داعش و ته‌حریفا گۆتنێن ئبن ته‌یمیه‌ى

admin95

 

 


داعش و ته‌حریفا گۆتنێن ئبن ته‌یمیه‌ى


(داعش) و هه‌ر ده‌سته‌كه‌كا وه‌كى وێ ژ شوینخه‌رتۆكێن خه‌وارج و موعته‌زلییان حه‌تا باطلێ خۆ د هزرا نه‌زان و عامییان دا ده‌رباس بكه‌ن، ئه‌و كـارى بـۆ هـنـدێ دكـه‌ن كرێتی و ئنحرافێن خۆ ب هنده‌ك (نصووصێن شه‌رعى) ژ كیتاب و سوننه‌تێ مۆر بكه‌ن، و دا ئه‌و وه‌سا خۆ نیشا خه‌لكى بده‌ن كو ئه‌و ل سه‌ر ڕێبازه‌كا دورستن، پتر جاران ئه‌و ب ڕێكا (ئستدلالا مونحه‌رف) گۆتنێن هنده‌ك زانایێن موعته‌به‌ر ل سه‌ر كارێن خۆ یێن نه‌شه‌رعى دئینن، و ئه‌ڤ كارێ وان ب ئێك ژ دو ئحتمالان دئێته‌ شرۆڤه‌كرن:


- یان ب دورستى ئه‌و حه‌ز ژ ڤان زانایان دكه‌ن، و كه‌یفا وان دئێت كو ئــه‌وا ئـــه‌و دكـه‌ن یا ڕێككه‌فتى بت د گه‌ل گۆتن و فه‌توایێن ڤان زانایان، به‌لێ ژ نه‌تێگه‌هشتن و نه‌زانینا وان ب گۆتن و بۆچوونێن ڤان زانایان ئه‌و ته‌حریفێ دئێخنه‌ فه‌توایێن وان، و خه‌له‌ت ته‌فسیر دكه‌ن.


- یان ژى ئه‌و ژ هــنــده‌ك لایــێــن ڤــه‌شارتى ڤه‌ دپالداینه‌ دا ڤان زانایان د چاڤێن خه‌لكى دا كرێت بكه‌ن، و به‌رێ موسلمانان ژ كتێب و توراثێ وان وه‌رگێڕن؛ چونكى ئه‌و لایێن ڤه‌شارتى كارتێكرنا ڤان زانایان ل سه‌ر هشیاركرنا ئوممه‌تێ باش دزانن.. و ئێكێ وه‌كى ئبن ته‌یمیه‌ -بۆ نموونه‌- یێ كو ب كتێبێن خۆ چه‌په‌رێن جوهى و فه‌له‌ و شیعه‌ و صووفى و خه‌وارجان ب سه‌رێك دا ئیناینه‌ خوارێ، یا غه‌ریب نینه‌ ئه‌ڤه‌ هه‌مییه‌ كو نوكه‌ سیاسه‌تا جیهانێ دئینن و دبه‌ن، نه‌یاره‌تییا وى بكه‌ن، و ب هه‌ر ڕێكه‌كا هه‌بت بێنێ دا ئاسته‌نگان بێخنه‌ ناڤبه‌را وى و ئوممه‌تێ دا.


و ل ڤێرێ ب تنێ نموونه‌یه‌كێ ل سه‌ر ئستدلالا داعشێ یا مونحه‌رف بۆ فه‌توایه‌كا ئبن ته‌یمیه‌ى دێ ئینم، دا بزانن چاوا ئه‌و عامییان دخاپینن:


ژ زنجیرا كرێتى و هۆڤاتییێن ئه‌ڤ ڕه‌نگه‌ مرۆڤه‌ شانازییێن پێ دبه‌ن، و ڕوییێن خۆ پتر پێ د چاڤێن جیهانێ دا ڕه‌ش دكه‌ن، به‌لاڤكرنا فلمێن كوشتنا وانه‌ بۆ وان كه‌سێن نه‌ ژ وان یێن كو ئه‌و دڕه‌ڤینن یان ب ئێخسیرى دكه‌ڤنه‌ ده‌ستێ وان، پشتى ئه‌و داهێنانێ د هۆنه‌رێ كوشتنا وان دكه‌ن؛ ب هێجه‌تا ترساندنا نه‌یاران -وه‌كى ئه‌و دبێژن-، و ئـێـك ژ وان فـلـمـلان كــوشـتـنـا وان بوو بۆ فڕۆكه‌ڤانه‌كێ ئوردنى، پشتى وان ئه‌و د قه‌فه‌سه‌كێ دا گرتى و هێدى هێدى ئاگـر بــه‌ردایــێ، پـاشــى ئاخ ڕادایه‌ سه‌ر و شه‌فه‌ر د سه‌ر ڕا هاتى و چووى.. و د سه‌ر ڤێ قبحه‌تێ ڕا یا وان كرى، وان قبحه‌ته‌كا دى یا نه‌كێمتر ژ ڤێ ژى كر، ده‌مــێ وان د بـــه‌ر ڤـــى دیــمـه‌نى ڕا ب نڤیسین و گۆتن ئستلاله‌كا مونحه‌رف ب گۆتنه‌كا شێخ ئیسلام ئبن ته‌یمه‌یه‌ى كرى؛ دا ئه‌و ئێك ژ دو ئارمانجێن پیس ب جهـ بینن: یان خۆ و (ئه‌حمه‌قێن) وه‌كى خۆ وه‌ تێ بگه‌هینن كو ئه‌ڤ كارێ ئه‌و دكه‌ن یێ دورسته‌، یان ژى زانایێ هه‌ یێ مه‌زن د چاڤێن خه‌لكى دا بشكێنن، و وى مه‌نهه‌جى كرێت بكه‌ن یێ وى گازى بۆ دكر.. به‌لێ ڤێ جارێ ژى وه‌ریسێ دره‌وا وان یێ كورت بوو، دا به‌رێ خۆ بده‌ینێ چاوا؟


