ئه‌و دوعایێن ئێكسه‌ر قه‌بویل بووین ژ دوعایێن صه‌حابیان:

admin95

 

 


ئه‌و دوعایێن ئێكسه‌ر قه‌بویل بووین



ژ دوعایێن صه‌حابیان:


•ئبن جوبه‌یر دبێژت: ل سه‌ر زه‌مانێ عومه‌رى جاره‌كێ هشكاتى په‌یدا بوو، وباران نه‌بارین، ئینا عومه‌ر د گه‌ل خه‌لكى ده‌ركه‌فته‌ نڤێژا بارانێ، وئه‌و د ناڤ وان دا ڕابوو ودوعاكرن، وهێشتا عومه‌ر ژ جهێ خۆ نه‌چووى، باران هات.. وپشتى هه‌یامه‌كێ هنده‌ك ئه‌عرابى هاتنه‌ مه‌دینێ، وگۆتنه‌ عومه‌رى: ئه‌ى ئه‌میرلموئمنین! ل فلان ڕۆژێ، ل فلان ده‌مى، ئه‌م د فلان نهالێ دا بووین، مه‌ دیت هنده‌ك عه‌ور ڤێككه‌فتن وده‌نگه‌ك هاته‌ مه‌ دگۆت: ئه‌ڤه‌ ئه‌م د هه‌وارا ته‌ هاتین بابێ حه‌فصى!


• بوخارى د صه‌حیحا خۆ دا ژ جابرێ كوڕێ سه‌موره‌ى ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: هنده‌ك ژ خه‌لكێ كووفه‌ هاتنه‌ نك عومه‌رى گازنده‌ ژ سه‌عدێ كوڕێ ئه‌بوو وه‌ققاصى كرن، وگۆتن: ئه‌و نزانت باش نڤێژێ ل به‌را مه‌ بكه‌ت، ئینا عومه‌رى هنارته‌ ب دویڤ سه‌عدى ڕا، وپسیارا ڤێ چه‌ندێ ژێ كر، سه‌عدى ڕه‌نگێ نڤێژا خۆ بۆ عومه‌رى ڤه‌گێڕا وگۆت: ئه‌ز وه‌كى پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- نڤێژێ دكه‌م، عومه‌رى گۆتێ: بابێ ئیسحاقى، ئه‌ز باوه‌ر ژ ته‌ دكه‌م، پاشى عومه‌رى هنده‌ك مرۆڤ هنارتنه‌ كووفه‌ دا پسیارا سه‌عدى ژ خه‌لكێ كووفه‌ بكه‌ن، وهه‌چى جهێ ئه‌و چــووبـانێ، خه‌لكى مه‌دحێن وى كرن، وگـۆتـن: مـه‌ ژ قه‌نجییێ زێده‌تر چو ژ وى نه‌دیتییه‌، ل جهه‌كى زه‌لامه‌ك ڕابووڤه‌ وگۆت: ما ده‌م هه‌وه‌ پسیارا وى ژ مه‌ كر، ب خودێ ئـه‌و عـه‌داله‌تێ د ناڤبه‌را مه‌ دا ناكه‌ت، ومالى ب دادى لێكڤه‌ ناكه‌ت، وسه‌رریا بۆ جیهادێ ده‌رنائێخت..


 ئینا سه‌عدى گۆت: یا ره‌ببى، ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ مرۆڤه‌ یێ دره‌وین بت، تو وى كۆره‌ بكه‌، وفه‌قیریا وى درێژ بكه‌، ووى تووشى فتنه‌یان بكه‌. ئێك ژ راویێن ڤێ سه‌رهاتییێ دبێژت: من دیت ئه‌و زه‌لام ده‌مێ یێ پیر ل سه‌رێن ڕێكا ڕاده‌وستیا و(ته‌حه‌رروش) ب جاریان كر، ئێكى گۆتێ: تو وئه‌ڤ كاره‌؟ وى گۆت: ئه‌ز پیره‌مێركێ فه‌قیر یێ مه‌فتوونم نفرینا سه‌عدى یا ژ من گرتى.


