جودا بوون.. دڤێت ئهم ئیسلامێ ژ كیتاب و سوننهتێ وهربگرین، بهلێ! ئهو كهسێن دبێژنه خۆ: (سوننی) ههمی د ڤێ گۆتنێ دا دگههنه ئێك.. بهلێ (تێگههشتن) بۆ كیتاب و سوننهتێ دڤێت یا ب چ رهنگ بت؟ یان (بنهجهكرنا) وێ ئیسلاما ژ كیتاب و سوننهتێ دئێته وهرگرتن و (ب كارئینانا) وێ دڤێت یا چاوا بت؟
ئهڤه جهێ دان و ستاندنێیه، و جهێ ژێكڤهبوونا رێزێیه!
د بهرسڤا ڤێ پسیارێ دا گهلهك دهستهك پهیدابوون، دهستهكا سهرڕاست ئهو بوو یا گۆتی: حهتا ئهم ب دورستی د كیتاب وسوننهتێ بگههین و خۆ ل سهر پهروهردهكهین و د ژینا خۆ ههمییێ دا ب كاربینین، دڤێت ل وێ رێبازێ بزڤڕین یا كو صهحابییێن پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- و دویكهفتییێن وان (ژ تابعییان) و دویكهفتییێن دویكهفتییێن وان ( ژ ئهتباعێن تابعییان) ل ســــهر چـووین، چونكی ئـــهون ب دورستی د ئیسلامێ گههشتین و ب دورستی ئیسلام ب كار ئینای(پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گۆتنهكا خۆ دا دبێژت: (خیر الناس قرني، ثم الذین یلونهم، ثم الذین یلونهم) ژ ڤێ گۆتنێ دئێته زانین كو ههر سێ جیلێن ئێكێ ژ ڤێ ئوممهتێ چێترینی مرۆڤانه..).
ئهڤ ههر سێ دهستهكێن مرۆڤانه ب زمانێ عهرهبی دبێژنێ: (سلف الأمة) یان ژی: (السلف الصالح) ڤــێــجــا هــــهر كـــهســێ ل دویڤ رێبازا وان بچت و پێگیرییێ ب رێكا وان بكهن ب زمانێ عهرهبی دبێژنێ: (سهلهفی) مهعنا ژ ڤێ دئێته زانین هندی (سهلهفیهته) پالڤهدانه بۆ پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- و ههر سێ دهستهكێن ئێكێ ژ ڤێ ئوممهتێ -كو چێترین مرۆڤن- نهكو پالڤهدانه بۆ كهسهكێ دهستنیشانكری یان زانایهكێ تایبهت.. ڤێجا ئهگهر مه بڤێت (سهلهفیهتێ) یان (گازییا سهلهفی) بدهینه ناسین، دێ بێژین: سهلهفیهت ئهوه مرۆڤ ئیسلامێ ژ كیتاب و سوننهتێ وهربگرت ل دویڤ رێبازا پێشییێن -سهلهفێن- ڤێ ئوممهتێ د (تێگههشتن) و (وهرگرتن) و (ب جهئینانا) قورئان و سوننهتێ دا..
دبت كهسهك بێژت: باشه (كیتاب) و (سوننهت) مه ئهڤه زانی، بهلێ (منهج السلف) ههوه ژ كیڤه ئینایه؟ و ههوه چ دهلیل ل سهر ههیه؟
بۆ بهرسڤ دێ بێژین: ئهڤ بناخهیێ سێیێ نه ژ دانانا مهیه، و مه ئهو ژ نك خۆ زێده نهكرییه، بهلكی ئهو د كیتاب و سوننهتێ ب خۆ دا هاتییه، وهكی دێ نوكه دیار كهین:
1- ژ كیتابێ:
خودایێ مهزن ئهمر دكهت: وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَىٰ وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ ۖ وَسَاءَتْ مَصِيرًا )(النساء: 115). د ڤێ ئایهتا پیرۆز دا خودایێ مهزن ڕێكێ بۆ مه ئاشكهرا دكهت، و دبێژت: ئهو كهسێ گوهـ نهدهته پێغهمبهری و دویكهفتنا ڕێكا خودان باوهران نهكهت، دێ بهرێ وی دهینه ئاگری.. و گوهدانا پێغهمبهری -و د گهل دا گوهدانا خودێ- ئهڤه ئیشارهته بۆ كیتاب و سوننهتێ، و دویچوونا ڕێكا خودان باوهران ئیشارهته بۆ رێبازا صهحابی و دویكهفتییێن وان چونكی سهر دهفتهرا خودان باوهران ئهون وهكی دێ نوكه پتر بۆ مه دیار بت.
