ئهسماء.. وچوونا د گهل كاروانى
پشتى مهیدان بۆ حهججاجى ومهزنێ وى عهبدلمهلكى ڤالا بووى، وعهبدللاهـ بهر ب جیهانا نهمریێ ڤه چووى، جارهكا دى ئاشتى ڤهگهڕیا وى جهى یێ خودێ بۆ ئاشتیێ داى، حهججاج ژ (ئهبوو قوبهیسى) هاته خوارێ، وحهرهم ژ وان ههمى شوینواران پاقژكر یێن شهڕ لێ كرین، وتهناهى دوباره زڤڕى ڤه، وههر كهسهكێ هـهسـت ب خـۆشـیـا ڤـێ ئاشتیێ كر ئهوا پشتى حیصارهكا درێژ وشهڕهكێ دژوار ب سهر باژێڕێ پیرۆز دا هاتى.. ب تنێ مرۆڤهك تێ نهبت، نه ل دوهى دهمێ شهڕ یێ هلكرى خۆشیێ ڕێكا خۆ بۆ دلى ددیت، ونه ئهڤرۆ پشتى تهناهیێ چهنكێ خۆ ب سهر خهلكى دا ئینایه خوارێ.. ئهو ژى ئهسمائا دهیكا عهبدللاهى بوو، گاڤا گههشتیه گوهان كو حهججاجێ زالم كوڕێ وێ یێ هلاویستى، گۆپالێ خۆ دا بهر خۆ و ل ئێڤاریهكێ قهستا وى جهى كر یێ ئهو لێ هلاویستى، ودهمێ گههشتیه بهر پیێن وى، سهرێ خۆ ڕاكره ڤه، و ب دو چاڤێن ڕۆناهیێ وبیناهیێ ژێ باركرى ب نك وى ڤه بهرێ خۆ دا وگۆت:
- ما نه دهمه ئهڤ سویاره پهیا ببت؟!
هنگى عهبدللاهێ كوڕێ عومهرى ب نك ڤه هات، سلاڤ كرێ وگۆتێ:
- ئهى ئهسماو! ئهڤ لهشێ هاتیه هلاویستن چو نینه، یا گرنگ رحه، ورح یا ل نك خودێ، ڤێجا تهقوا خودێ بكه وصهبرێ بكێشه..
ئهسمائێ گۆتێ:
- صهبر..!! وما بۆچى ئهز صهبرێ نهكێشم، وسهرێ یهحیایێ كوڕێ زهكهرییاى بۆ ژنهكا پویچ ژ ئسرائیلیان ب دیارى هاتبوو هنارتن؟
بهلێ كوڕێ وێ نه ئێكهمین مرۆڤه سهرێ خۆ بۆ حهقیێ دكهته قوربان، وئهو نه ئێكهمین موجاهده د ڕێكا خودێ دا ب (قیاساتێن ماددى) ل پێش چاڤ دشـكـێـت، وئـهگـهر مـهسـهله ئهڤ لهشه با یێ دئێته هلاویستن وپرتپرتكرن ئهو دا ب خهم كهڤت وعێجز بت، بهلێ مهسهله -وهكى عهبدللاهێ كوڕێ عومهرى گۆتى- رحه، ومادهم وێ باوهرى ههیه كو رحا كوڕێ وێ ب نك خودێ ڤى یا بلند بووى، و د ناڤ كۆما شههیدان دا یا شاد بووى، دڤێت ئهو صهبرێ بكێشت، ئهگهر خۆ خهما وێ یا هند ژى بت چیا خۆ ل بهر نهگرن. پاشى ئهو دهمهكێ درێژ بهرانبهر جهنازێ كوڕێ خۆ یێ هلاویستى ڕاوهستیا ودوعا بۆ كرن.. ودهمێ حهججاجى ب هاتنا وێ زانى، ئهو د گهل هندهك ههڤالێن خۆ ب نك ڤه هات، وگۆتێ:
- دایێ! ئهمیرلموئمنینی شیرهتا ل من كرى ئهز قهدرێ ته بگرم وچاڤێ خۆ بدهمه ته، ڤێجا كانێ ته چ دڤێت بێژه..
