شهڤا خاترخواستنێ
بهلێ.. كارهكێ ب ساناهى نینه دهیكهك چوونا كوڕێ خۆ هلبژێرت ئهگهر خۆ بهایێ بهرانبهر چهندێ مهزن ژى بت، ژینا وێ پشتى نهمانا كوڕێ وێ هاته بهرچاڤان، جارهكا دى ئهو ل دهیكینیا خۆ زڤڕى ڤه، وپسیارهك ژ خۆ كر:
- عهبدللاهه ئهو داڤا ئێكانه یا وێ ب ڤێ دنـیـایـێ ڤه گــرێ ددهت، ئـهرێ ئهگهر ئهو چوو چ مهعنا بۆ مانا وێ د ڤێ دنیایێ دا دێ مینت؟ ما نه عهبدللاهـ چرایێ بۆریێ وێیه، وڕۆناهیا پاشهڕۆژا وێیه؟ ما نه عهبدللاهه یا ئهو ههست دكهت كو هیڤیێن وێ ههمى تێدا یێن كۆم بووین، ودهمێ ئهو وى ددهته بهر سنگێ خۆ دنیایێ ههمیێ ژ بیر دكهت و د جیهانهكا خهیالى دا بلند وبلند دفڕت، عـهبـــدللاهـ ژیــانــا وێ هــهمیه، ومــا هــهوه دیتیه كـهسـهك ب ساناهى ژیانا خۆ ژ دهست بدهت؟
وگاڤا ئهو دگههشته ڤى جهى ژ هزران بێى وێ ههردو چاڤێن وێ یێن ڤهمرى ب مهردینى ڕۆندك ب سهر دێمێ وێ یێ چرمسى دا دباراندن، وئهو نهچار دبوو ل واقعێ خۆ یێ سهخت ودژوار دزڤڕى ڤه.
و ل وى دهمى ژ شهڤێ كۆمهكا كێم یا زهلامان ل بهر سیبهرا ئالایهكێ چكلاندى ل حهوشا حهرهمێ دكۆمبووى بوون، ئهڤه ب تنێ بهرمایا وى لهشكهرینه یێ ڕۆژهكێ سهرێ وى ل مهكههێ ودویماهیا وى ل خهراسانێ و ل لایێ دى یێ دهریایا سۆر.. د هژمارا خۆ دا ئهو گهلهك دكێم بوون، بهلێ د مهعنایێن خۆ دا گهلهك دبۆش بوون، لهشكهرێ سهركهفتى ئهوێ وهكى خیزێ چهما عهردى تژى دكهت، دیمهنهكێ جوان نیشا چاڤێن مرۆڤى ددهت، بهلێ دیمهنێ جوانتر ژ دیمهنێ وان ئهو هژمارا كێما لهشكهریه یا كوشتن ژ ههمى ڕهخان ڤه دۆرێ لێ دگرت پاشى ڕێكا خۆڤهكێشانێ ل بهر ڤهببت ژى، بهلێ ئهو مرنا ب سهرفهرازى هلبژێرن نه كو مانا ب سهرشۆڕى.. ئهڤه حالێ وێ كۆما زهلامان بوو یێن كو ل دۆر عهبدللاهێ كوڕێ زوبهیرى ل حهوشا حهرهمێ كۆم بووین.