2- ژ سوننهتێ:
ئێك: ههڤالێ پێغهمبهری (العرباض بن ساریة) دبێژت: جارهكێ پشتی نڤێژا سپێدێ پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- گۆتنهكا رههوان بۆ مه گۆت، رۆندك ژ چاڤێن مه بارین و دلێن مه ژ بهر ڤهلهرزین، ئینا مرۆڤهكی گۆتێ: ههر وهكی ئهڤه (وهعزێ) خاترخواستنێیه، ئهی پێغهمبهرێ خودێ تو چ شیرهتێ ل مه دكهی؟
وى گۆت: (شیرهتا من ل ههوه ئهوه: تهقوایا خودێ بكهن و گوهدارییا مهزنێ خۆ بكهن ئهگهر خۆ ئهو بهنییهكێ حهبهشی بت، ههچییێ ژ ههوه زێندی بمینت دێ گهلهك تشتان بینت، هشیاربن خۆ ژ بیدعان بدهنه پاش، هندی بیدعهیه بهرزهبوونه، یێ گههشته وی دهمی.. وه ئێمانهت سوننهتا من وسوننهتا جێگرێن من یێن سهرڕاست هوین وێ ب پدیان بگرن..) یهعنى: وێ ژ دهست نهدهن(ئیمام (ئهحمهد) و (ترمذى) و (أبو داود) ڤێ حهدیسێ ڤهدگوهێزن).
دوو: حهدیسا ژێكڤهبوونا ئوممهتێ (افتراق الامة) ئهوا ب گهلهك رهنگان هاتییه ڤهگوهاستن، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د ریوایهتهكێ دا( ئهوا (ابن ماجه) ژ (أنس بن مالك) ی ڤهدگوهێزیت) دبێژت: (ئیسرائیلی ل سهر حهفتێ و ئێك دهستهكان ژێك جودا بوون، و ئوممهتا من دێ ل سهر حهفتێ و دو دهستهكان ژێك جودا بت، ههمی دێ چنه ئاگری ئێك تێ نهبت، ئهو ژی جهماعهته). و د ریوایهتهكا دی دا(یا (ترمذى) ژ كیسێ (عبدالله بن عمرو)ی) دبێژت: گۆتن: ئهی پێغهمبهرێ خودێ ئهو -یێن نهچنه ئاگری- كینه؟ وى گۆت: (ئهو ئهون یێن ل دویـــڤ وێ رێكێ دچــــن یا ئـــــهز و ههڤالێن خـــۆ ل سهر).
ژ ڤان گۆتنان دیار دبت كو پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- فهرمانێ ل مـــه دكـــهت كو ئهم ل وێ ڕێكێ بچین یا ههڤالێن وی ل سهر چووین.. و گۆتنا وی دبته تهفسیر بۆ ئایهتا بۆری: (سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ ).
3- ژ گۆتنێن صهحابییان:
ب تنێ دو نموونان دێ ڤهگێڕین:
ئێك: (حذیفة بن الیمان) دبێژت: (ههر عیبادهتهكێ ههڤالێن پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- نهكر بت، هوین ژی وى نهكهن). مهعنا دورستی و نهدورستییا ههر عیبادهتهكی ب هندێ دئێته زانین كانێ صهحابییان كرییه یان نه!