وان ژ شاره‌زاییا خۆ د ته‌حریفێ دا ئه‌ڤ پارچه‌یه‌ ب تنێ ژ گۆتنا ئبن ته‌یمیه‌ى ڤه‌گێڕا، گۆتن: ئبن ته‌یمیه‌ دبێژت: ((أما إذا كان في التمثیل الشائع دعاء لهم إلى الإیمان، أو زجر لهم عن العدوان، فإنه هنا من إقامة الحدود، والجهاد المشروع)) یه‌عنى: ئه‌گه‌ر د (ته‌مثیلا به‌لاڤ) دا -پاشى دێ به‌حسێ ڤێ په‌یڤێ و مه‌عنایا وێ كه‌ین- گــازیـكــرنـــه‌ك بـــۆ وان بــۆ ئـیـمانێ هه‌بت، یان پاشڤه‌برنه‌ك بۆ وان ژ ته‌عداكرنێ هه‌بت، ئه‌ڤه‌ پشكه‌كه‌ ژ جهئینانا حودوودان، و ئه‌و ژ جیهادا دورسته‌.


مه‌عنا: ب فه‌توایا ئبن ته‌یمییه‌، ئه‌و كارێ ئه‌م دكه‌ین كو سۆتنا مرۆڤه‌كێ ئێخسیره‌ ب ساخى، پشكه‌كه‌ ژ جیهادێ و كارئینانا حودوودێن شه‌رعى.. و ته‌حریفا وان بۆ گۆتنا ئبن ته‌یمیه‌ى یا چاوایه‌؟ دا به‌رێ خۆ بده‌ینێ..


ده‌قێ گۆتنا ئبن ته‌یمیه‌ ب ڤى ڕه‌نگییه‌، ئه‌و دبێژت: ((وإن مثل الكفار بالمسلمين فالمثلة حق لهم، فلهم فعلها للاستيفاء وأخذ الثأر، ولهم تركها، والصبر أفضل، وهذا حيث لا يكون في التمثيل بهم زيادة في الجهاد ولا نكال لهم عن نظيرها، فأما إن كان في التمثيل السائغ لهم دعاء إلى الإيمان أو زجر لهم عن العدوان فإنه هنا من إقامة الحدود والجهاد المشروع، ولم تكن القصة في أحد كذلك؛ فلهذا كان الصبر أفضل، فأما إن كانت المثلة حقا لله تعالى فالصبر هناك واجب، كما يجب حيث لا يمكن الانتصار، ويحرم الجزع))(المستدرك على مجموع الفتاوى (3/223)).


یه‌عنى: ئه‌گه‌ر كافران (ته‌مثیل) ب موسلمانان كر، و بۆ زانین: ته‌مثیل ئه‌وه‌ پشتى مـرۆڤــه‌ك دئێته‌ كوشتن، یارى ب له‌شێ وى بێته‌كرن، وه‌كى هلاویستنا كه‌له‌خى ل جهه‌كێ به‌رچاڤ، یان سۆتنا وى، یا ژێڤه‌كرنا هنده‌ك پارچه‌یان ژ له‌شى.. مه‌ گۆت: مرۆڤێ مرى، نه‌ هێشتا یێ ساخ.. وه‌كى داعشێ كرى و دكه‌ت، و گۆتنا ئبن ته‌یمیه‌ى ل سه‌ر كه‌له‌خێ مرییه‌، یه‌عنى: هه‌ر ژ بنى گۆتنا وى و كارێ ڤان یێ ژێك دویره‌.. ئبن ته‌یمیه‌ دبێژت: ئه‌گه‌ر كافران ئه‌ڤ كاره‌ د گه‌ل كه‌له‌خێن كوشتییێن موسلمانان كر، وه‌ك تۆلڤه‌كرن دورسته‌ بۆ موسلمانان ژى وێ د گه‌ل وان بكه‌ن، به‌لێ صه‌بركێشان و نه‌كرنا وێ چه‌ندێ باشتره‌، كه‌نگى؟ ئه‌گه‌ر د ته‌مثیلێ دا جیهاده‌كا زێده‌تر و پاشدابرن بۆ وان نه‌بت، یه‌عنى: هنگى ته‌مثیل یا باش نینه‌، هه‌ر چه‌نده‌ یا دورسته‌ چونكى تۆلڤه‌كرنه‌.