د نیڤا ڤێ كۆمێ دا پیرهمێرهكێ حهفتێ سالى ب سهر وڕیهێن خۆ یێن (مونهووهر) ڤه، یێ ڕاوهستاى بوو، ملێ خۆ دابوو دیوارێ كهعبێ، وكویر چووبوو هزران، وهكى چیایهكێ قائیم دهاته بهرچاڤان یێ چو هڕهبا نهشێن وى بهژینن، ڕاسته هیڤیێن وى ژ خهلكێ عهردى ههمیان هاتبوونه بڕین، وتهنگاڤیێ ههمى ڕێ لێ گرتبوون، بهس زهلامهكێ وهكى وى ب شیرێ دلێریێ هاتیه ب خودانكرن، و ل سهر دهستێ قههرهمانیێ هاتیه پهروهردهكرن، نه بێ هیڤیبوون ڕێكا خۆ بۆ دلێ وى دبینت، ونه ترس وى دنیاست.. ڕۆژهكا گران بوو د سهر ڕا بۆرى، ل وى دهمـێ ئـاگـرێ حـهجـجـاجـى ژۆردا بــهر ب كــهعـبـێ ڤــه دهـاتــه خـوارێ، عهبدللاهـ د ناڤبهرا (حهطیم) و (زهمزهمێ) دا یێ ڕاوهستاى بوو نڤێژ دكر، وپتر ژ جارهكێ بهركێن مهنجهنیقێ، یان پرتێن وان بهران یێن ژ دیوارێن كهعبێ ڤهدپهشین د بهر سـنـگـێ وى ڕا دبـۆریـن وهندهك جاران ژ ڕیهێن وى ژى دگرتن بێى ئهو مویهكى ژ خۆ شاش بكهت، دا بێژى وی هاى ژێ نینه ویێ ل دنیایهكا دى!
ههڤالێن وى دهمێ دیتى وى ملێ خۆ یێ دایه دیوارێ كهعبێ، وكویر یێ چوویه هزران، ژ ههیبهتێن وى دا كهسێ بسته نهكر ڕوینه خوارێ وپیچهكێ بێنا خۆ ڤـهدهت، پشتى وێ زهحمهتا مهزن یا ته ئهڤرۆ ههمیێ دیتى، لهو ههر ئێك ژ وان د جهێ خۆ دا بێ دهنگ ما.. پاشى وان هند دیت مهزنێ وان هێدى و ب بێ دهنگى ڤه خۆ ڤهكێشا، وهكى وى مرۆڤى یێ ب خافلهتى ڤه تشتهك دئێته بیرێ ولێ دزڤڕت هێشتا ژ بیرێ نهچووى.
ل وى دهمى، وهكى عهبدللاهـ پێ حهسیاى كو ڕێكێن دنیایێ ههمى لێ هاتنه گرتن، دیمهنێ پیره دهیكا وى هاته بهر چاڤان، ههست ب ههوجهییا خۆ بۆ سنگهكێ گهرم كر یێ كو تێنێ وهێزێ بدهتێ.. ڕاسته ئهو بهر ب حهفتێ سالیێ ڤه دچوو، بهلێ ههر جارهكا ل بهرانبهر دهیكا خۆ ڕادوهستیا دا بێژى زارۆكهكێ دو سێ سالیه خۆ د دهیكا خۆ وهردكهت ودهستێ خۆ ل دۆر ستویێ وێ دئالینت، وكۆمهكا ماچان ژ دێمێ وێ دچنت.. عهبدللاهێ پیر بیریا دهیكا خۆ كر، دیمهنێ وێ یێ تژى ههیبهت وزهلالى هاته بهر چاڤان، ئهو زهحمهتا وێ ڕۆژێ وى دیتى ههمى ژ بیرا وى چوو، ههست ب وێ خۆشیێ كر یا گهیرێ گرتى د ڕكههێ دا پێ دحهسیێت دهمێ ژ نشكهكێ ڤه دهر لێ ڤهدبت وچهنگێن خۆ ددهته باى وبلند بهر ب جیهانا ئازادیێ ڤه دفڕت، خوزیا وى ژى بۆ ئهو كو وى دو چهنگ ههبانه ونوكه پێ فڕیبا ڕۆژێن خۆ یێن بۆرى ئهوێن ب ههمى خۆشى ونهخۆشیێن خۆ ڤه چووین، هێدى ژ حهرهمێ دهركهفت و ل وێ ڕێكا تارى وبێ مرۆڤ چوو یا ل دهسپێكا شهڤێ پیره دهیكا وى لێ چووى.