دوو: دهمێ (عبد الله بن مسعود)ی گۆتییه خودانێن حهلهقا زكری ل مزگهفتێ: (چو ڕێكێن نوی دهر نهئێخن، ل دویڤ رێكا كهڤن ههڕن) یهعنی: ئهو رێـكـا پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- و صهحابییێن وی ل سهر چووین، پاشی گۆت: (ئهز ب وی كهمه یێ نهفسا من د دهستی دا یان هوین ژ ئوممهتا (موحهممهدی) ب هیدایهتترن یان ژی ههوه كورییا د سهردا چوونێ یا گرتی!).
ژ ڤان هــــهردو گۆتنان دئێته زانین كــــو ههڤالێن پێغهمبهری ژی -سلاڤ لێ بن- ل سهر وێ هزرێ بوون كو موسلمانهتییا مرۆڤی یا پێكهاتی نابت حهتا مرۆڤ پێگیرییێ ب وێ رێبازێ بكهت یا صهحابی ل سهر چووین.
دویچوونا مهنههجێ (سهلهفی) د وهرگرتن وتێگههشتن و ب كارئینانا ئیسلامێ دا بۆ مرۆڤێ موسلمان كارهكێ فهر و پێتڤییه، چونكی ئهو ب تنێ رێكا ئێكانهیه بۆ زانینا ڕاستییا ئیسلامێ، و بهس نینه ب تنێ تو بێژی: كیتاب و سوننهت! چونكی بیدعهچی و خودانێن دلچوونان ژی ههمی ب دهڤی ڤێ ئێكێ دبێژن! بهلێ د مهیدانا كاری دا ئهو ل سهر رێبازا پێشییێن (سهلهفێن) ڤێ ئوممهتێ ناچن..
كو ئهم گههشتینه ڤی جهی ژ بابهتێ خۆ مه دڤێت چهندهكێ د گهل ناڤێ (سهلهفیهت) و (سهلهفی) راوهستین دا بزانین كانێ چ پێتڤی ب ههبوونا ڤی ناڤی ههیه و چ تێبینی ل سهر ههبوونا وی ههنه؟
مه گۆت: (سهلهفیهت) -وهك زاراڤهكێ فكری- ب زمانێ عهرهبی رامان ژێ ئهوه: دویچوونا ڕێبازا پێشییێن ئوممهتێ بكهین د وهگرتن و تێگههشتن و ب كار ئینانا ئیسلامێ دا.. و (سهلهفی) ئهو مرۆڤه یێ دخوازت ل دویڤ ڤی مهنههجێ ژێگوتی بچت، و ب ڤێ چهندێ ناڤێ وی و (پالدانا) وی ژ ههر ناڤ و پالدانهكا دی بلندتر و هێژاتره، چونكی ئهو -ب ڤێ چهندێ- دبته دویكهفتییێ باشترین دهستهكا مرۆڤان، ئهو دهستهكا خودێ د دهرحهقا وان دا دبێژت: ( رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ)(المائدة: 119).
پسیار ل ڤێرێ ئهڤهیه: ئهرێ ما پێتڤییهك ههیه ئهڤ ناڤه ههبت؟ وما ناڤێ (موسلمان) ب تنێ بهس نینه مرۆڤ خۆ پێ بدهته ناسین؟
بۆ بهرسڤ دێ بێژین: ئهڤ ناڤه ب تنێ زاراڤهكه ئارمانج ژێ ئهوه موسلمانێ ڕاست و دورست پێ بێته ناسین و ڤاڤارتن، مهعنا: ب تنێ بۆ نیاسینێیه نهكو بۆ كۆمكرنا حزباتیێیه.. و وهسا نینه دهمێ هندهك هزر دكهن مرۆڤ ب ڤی ناڤی (تهزكییا) خۆ دكهت، وئهگهر ئهم ب ڤی چاڤی بهرێ خۆ بدهینه مهسهلێ دڤێت دورست نهبینین كهس بێژته خۆ: خودان باوهر یان موسلمان ژى! چونكی ڤی ناڤی ژی (تهزكییه) تێدا ههیه.