• بوخارى د (تاریخ)ێ دا ژ موحه‌ممه‌دێ كوڕێ سیرینى ڤه‌دگوهێزت: دبێژت: جاره‌كێ ئه‌ز ل كه‌عبێ بووم، من طه‌واف دكر، من زه‌لامه‌كێ كۆره‌ دیت طه‌واف كر، ودگۆت: یا ره‌ببى تو گونه‌ها من بغه‌فرینه‌، وئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م تو بغه‌فرینى.. گۆت: ئه‌ز ژ گۆتنا وى عه‌جێبگرتى بووم، ومن گۆتێ: ما تو ژ خودێ ناترسى تو ڤێ گۆتنێ دبێژى! گۆت وى گۆته‌ من: تو نزانى.. شۆلا من شۆله‌.


من وهه‌ڤاله‌كێ خۆ سویند خواربوو چى گاڤا عوثمان بێته‌ كوشتن ئه‌م هنده‌ك شه‌قان ل ڕویێ وى بده‌ین، وڕۆژا ئه‌و هاتییه‌ كوشتن، ئه‌م چووینه‌ د مالا وى ڤه‌، هێشتا سه‌رێ وى د كۆشا ژنكا وى دا نائیلایا كچا فه‌رافصه‌ى دا بـوو، هـه‌ڤـالێ من گۆتێ: كانێ پاته‌ى ژ سه‌ر ڕویێ وى ڕاكه‌، وێ گۆتێ: بۆچێ؟ گۆت: دا شه‌قه‌كێ بدانمێ، ئینا ژنكێ گۆتێ: ما تو زانى پێغه‌مبه‌رێ خودێ -سلاڤ لێ بن- د ده‌ر حه‌قا وى دا چ گۆتییه‌؟ وهنده‌ك حه‌دیس بۆ گۆتن، هه‌ڤالێ من شه‌رم ژ خۆ كر وزڤڕى، من گۆتێ: كانێ پاته‌ى ژ سه‌ر ڕاكه‌، وهندى وێ ئـــه‌و حــه‌دیــس بــۆ من ژى ڤه‌گێڕان من گوهێ خۆ نه‌دایێ، ومن شه‌قه‌ك ل ڕویێ وى دا، گاڤا ژنكێ ئه‌ڤ كاره‌ ژ من دیتى، نفرینه‌ك ل من كر وگۆت: خودێ ده‌ستێ ته‌ هشك بكه‌ت، وچاڤێن ته‌ كۆره‌ بكه‌ت، وگونه‌ها ته‌ بۆ ته‌ نه‌غه‌فرینت. وئه‌ز ب خودێ كه‌مه‌ هێشتا ئه‌ز ژ ده‌رگه‌هێ مالا وێ ده‌رباس نه‌بوویم، ده‌ستێ من هشك بوو، وچاڤێن من كۆره‌ بوون، وئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م خودێ گونه‌ها من بغه‌فرینت.


• به‌یهه‌قى ژ ئه‌نه‌سى ڤه‌دگوهێزت، دبێژت جاره‌كێ ئه‌م چووین سه‌را نساخه‌كى بده‌ین ل به‌ر سه‌كه‌راتێ بوو، هێشتا ئه‌م ڕانه‌بووین ئه‌م د له‌پێن مه‌ دا هشك بوو، مه‌ پاته‌ك ب سه‌ر دادا، وئێك ژ مه‌ ل پیره‌ ده‌یكا وى زڤڕى وگۆتێ: فلان كه‌س! خودێ موصیبه‌تا ته‌ بۆ ته‌ ب خێر بنڤیست، صه‌برێ بكێشه‌. گۆت: وێ گۆت: چ قه‌ومى دیار كوڕێ من مر؟ مه‌ گۆتێ: به‌لێ.. 