بێى ئهسماو پویتهى پێ بكهت، وبێى ب نك وى ڤه بزڤڕت گۆتێ:
- ئهز نه دهیكا تهمه، ئهز دهیكا ڤیمه یێ ته هلاویستى..
گاڤا حهججاجى ئهڤ بهرسڤا زڤر ژ وێ بهیستى گۆتێ:
- تو چ دبێژى بۆ من وڤى دوژمنێ خودێ؟
- ئهز دبینم ته دنیایا وى ل سهر وى خراب كر، ووى ئاخرهتا ته ل سهر ته خراب كر..
- بهس خودێ ئهو شكاند وئهز ب سهر ئێخستم..
- یا غهریب نینه هندهك جاران باطل ب سهر حهقیێ بكهڤت، وبشێتێ!
- كوڕێ ته خرابى د حهرهمێ دا كر، وخودێ دبێژت: (ومن یرد فیه بإلحاد بظلم نذقە من عذاب ألیم) وئهڤه خودێ عهزابا ب ئێش دایێ.
- تو درهوان دكهى، ئهو ئێكهمین زارۆك بوو پشتى ئیسلامێ ل مهدینێ بووى، وڕۆژا ئهو هاتیه سهر دنـیـایـێ پێغهمبهرى -سـلاڤ لێ بن- گهلهك كهیف ب بوونا وى هات، و ژ كهیفان دا موسلمانان ههمیان (تهكبیرات) دان، وئهڤرۆ كـهیـفـا تـه ویـا لهشكهرێ ته ب مرنا وى دئێت، ئهوێن كهیفا وان ب بوونا وى هــاتـــى ژ تـــه وهــهڤــالــێــن تـه دچێتر بوون.. وئهز شاهدهیێ ددهم كو من گــوهـ ل پێغهمبهرى بووبوو -سلاڤ لێ بن- جارهكێ دگۆت: (دو درهوین د ناڤ ثهقهفیان دا دێ دهركهڤن، یێ دووێ ژ یێ ئێكێ خرابتره، وئهو خهلكى دبهته هیلاكێ) ودرهوینێ ئێكێ خهلكى دیت، ویێ دووێ ژ ته پێڤهتر نابت..
گاڤا حهججاجى ئهڤ گۆتنه ژێ بهیستى سهرێ خۆ چهماند وچوو..
ودهمێ سوحبهتا وان گههشتیه عهبدلمهلكى ل شامێ كاغهزهك بۆ حهججاجى هنارت كو جهنازێ عهبدللاهى ڤهشێرت، وچو جارێن دى دان وستاندنێ د گهل ئهسمائێ نهكهت، وگۆتێ:
- ته خێره تو دچى موناقهشێ د گهل كچا زهلامێ چاك دكهى؟ نه وهبت جارهكا دى نێزیكى وێ ببى!