ژ لایهكێ دی ڤه: ناڤێ (سهلهفیهت) ب زاراڤێ ئهم ئهڤرۆ ددهینه نیاسین، ل سهر دهمێ پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- و ل سهر دهمێ صهحابییان ژی نهبوو.. ئهڤه ڕاسته! بهلێ مهعنا ڤێ چهندێ ئهو نینه چێ نابت ئهڤ زاراڤه د گۆتن ونڤیسینێن مه دا بێته ب كارئینان چونكی (بیدعهیه) وهكی هندهك خۆ تێ دگههینن!
ههر زاراڤهكێ نوی یێ ههبت، دورستی و نهدورستییا ب كارئینانا وی ل سهر هندێ دراوهستت كانێ حهتا چ پێك ئهو د گهل دهقێن شریعهتی ڕێ دكهڤت یا نه، و ههمی ئهو زاراڤێن د مهیدانا زانیارێن شهرعی دا دئێنه ب كارئینان، وهكی زانیارا (تفسیر) و (حــدیـــث) و (اصول الفــقــه)ێ، زاراڤێن نـــوینه ل سهر دهمێ پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- نهبوون و د گهل هندێ ژی كهسێ نهگۆتییه: ب كار ئینانا ڤان زاراڤان بیدعهیه، چونكی بیدعێ پێناسا خۆ یا تایبهت ههیه.
ژ لایهكێ دی ڤه: ئهگهر ئهڤ زاراڤه هنگی نهبت ژی ههر ژ بهر هندێ بوویه چونكی تشتهكێ بهر عاقل نهبوو -وهك بابهتهكێ زمانی- ئهو خۆ بۆ خۆ ب خۆ پالدهن (ئنتساب بكهن)! ڕۆژهكا ب تنێ ژی ئیمامێ (مالكى) -بۆ نموونه- نه دگۆت: ئهز مالكیمه، بهلێ ئهوێن پشتی وی -ژ تاگیرێن وی- هاتین گۆتن: ئهم مالكینه!
پشتی دهستهكێن بیدعهچییان و خودانێن دلچوونان د ناڤ رێزێن دهستهكا (خودانێن سوننهت و جهماعهتێ) دا دهركهفتین، زانایێن ئوممهتێ ئهڤ زاراڤه دورست كر، نه كو ژ نك خۆ دهرێخست، بهلكی ژ دهقێن شهرعی و گۆتنێن پێشییان ب خۆ ئینادهر، دا مرۆڤێن ژ ڕاستی سوننی و دویر ژ ههمی چهپ و چویران پێ بێنه ڤهوژارتن.
هندهك پسیار دكهن: باشه ئهڤ ناڤه ما نابته تشتهكێ نهرێككهفتی د گهل وێ ئایهتا تێدا هاتی: ( هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ)(الحج: 78) ژ وهره وی (بابێ ههوه ئیبراهیمى) ناڤێ ههوه یێ كرییه موسلمان.
د بهرسڤێ دا دێ بێژین: ئهگهر ئهم بێژینه ئێك ژ ڤان پسیاركهران: تو چ یی؟ دێ بێژت: ئهز موسلمانم. ئهگهر بێژینێ: (شیعه) و (خوارج) و (قورمطی) و (قادیانی) ژی دبێژن: ئهم موسلمانین! دێ بێژت: نه، ئهز نه ژ وانم، ئهز سوننیمه.. ئهرێ ما هنگێ چێ دبت بێژینێ: تو یێ خهلهتی، نهبێژه: ئهز سوننیمه، بێژه: ئهز موسلمانم، چونكی ئایهت دبێژت: ( هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ )؟
نه! هنگی ئهو دێ بێژت: ناڤێ (سوننی) ژ بۆ هندێیه دا ئهز پێ ژ دهستهكێن سهرداچوویی بێمه جوداكرن. ل وی دهمی دێ ئێته گۆتن: ناڤێ (سهلهفی) ژی ههر ژ بۆ ڤێ ئهگهرێیه و چو دی نه!