ودهمێ نێزیكى خانیكێ وێ یێ بێ دهنگ بووى، ودهست دایه دهرى دا ڤهكهت، ههست ب ڕهنگهكێ لاوازیێ كر، لاوازیێ..!! وئهو ئهوه یێ ژ مواجهها لهشكهرێ حهججاجێ زالم لاواز نهبووى! هزر كر كانێ چاوا دێ د ڕویێ وێ دا وێ ئنیهتێ بێژت یا وى كریه دلێ خۆ، وچاوا ئهو دێ بهرسڤا وى دهت، و چ فهرمانێ دێ لێ كهت؟ تـرسـا وى ئهو بوو دهیكا وى ڕێكهكا دى بۆ وى هلبژارت بت جودا ژ وێ یا وى كریه دلێ خۆ، وهنگى ئهو دێ نهچار بت ب یا دهیكا خۆ كهت، هزران د سهرێ وى دا ب دژوارى خۆ لێك ددا، هێدى ل دهرى دا، پاشى چوو ژۆر، دهیكا وى وهكى كۆلیهكێ هێلاى ل كوژیێ خانى یا درێژكرى بوو، داڤهكا زراڤ ژ ڕۆناهیا ههیڤێ د كولهكێ ڕا دهاته ژۆر، گاڤا دهیكا وى ب هاتنا وى حهسیاى ل جهێ خۆ ڕوینشت وههر دو دهستێن خۆ ڤهكرن، دا وهكى ههر چار وى بدهته بهر سنگێ خۆ، وعهبدللاهى بێى خۆ خۆ د دهیكا خۆ وهركر وسهرێ خۆ دا بهر سنگى، وههردو پێكڤه بهر ب خهونهكا شرین ڤه چوون.. وپشتى دهمهكێ كورت پیرهژنێ دێمێ كوڕێ خۆ ب ههردو دهستێن خۆ گرت و ژ بهر سنگێ خۆ ڤهكر، و ب مجدى ڤه گۆتێ:
- ته خێره؟ ڤێ شهڤێ چ تشتى تو ئینایه ڤێرێ؟
عهبدللاهى نه زانى چ بێژتێ، بێژتێ: ئهزێ هاتیم خاترا خۆ ژ ته بخوازم، چونكى سوباهى من ومرنێ ژڤانه؟ بێژتێ: ئهزێ هاتیم گهردهنا خۆ ب ته بدهمه ئازاكرن؟ پا ئهگهر وێ گـۆتـێ: رهحمێ ب من ببه، و ل رۆژێن من یێن دویماهیێ د ڤێ دنیایێ دا من نههێله ب تنێ.. هنگى ئهو چ بێژت؟ وچاوا بهرسڤا وێ بدهت.. عهبدللاهى ڤیا ڕێكێ پیچهكێ درێژ بكهت، وئێكسهر نهچته د ناڤ سوحبهتێ دا، لهو گۆتێ:
- دادێ! تـو یـا دبـیـنـى خـهلـك ههمى ژ ترسان دا، یێن ژ دۆر وڕهخێن من دڕهڤن ودچن دگههنه دوژمنێن من، خۆ كوڕێن من ومرۆڤێن من یێن نێزیك ژى ئهز هێلامه ب تنێ، هژمارهكا كێم ژ ههڤالێن من یێن ماینه د گهل من، وهندهك كـهسـێـن ژ بـیـسـت خـهبـهران پـێـڤـهتـر تـهحهممولێ نهكهن، وچى تشتێ من بڤێت ژ دنیایێ ئهو یێ ددهنه من، ڤێجا تو چ دبێژى؟
دهیكا وى گۆتێ:
- كوڕێ من! تو شۆلا خۆ چێتر دزانى، ئهگهر تو بزانى كو تو یێ ل سهر حهقیێ، وتو یێ بۆ حهقیێ گازى دكهى، صهبرێ ل سهر وێ گازیا خۆ بكێشه یا ههڤالێن ته ل سهر هاتینه كوشتن، وخۆ ب دهست وان ڤه بهرنهده پچویكێن بنهمالا ئومهییهى یاریان بۆ خۆ ب ته بكهن، وئهگهر تو بزانى كو ته ب ڤێ گازیا خۆ دنیا ڤیا بت، پیسه مرۆڤى تو، ته خۆ ژى بره هیلاكێ وئهوێن د گهل ته هاتینه كوشتن ژى، وئهگهر تو ل سهر حهقیێ بى لاوازى بۆ چیه؟ وما تو دێ چهند مینیه د دنیایێ دا؟ كوشتن چێتره..