وههر تشتهك وهكى بهرێ زڤڕى، ونێزیك بوو برین خۆ بدهته ئێك، وخهلك چـیـرۆكـا پــڕ خـهمـا عـهبـدللاهى ژ بیر بكهن، وتشتێ د دهستێ ئهسمائێ دا ماى ژ جیهانا كوڕێ وێ ئهو قهبرێ ب تنێ بوو، ئهوێ دكهفته وى جهى یێ لێ هاتیه هلاویستن ل (كودایێ).. ههر كهس ل دنیایا خۆ یا بهرفرههـ زڤڕى، وئهسماو ما ب تنێ د گهل خهما خۆ یا گران، دهستێ خۆ هێدى ب سهر كێلیا قهبرى دا دئینا خوارێ، وخهیالا وێ ئهو دویر دبر.. دبره جیهانا كوڕێ وێ عهبدللاهى وبابێ وى زوبهیرى، ئهو جیهانا ژ بیرهاتنان پێڤهتر تشتهك ژێ د دهستان دا نهماى، دهاته بهر چاڤان ههر وهكى ئهو یا دهستێ عهبدللاهى د ناڤ دهستێ خۆ دا دگرت، دهستێ خۆ بلند دكر دا ب لێڤن خۆ ڤهنت وماچى بكهت، بهلێ دا بهرێ خۆ دهتێ ژ باى پێڤهتر تشتهك د ناڤ دهستێن وێ دا نینه، پێ دحهسیا ههر وهكى هژیانهكا مـهزن كـهفـتـه دلـى.. هـژیـانـهكــا وهسـا یا كو عهردى ههمیێ د گهل خۆ دهژینت، و د دهمهكێ نـێـزیك دا جیهانێ ههمیێ كاڤل دكهت، پێ دحهسیا ههر وهكى ئهو ژ جههكێ بلند یا دكهڤت وئهندامهك د لهشى دا نامینت ئهگهر شكهستن وههڕشینهك ژێ نهگرت.. ئهڤه چ بارێ گران بوو یێ ئێغبالێ ل سهر ملى داناى پشتى ئهو گههشتیه سهدسالیا عهمرێ خۆ؟
وهندهك جاران وێ ههست دكر كو ههر وهكى دهنگهكێ خۆش وبهرنیاس یێ دئێته گوهان، گوهێن خۆ باش ڤهدكرن، ههر وهكى دهنگێ كوڕێ وێ عهبدللاهیه، گازى وێ دكر، ههست ب خۆشیهكا مهزن دكر، سهرێ خۆ بلند دكر و ب نك ڤه بهرێ خۆ ددا، دهستهكێ خۆ ب نك جهێ دهنگى ڤه درێژ دكر، و ب دهستێ دى ڕۆندك ژ چاڤێن خۆ ڤهدمالین:
- عهبدللاهـ! ئهڤه تویى؟ ئهڤه دهنگێ تهیه دئێته من؟
پاشى د دل دا دگۆته خۆ:
- نه.. نه.. عهبدللاهـ یێ مرى، وئهڤه كێلیا قهبرێ وییه ل بهر دهستێ من!
- نه دادێ نه.. ئهڤه ئهزم، چو زوى ته ئهز ژ بیركرم ژى، ما ته ژبیركر شهڤا خاتر خواستنێ دهمێ ته مرنا د ڕێكا حهقیێ دا ل بهر من شرین كرى؟
- تو ڕاست دبێژى كوڕێ من.. بهلێ ئهڤه چیه ئهز دبینم، ئهو كینه د گهل ته؟
- هزر دكهن ئهزێ مریم، یا ژ وان ڤه ئهگهر ئهو شیان لهشێ من بهلاویستن دێ شێن رحا من ژى گرێدهن.. نه، ژ نوى ئهزێ دژیم ژینهكا بێ توخویب، یا بهرداى ژ سنۆرێن لهشى وپێبهستێن ماددى، ئهزێ د گهل بابێ خۆ زوبهیرى وباپیرێ خۆ ئهبوو بهكرى وخالهتا خۆ عائیشایێ.. وهره دادێ وهره!
و ل سپێدهیا نێزیك پشتى ڤهشارتنا عهبدللاهێ كوڕێ زوبهیرى، خهلكێ مهدینێ ل دهنگ وباسهكێ نوى هشیار بوون.. ئهڤرۆ ئهسمائا كچا ئهبوو بهكرى ژى گههشته كاروانى ووهغهركر، وكانێ چاوا عهبدللاهـ ئێكهمین زارۆك بوو پشتى مشهختبوونێ ل مهدینێ هاتیه سهر دنیایێ، وهسا دهیكا وى ئهسماء ئهخیر صهحابى بوو ژ مشهختیان ل سالا (73)یێ ژ دنیایێ وهغهركرى پشتى نێزیكى سهد سالان ژیاى..
سلاڤ ل ئهسمائێ وبنهمالا وێ بت، ڕۆژا ئهو هاتینه سهر دنیایێ، وڕۆژا وان سهر ومالێ خۆ گۆرى ڤى دینى كرى.