ژ خۆ ئهگهر كهسهك -ژ دلساخییا خۆ- بێژت: ما بۆچی ئهم ڤان ناڤان ههمییان ڕاناكهین، و ب تنێ ناڤێ (موسلمان) بهێلین؟
دێ بێژین: ئهڤ گۆتنه گۆتنا دهڤییه، یا (نهظهری)یه و گهلهك یا ب زهحمهته ئهو د واقعی دا بێته ب جهئینان، ئهگهر دویكهفتییێن رێبازا سهلهفی ل بهر بێن ژی، خودانێن (مهزههب) و (طهریقهت) و (پارت) و كۆم و دهستهكێن دی قهت ل بهر نائێن، ڤێجا ئهگهر یێ سهلهفی ب تنێ گۆت: ئهز موسلمانم، ئهوێن دی دێ بێژن: پا دیاره ئهم كافرین؟!
مهعنا مهسهله نه ناڤه، مهسهله ژ هندێ مهزنتره كو ڤی ناڤی دانین یان ڕاكهین، ئهگهر (ڕێباز) و (بیر وباوهر) و (دیتن)ا مه نهبته ئێك، ئێكبوونا ناڤی ژی مه ناكهته ئێك!
ب نسبهت مه موسلمانێن ئهڤرۆ -نهخاسمه یێن زانا- یا فهر و پێتڤی ئهوه (تێگههشتنێن) خۆ یێن خهلهت دورست بكهین، چــونـكـــی ب ئــهگـــهرا دویركهفتنا مه ژ ژێدهرێ ئیسلامی یێ پاك و پاقژ بارا پتر ژ تێگههشتنێن (مفاهیم) مه یێن هاتینه دهرنشیفكرن، نه ب تنێ ژ لایێ (جڤاكی) و (سیاسی) و (رهوشتان) ڤه، بهلكی خـــۆ ژ لایێ (بیر وباوهران) ژی ڤه.. و گرفتارییا مهزن ئهڤهیه.
گرفتاری ئهو نینه موسلمانهك بتهحست و گونهههكێ بكهت، گرفتارییا مهزن ئهوه بیر و باوهرێن وی بێنه دهرنشیفكرن، خرابییێ بكهت ل وی دهمێ ئهو هزر دكهت كو ئهو یێ باشییێ دكهت! لهو ئـــهم دبێژین: یا فــــهره گازیكهرێن ئیسلامێ گهلهك پویتهی بدهنه دورستكرنا بیر و باوهرێن خهلهت یێن پهیوهندی ب (عهقیدێ) ڤه ههی.. و ئێكهمین (مهفهووم) ئهوه: مـــرۆڤــێ موسلمان بیر و باوهرێن خـــۆ ژ كیتاب و سوننهتێ -ل دویڤ تێگههشتنا پێشییان- وهربگرت، نهكو دیتن و بهرێخودانێن خۆ بكهته ژێدهر.
وهرگرتنا ئیسلامێ ژ كیتاب و سوننهتێ ل دویڤ مهنههجێ سهلهفی، ئێكهمین شهرته بۆ تێگههشتنا مه یا دورست بۆ ئیسلامێ، شهرتێ دووێ: دڤێت دلسۆزی (إخلاص) د ڤێ چهندێ دا ههبت.. و پشتی (اتباع) و (اخلاص) ل نك مه پهیدا دبن ژ نوی ئهم دێ شێین پێگاڤا ئێكێ ل سهر ڕێكا ئیسلامخوازییا دورست هاڤێژین.