ههر چهنده عهبدللاهى هزرا هندێ ژ دهیكا خۆ دكر كو ئهو بهرێ وى نهدهته دنیایێ، بهلێ وى (تهوهقع) نهدكر ئهو ب ڤێ (صهراحهتێ) بهرێ وى بدهته كوشتنێ، چونكى ههر چاوا بت ئهو دهیكه، ودلێ دهیكێ ژ عاطفێ پێڤهتر چو مهنطقێن دى نزانت.. عهبدللاهـ بۆ دهمهكى بێ دهنگ بوو، دهیكا وى هزر كر ئهڤ بهرسڤا وێ ب دلێ وى نینه، لهو گۆتێ:
- ته خێره كوڕێ من؟! ما ته ژ بیركر كو تو كوڕێ كێیى ونهڤیێ كێیى؟ ئێڤاریهكێ ژ ئێڤاریێن دهسپێكا هاتنا ئیسلامێ، بابێ ته ژ ڤى خانى دهركهفت، وقهستا ڤان چیایێن نێزیكى مهكههێ كر، ئارمانجا وى ئهو بوو بچته هندهك شكهفتێن چیاى وبۆ دهمهكى ب تنێ بمینته ل وێرێ، وعیبادهتى بكهت، ب ڕێڤه هاته گوهێن وى كو موحهممهد ب دهستێن قورهیشیان هاته كوشتن، ل سهر پێ خۆ زڤڕى، شیرێ خۆ ڕویس كر وقهستا دیوانخانا قورهیشیان كر، ئنیهتا وى ئهو بوو هــهر كـافــرهكـێ بكهفـتـه بهر سنگى سهرێ وى بفڕینت، وى دزانى ئهو مرۆڤهكێ ب تنێیه وئهو نهشێت ب شیرێ خۆ كوفرێ ژ مهكههێ بمالت، بهلێ میراتێ مێرینیێ ئهوێ ژ باب وباپیران گههشتیێ ئێكا هند ژ وى چێكر ئهو خۆ بهاڤێته گهڕا مرنێ.. و ب ڤێ چهندێ بابێ وى ئێكهمین كهس بوو شیر د ڕێكا خودێ دا ڕویس كرى، ئهڤه بابێ ته زوبهیر بوو. وبابیرێ ته ئهبوو بهكره، وما ههوجهیه ئێك بهحسێ زیرهكى ومهردینیا ئهبوو بهكرى بكهت، وما كهنگى ڕۆژا خزیرانێ ههوجهیى ب ئینانا دهلیلان ههیه كوئهو یا گهشه؟ وپیرا ته صهفیایا كچا عهبدلموطهلبیه، خویشكا شێرێ خودێ حهمزهى، ئهوا ب قهدهكا ئاسنى وچهند بهرهكان بهر سنگێ جوهیێن خائین گرتى ومرن ب دهڤێ وان دا كرى، وخالهتا ته عائیشایه ئهوا ب علمێ خۆ وزوهدا خۆ و ب زیركیا خۆ دنیایهكا زهلامان دئینا.. دیاره ته خۆ ژ بیركر، وتو نزانى ڕههـ وڕیشالێن ته بۆ كیژ ئاخا دهولهمهندا قههرهمانیێ ڤهدگهڕن؟
وعهبدللاهى ڕاوهستیانا دهیكا خۆ بۆ بێن هلكێشانێ ئستغلال كر، خۆ نێزیكى وێ كر و ب سهرێ وێ ڤه ماچى كر، وگۆتێ:
- دهیكا من! ب خودێ ئهڤه هزرا من بوو ژ ته.. وئهز ب خودێ كهمه ڕۆژهكا ب تنێ من ب گازیا خۆ دنیا داخواز نهكریه، ومن نهڤیایه ئهز لێ بمینن، وڕاوهستیانا من ئهڤرۆ ل بهرانبهر ڤان مرۆڤان بۆ خودێیه دا پێ ل پیرۆزیا دینێ وى نهئێته دان.. ئهزێ هاتیم دا دهستویریێ ژ ته وهربگرم، وخودێ خێرا ته بنڤیست ته پتر ڕێكا من ڕوهن كر، ئهزێ هاتیم خاترا خۆ ژ ته بخوازم؛ چونكى ئهڤرۆ ژڤانێ منه د گهل كوشتنێ، ڤێجا خهما ته بلا یا مهزن نهبت، وخۆ بهێله ب هیڤیا خودێ ڤه، كوڕێ ته نه ئهوه یێ كرێتى ڤیاى یان داخوازا خرابیێ كرى، وئهو ژ حوكمێ خودێ دهرنهكهفتیه، وغهدره ل كهسێ نهكریه، و ب زۆرداریێ رازى نهبوویه، یا رهببى پانێ تو دزانى ئهز ڤان ئاخفتنان نابێژم دا مهدحێن خۆ پێ بكهم، بهلێ من دڤێت خهما دهیكا خۆ پێ سڤك بكهم.
ئهسمائێ گۆته كوڕێ خۆ:
- كوڕێ من! وهغهرا ته یا خێرێ بت، هیڤیا من ژ خودێ ئهوه ئهو ب باشى ههدارا من بینت، چ تو بهرى من چووى یان ئهز بهرى ته چووم، وێ بكه یا ته كریه دلێ خۆ، وخۆ بهێله ب هیڤیا خودێ ڤه..
عهبدللاهى گۆت:
- خودێ خێرا ته بنڤیست دادێ، ژ بیر نهكه ههردهم دوعایان بۆ من بكه..
- كوڕێ من، ئهز دوعایان ههرهم بۆ وان دكهم یێن ل سهر نهحهقیێ ژى هاتینه كوشتن، ڤێجا چاوا بۆ وى ناكهم یێ ل سهر حهقیێ دئێته كوشتن.. یا رهببى تو رهحمێ ب ڕابوونا وى یا درێژ ببهى ل شهڤان، وتێنیبوونا وى ل ڕۆژێن گهرمێن مهدینێ ومهكههێ، وقهنجیا وى د گهل بابێ وى و د گهل من، یا رهببى من ئهو تهسلیمى ته كر، وئهزا رازیمه ب ههر تشتهكێ تو دئینیه ڕێكا وى، یا رهببى تو خێرا صهبركێش وشوكرداران د دهر حهقا عهبدللاهێ كوڕێ زوبهیرى دا بدهیه من.
پاشى وێ ههردو ملێن وى گرتن؛ دا وى ب نك خۆ ڤه بكێشت وبدهته بهر سنگێ خۆ، وگاڤا دهستێن وێ كهفتینه سهر وى كومزریێ ئاسنى یێ وى كریه بهر خۆ، دهستێن وێ سست بوون.. هێدى وێ خۆ ڤهكێشا، وگۆتێ:
- كوڕێ من! ئهڤه نه جلكێن وى كهسینه یێ شههیدبوونێ دخوازت!!
عهبدللاهى گۆتێ:
- دادێ! ژ بهر ته من ئهو یێ كریه بهر خۆ، دا دلێ ته پێ خۆش بكهم، ئهگهر نه من چو منهت پێ نینه.
- نه كوڕێ من، ئهگهر تو ڕاست دبێژى وى ژ بهر خۆ بكه..
ئینا وى ئهو كومزریێ ئاسنى ژ بهر خۆ كر، وجلكێن خۆ یێ دى ل خۆشداندن، ودهیكا وى د بهر ڕا دگۆتێ:
- زهند وباسكێن خۆ هلده..
پاشى دهیكا وى ئهو دا بهر سنگێ خۆ، وپێكڤه ماچى كر، ودیتنا وان بۆ ئهو جار..
