هاریكارێن خۆ ڕاگرتنێ
گومان تێدا نینه كو ل وى دهمێ مرۆڤ دكهته دلـێ خۆ كو ل خودایێ خۆ بزڤڕت، و ل سهر ڕێكا تۆبێ بدهته ڕێ، ئهو د ڤى كارێ خۆ دا دێ تووشى هندهك نهخۆشى وئاستهنگان بت، وحهتا ئهو بشێت ل سهر ڤێ ڕێكێ خۆ ڕاگرت، وچو شكهستنێن وهسا ب سهر وى دا نهئێن وى پاشپاشكى بزڤڕینن ووى ژ تۆبێ لێڤهكهت، دڤێت ئـهو خـۆ ب هندهك هاریكاران پشت گهرم بكهت، ئهو هاریكارێن هند هێزێ ددهنێ كو ئهو بهردهوامییێ بدهته تۆبهدارییا خۆ ویێ خۆڕاگرتى بت ل سهر.
ومهزنتـرین هاریكار بۆ مرۆڤى كو خۆ ل سهر تۆبێ ڕاگرت ئهوه ئهو تێكهلییا وان ههڤالان بهێلت یێن خرابییێ ل بهر وى شرین دكهن، یان خرابییێ ل نك وى دكهن، ئهگهر خۆ ژ وى نهخوازن ئهو وێ خرابییێ بكهت ژى، چونكى ههڤالینییێ كارتێكرنا خۆ یا مهزن ههیه، وبێژه من: كانێ تو ههڤالـێ كێ یى، ئهز دێ بێژمه ته كانێ تو كییى.
هندهك كهس ئهوێن ب ههڤالینییا خرابان خراب بووین، دلـێ خۆ دبهنه تۆبهكرن و ل خۆ زڤڕینێ، بهلـێ چونكى ئهو ههڤالینییا وان خرابان ناهێلن وبهردهوام تێكهلییا وان دكهن، تۆبهكرن ل بهر وان گهلهك گران دبت، وهندهك جاران پشتى ئهو دهست ب تۆبێ دكهن وقویناغهكا باش ل سهر ڕێكا تۆبێ دبڕن ژى، دێ بینى جارهكا دى ئهو ل گونهها خۆ یا بهرێ دزڤڕنهڤه، باش سهح بكێ دێ بینى ئهگهرا ڤێ چهندێ ههڤالینییا مرۆڤێن خراب وگونههكاره، ڕاسته دبت ئهو ههڤال داخوازێ ژ ته نهكهن تو ل تۆبا خـۆ لێـڤـه بـبـى، یان وهكى وان گونههێ بكهى، بهلـێ دهمێ تو دبینى ئهو ل پێش چاڤـێـن تـه وێ گـونههێ دكهن یا ته ژێ تۆبه كرى ئهو ب ڤى كارێ خۆ، و ب ڕهنگهكێ نه یێ ئێكسهر ته هان ددهن كو تو ژى وێ گونههێ بكهى..
ڤێجا ئهگهر ته بڤێت ل سهر ڕێكا تۆبێ یێ خۆڕاگرتى وبهردهوام بى ئێكسهر ههڤالینییا وان كهسـێـن خراب بهێله یێن بهرى تـۆبـهكرنێ ته ههڤالینییا وان دكر، نه ب تنێ وان كهسان بهلكى خۆ وان جهان ژى یێن ئهو گونهه لـێ دئێتهكرن یا ته ژێ تۆبهكرى، وپێش وان مرۆڤ ووان جهان ڤه هندهك ههڤالێن باش وڕاستگۆ بۆ خۆ پهیدا بكه، وقهستا وان جهان بكه یێن بێ ئهمرییا خودێ لـێ نهئێتهكرن، خودایێ مهزن د ئایهتهكێ دا دبێژت:(يأيها الذين ءامنوا اتقوا الله وكونوا مع الصادقين) ـ ئهى ئهوێن باوهرى ئیناى تهقوا خودێ بكهن و د ههمى كار وكریارێن خۆ دا ژ وى بتـرسن، و د گهل ڕاستگۆیان بن ] (التوبة: 119).