تشتێ بهرچاڤ د گازییا سهلهفی دا ئهڤهیه: هندی گازییا سهلهفییه گازییهكا دویره ژ كۆمكرنا حزبی یا بهرتهنگ، و ئهو پهیوهندییا دویكهفتییێن رێبازا سهلهفی دگههینته ئێك -د مهیدانا كارێ ئیسلامی دا- پهیوهندییهكا ئاڤاكری نینه ل سهر بناخهكێ (مهزههبى) و (حزبی).. ئیسلام ژ هندێ مهزنتره كو د چارچووڤێ حزبهكێ دا -یان د ئایدیولۆجیا مهزههبهكی دا- بێته كۆمكرن، و ههر حــزباتییهكا ههبت ژێكڤهكرنهكا كرێته بۆ ڕێزا موسلمانان و زێدهكرنه بۆ ئێش و ئازارێن مه، و ژ لایهكێ دی ڤه چاڤلێكرنهكا نهڕهوایه بۆ بێ باوهر و دین دوژمنان و نهگوهدارییهكا ئاشكهرایه بۆ فهرمانا خودێ دهمێ ئهمركری: دینێ خۆ -وهكی مشركان- ژێكڤه نهكهن..
زڤـــڕانــدنا موسلمان بۆ سهرفهرازییا خۆ، بۆ ڕاستییا ئیسلاما خۆ، ب تــنــێ دێ ب دو ڕێكان بت، ئهو ههر دو ڕێكێن ئهڤرۆ ههمی (حزب) و دهستهكێن دبێژنه خۆ: ئیسلامی، ب پشت گوهـ ڤه لێ ددهن و پویتهی پێ ناكهن.. و ئهو ههردو ڕێك ئهڤهنه:
ئێك: ساخكرن وبهلاڤكرنا زانینا شهرعی یا پاقژ و وهرگرتی ژ كیتاب و سوننهتێ -ل دویڤ مهنههجێ سهلهفی- یهعنى: صهفاندنا ئیسلامێ و پاقژكرنا وێ ژ ههمی زێدههی و بیدعه و تشتێن نه هێژا، و بهلاڤكرنا ڤێ ئیسلاما ب ڤی رهنگی (نه چو ئیسلامێن دی یێن بیدعهچییان بۆ خۆ دورستكرین!).
دوو: پهروهردهكرن و ب خودانكرنا دهستێن نوی ژ موسلمانان ل سهر ڤێ ئیسلاما صهفاندی، و پهیداكرنا دهستهكهكێ كو خهما وان یا سهرهكی (صهفاندن) و (پهروهردهكرن) بت.
دڤێت ئێكهمین جار ئهم ئیسلاما دورست نیشا خهلكی بدهین، ئیسلام وهكی خودێ ڤیای نه وهكی مه پێ خۆش! پاشی ههر كهسهكێ ئامادهبوونا خۆ دیاركر كو ب ڤێ ئیسلامێ رازی بـــبـــت، ژ نــــوی بێته پهروهدهكرن. ب ڤێ چهندێ ئـــهم دهستهكێ وهسا ژ مرۆڤان دێ پهیدا كهین كو ئیسلام بچته د سهرێ وان دا بهری كو بچته د دلێ وان دا..
دیتنا ئیسلامێ یا دورست -بۆ ههر تشتهكی- دڤێت بێته دیاركرن بۆ جمهوورێ ئوممهتێ، پاشی تهربیهت ل سهر وێ (دیتنێ) بێتهكرن دا پێگیری پێ بێتهكرن نـه كو ب تنێ ببته (لافیتهك) ئهم هلگرین، یان (ناڤهك) خۆ ل پشت ڤهشێرین، یان (زانینهكا) هشك ئهم مهژییێ خۆ پێڤه خراب بكهین!
هزرڤانێ موسلمان یێ ب ناڤ و دهنگ سهیدا (سهید قوطب) د نڤیسینهكا خۆ دا دبێژت: ((دهمێ ئهز ژ گرتیخانێ دهركهفتیم(ئەڤە ل سالا 1964ز بوو) ئهو ڕهنگ د هزرا من دا هاته نهخشاندن یێ كو دڤێت ههر بزاڤهك و لڤینهكا ئیسلامی یا ههبت ل سهر بچت..)).