و ئه‌گه‌ر د ته‌مثیلا دورست دا.. و ژ ڤێرێ وان گۆتنا ئبن ته‌یمیه‌ بڕییه‌ و ئستدلال پێ كرییه‌، پشتى په‌یڤا: سائغ یه‌عنى: دورست، ته‌حریفكرى و كرییه‌: شائع یه‌عنى: به‌لاڤ (!!)، ئه‌گه‌ر د ته‌مثیلا دورست دا، یا دورست كه‌نگییه‌؟ ئه‌گه‌ر وان ژى (یه‌عنى: كافران) به‌رى هنگى ته‌مثیل ب كوشتییێن مه‌ كربت، و ته‌مثیلا مه‌ مه‌صلحه‌ته‌ك تێدا هه‌بت، وه‌كى كو وان ب لایێ مه‌ ڤه‌ بكێشت، یان بۆ وان ببته‌ پاشدابرن كو ئه‌و ئێدى ڤى تشتى د گه‌ل كوشتییێن مه‌ نه‌كه‌ن، هنگى ئه‌و دێ بته‌ پشكه‌ك ژ كارئینانا حودوودان و جیهادا دورست.


پاشى شێخ ئیسلام ئیشاره‌تێ دده‌ته‌ سه‌رهاتییا شه‌ڕێ ئوحودێ، ده‌مێ كــافـــران تــه‌مثیل ب له‌شــێــن كوشتییێن موسلمانان كرى، و دبێژت: مه‌سه‌له‌ ل ئــوحــودێ یا وه‌سا نه‌بوو، یه‌عنى: چو مه‌صلحه‌ت تێدا نه‌بوو موسلمان تۆلێ ل كافران ڤه‌كه‌ن، له‌و صه‌بركیشان چێتربوو.


و ئه‌گه‌ر ته‌مثیل حه‌ققه‌كێ خودی بت، یه‌عنى: نه‌ حه‌قێ گشتى بت، نه‌ یێ مرۆڤان بت، صه‌بر هنگى واجبه‌، كانێ چاوا ئه‌و واجبه‌ ده‌مێ موسلمان دلاواز بن و نه‌شێن تۆلا خۆ بستینن، و نه‌صه‌بركێشان حه‌رامه‌.


و وه‌كــى ئـاشــكـــه‌را گــۆتــنــا ئـبــن تـه‌یمیه‌ى گۆتنه‌كا شه‌رعى و گرێداى ب ئوصوولێن قورئان و سوننه‌تێیه‌، و نه‌ ژ دویر و نه‌ ژ نێزیك وێ چو په‌یوه‌ندى ب كارێ داعشێ ڤه‌ نینه‌، ژ گه‌له‌ك لایان ڤه‌: ئێكه‌مین جار داعشێ ئه‌ڤ كاره‌ نه‌كرییه‌ وه‌ك تۆلستاندن، یا دویێ: وان ئه‌ڤ كاره‌ د گه‌ل موسلمانه‌كى یێ كرى نه‌ د گه‌ل كافره‌كى، یا سێیێ: ئه‌گه‌ر ئه‌و بێژن: ئه‌ڤ مرۆڤه‌ مورته‌دده‌ و كافره‌، ئبن ته‌یمیه‌ به‌حسێ ته‌مثیلا ب كه‌له‌خێ مرییان دكه‌ت، نه‌ د گه‌ل مــرۆڤــه‌كـــێ هـێـشتا ساخ، یا چارێ: ئه‌رێ مه‌صلحه‌تا ئیسلامێ یان یا كافران د ڤى كارى دا بوو یێ وان كرى؟ یا پێنجێ: ئه‌ڤا وان كرى سوژاندنا مرۆڤه‌كێ زێندییه‌ نه‌ كو ته‌مثیله‌، و حوكمێ سوژاندنێ یێ جودایه‌. یا شه‌شێ: بۆچى وان ژ سه‌رى و بنى گۆتنا ئبن ته‌یمیه‌ى بڕى، و هنده‌ك ژ نیڤێ ب تنێ ئینا پشتى ته‌حریف د وێ ب خۆ ژى دا كرى؟


و خودێ چێتر دزانت، به‌لێ هزر بۆ هندێ دچت كو وان ب ڤى كارێ خۆ ڤیایه‌ ئبن ته‌یمیه‌ تاوانبار و ڕه‌ش بكه‌ن، و خه‌لكى ژ وى و گۆتن و كتێبێن وى دویر بێخن.. و ئه‌ڤه‌ شێوه‌یه‌كێ دویر نینه‌ ژ ڕویڤییێن سیاسه‌تا جیانى یا ئه‌ڤرۆ!