ووهكى ئهم دبینین ئایهت دو ڕێكێن روهن وئاشكهرا ل بهر سنگێ مه ددانت وبهرێ مه ددهتێ:
ـ (اتقوا الله) تهقوا خودێ بكهن.. ژ وى بتـرسن و ل وى بزڤڕن.
ـ (وكونوا مع الصادقين) د گهل ڕاستگۆیان بن، ئهوێن د گـۆتـن وكریارێن خۆ دا و د سۆز وپهیمانێن خۆ دا دڕاست.
هـهر وهكـى ئـایـهتێ ب ڤێ چهندێ دڤێت بێژته مه: مهسهلا كو هوین د گهل ڕاستگۆیان بن، دێ بۆ ههوه بته هاریكار كو هوین تهقوا خودێ بكهن، چونكى تهقوادارى وههڤالینییا درهوینان وتێكهلییا خرابان ب زهحمهت پێكڤه كۆم ببن.. پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ دبن ـ د گۆتنهكا خۆ دا دبێژت (إنَّ الصِّدقَ يَهدي إلى البِرِّ وإنَّ البِرَّ يَهدي إلى الجنَّةِ وإنَّ الرَّجلَ ليصدقُ ويتحرَّى الصِّدقَ حتَّى يُكتبَ عندَ اللَّهِ صدِّيقًا وإنَّ الكذبَ يَهدي إلى الفجورِ وإنَّ الفجورَ يَهدي إلى النَّارِ وإنَّ الرَّجُلَ ليَكذِبُ ويتحرَّى الكذِبَ حتَّى يُكتَبَ عندَ اللَّهِ كذَّابًا) ـ هندى ڕاستییه سهرى دكێشته باشییێ، وهندى باشییه سهرى دكێشته بهحهشتێ، وزهلامهك دێ ڕاستییێ بێژت حهتا دبته ڕاستگۆ، وهندى درهوه سهرى دكێشته سهرداچوونێ، وهندى سهرداچوونه سهرى دكێشته ئاگرى، وزهلامهك دێ درهوێ كهت حهتا ل نك خودێ ئهو ژ درهوینان دئێته نڤیسین ].(بوخاری ریوایەت دکەت )
و د گهل ههڤالینییا ڕاستگۆیان وتێكهلییا باشان وپهیداكرنا وان ڕێبهران یێن بهرێ ته ددهنه ڕێكا ڕاست، گهلهك یا فهره تو ل وان كهسان ژى ڕوینى یێن بهرى ته قهستا خودێ كرى، وڕێكا تۆبێ گرتى و ل سهر وێ ڕێكێ بهردهوام ماین، چونكى كهسهك ژ تۆبهكهرێ ڕاستگۆ دلنهرمتـر نینه، ئهو دێ شێت كارى ل ته كهت وسهربۆڕا خۆ بۆ ته ڤهگوهێزت.
وتـشـتـێ دى یێ تو مفایهكێ مهزن ژێ ببینى كو بهردهوامییێ بدهیه تۆبهدارییا خۆ ئهوه تو خۆ د كیتابا خودێ وسوننهتا پێغهمبهرى دا ـ سلاڤ لـێ بن ـ شارهزا بكهى، وتامێ ژ خواندنا وان ببینى، و ل نك سهرهاتیێن وان تۆبهداران ڕاوهستى یێن بهحسێ وان د قورئانێ وسوننهتێ دا هاتى، ههر وهسا خواندن وگوهدارییا سهرهاتییێن مهزنه تۆبهدارێن ئوممهتێ ژ زانا وزاهد وسهركردهیێن مهزن بكهى، دا هیڤى بۆ ته چێ ببت كو دبت پشتى بۆرییهكێ زێده تارى مرۆڤ پاشهڕۆژهكا زێده گهش بۆ خۆ ئاڤا كهت.