پاشی ئهو وی ڕهنگێ ژێگۆتی د چهند خالهكا دا ئاشكهرا دكهت و دبێژت:
ئێك: چونكی جڤاكێن مه ئهڤرۆ ژ تێگههشتنا ڕاست و دورست بۆ ئیسلامێ یێن دویركهفتین، ههر بزاڤهكا ئیسلامی یا ههبت دڤێت ژ ڤێ چهندێ دهست پێ بكهت: جارهكا دی مهعنا ئیسلامێ و عهقیدا دورست نیشا خهلكی بدهت.
دو: ئهو كهسێن ب ڤێ تێگههشتنا دورست ڕازی بن، دڤێت ل سهر ئهخلاق و رهوشتێن ئیسلامێ بێنه پهروهردهكرن، و ب ڕێ و رێبازا ئیسلاما دورست بێنه تێگههاندن.
سێ: چێ نابت دهست ب چو رێكخستنا بێته كرن حهتا (أفراد) ههمی بگههنه پێكهكا بلند د تێگههشتنا عهقیدێ دا و بێنه پهروهردهكرن ل سهر ئهخلاق و رهفتارێ ئیسلامێ د (تێكهلی) و (تێگههشتنێ) دا.
چار: دهسپێك ئـــهو نینه داخوازا رژێمهكا ئیسلامی بێتهكرن كـــو فهرماندارییێ ب شهریعهتی بكهت، ئێكهمین جار دڤێت تێگههشتنێن ئیسلامی یێن دورست بگههینینه جڤاكێن خۆ و بناخهكێ موكم بدانین دا سوباهی ئهڤ جڤاكه ب خۆ داخوازا فهرماندارییا ئیسلامی بكهت.
پێنج: مهعنا دامهزراندنا رژێمهكا ئیسلامی و فهرماندارییا شهریعهتی ب ڕێكا وهرگهراندنان (ئینقلابات) نابت، بهلكی دێ ب ڕێكا گوهۆڕینا تێگههشتنێن جڤاكێ بت، چونكی ب تنێ ل وی دهمی ب كار ئینانا شهریعهتێ ئیسلامێ د سهرێ وان دا دێ بته كارهكێ فهر و پێتڤی.
شهش: ههر ل وی دهمی دڤێت پاڕاستنا ڤێ بزاڤ و لڤینێ بێتهكرن دا چو زۆرداری لێ نهئێته كرن دهمێ كاروانێ خۆ ددهته ڕێ، یان ژی دا بهڕهڤانی ژێ بێتهكرن دهمێ زۆرداری لێ دئێتهكرن.
مهعنا: دهسپێكرنا گازیكرنا ژ بۆ ئیسلامێ دڤێت ژ (صهفاندنا ئیسلامێ) دهست پێ بكهت پاشی (پهروهردهكرنا) ل سهر وێ ئیسلاما صهفاندی.. و ئهو كهسێ ب ڤێ ئیسلاما صهفاندی رازی نهبت دڤێت ههر ژ سهری د ناڤ رێزێن موسلمانان دا نهئێته وهرگرتن!
ئهڤه كاكلكا گازییا سهلهفییه.. و ل ڤێرێ گازییا سهلهفی ژ ههر گازییهكا دی یا حزبی جودا دبت، ههر حزبهكا ههبت بهری ههر تشتهكی بهرێ خۆ ددهته چهندێ (كهمییێ) و زێدهكرنا هژمارێ، ئهگهر چ ئهڤ چهنده ل سهر حسێبا چاوانییێ (نهوعیهتێ) ژی بت.. یا گرنگ ل نك داخوازكهرێن حزباتییێ (چهنده) نهكو (چاوانه) لهو ههر گلێشهكێ خۆ بدهته د گهل وان ئهو وهردگرن، بۆچی؟
چونكی ئهو هزر دكهن ههر دهستهكهكا هژمارا تاگیرێن وێ پتر بت ئهو یا ل سهر حهقییێ!