ئینا وێ ده‌ستێن خۆ به‌ر ب خودێ ڤه‌ بلند كرن وگۆت: یا ره‌ببى تو دزانى كو ئه‌زا موسلمان بوویم ومن هجره‌ت بۆ نك پێغه‌مبه‌رێ ته‌ یا كرى، ب وێ هیڤییێ كو تو د هه‌مى ته‌نگاڤییان دا د هه‌وارا من بێى، یا ره‌ببى تو بارێ ڤێ موصیبه‌تێ ئه‌ڤرۆ ل ملێن من نه‌كه‌ى. ئه‌نه‌س دبـێـژت: د گاڤێ دا مه‌ دیت كوڕێ وێ پاته‌ ژ سه‌ر چاڤێن خۆ ڕاكر، وئه‌م ژ مالا وان ده‌رنه‌كه‌فتین حه‌تا وى خوارن د گه‌ل مه‌ خوارى.


• (ابن أبی الدنیا) ژ موحه‌ممه‌دێ كووفى ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: زه‌لامه‌كێ ژ (به‌نى دارم) ناڤێ وى زه‌رعه‌یێ كوڕێ شه‌ریكێ ته‌میمى بوو، د گه‌ل وى له‌شكه‌رى بوو یێ حوسه‌ین كوشتى، ده‌مێ حوسه‌ینى داخوازا ئاڤێ كرى دا ڤه‌خوت، وى تیره‌ك د حوسه‌ینى وه‌ركر ل ئه‌رزنكا وى دا، وخوینێ تێ هاڤێت، ونه‌هێلا ئه‌و ئاڤێ ڤه‌خوت، ئینا حوسه‌ینى گۆت: یا ره‌ببى تو وى تێنى كه‌ى، یا ره‌ببى تو وى تێنى كه‌ى.. 


گۆت: پشتى هنگى ئێكێ ل ده‌مێ مرنا وى حازر بووى گۆته‌ من: من دیت ئه‌وى دكره‌ هه‌وار ودگۆت: زكێ من سۆت، وپشتا من ژ سه‌رما دا قه‌ڕسى، وئه‌ز مرم ژ تێنا دا، ڤێجا مرۆڤێن وى به‌فر ب زكێ وى ڤه‌دنا، وسۆبه‌ ل پشت هل دكرێ، وئاڤ ب كونى ددایێ به‌لێ تێنكا وى نه‌دشكه‌ست وهه‌ر دگۆت: ئه‌ز مرم ژ تێنا دا ئاڤێ بده‌نه‌ من.. وهۆسا ما حه‌تا په‌قى!





ژ دوعایێن تابعیان:


• (ئه‌بوو نه‌عه‌یم) د (حلیة الأولیاء) دا ڤه‌دگوهێت، دبێژت: عه‌طائێ سوله‌یمى زوى ب زوى دوعا نه‌دكرن.. هه‌ڤالێن وى دوعا دكرن ووى دگۆت: (ئامین)، جاره‌كێ هه‌ڤاله‌كێ وى هاته‌ گرتن، هنده‌ك چوون سه‌را بده‌ن، گۆتنێ: ته‌ داخوازه‌ك هه‌یه‌ بۆ ته‌ بكه‌ین؟ وى گۆت: به‌لێ، بێژنه‌ عـه‌طائى دوعایه‌كێ بۆ من بكه‌ت، به‌لكى خودێ ڤێ ته‌نگاڤییێ ژ سه‌ر من ڕاكه‌ت، وان گۆتێ: باشه‌..

 صالحێ موررى دبێژت: من گۆته‌ عه‌طائى: ما ته‌ نه‌ڤێت خودێ ته‌ ژ ته‌نگاڤییێ خلاس بكه‌ت؟ وى گۆت: به‌لێ، من گۆتێ: پا فلان هه‌ڤالێ ته‌ یێ هاتییه‌ گرتن، وئه‌و حه‌ز دكه‌ت تو دوعایه‌كێ بۆ بكه‌ى كو خودێ وى خلاس بكه‌ت.. گۆت: من دیت وى ده‌ستێن خۆ بلندكرن وكره‌ گرى وگۆت: یا ره‌ببى هێشتا مه‌ داخوازا خۆ نه‌كرى تو دزانى كانێ مه‌ چ دڤێت، یا ره‌ببى تو داخوازا مه‌ ب جهـ بینه‌. صالح دبێژت: ب خودێ هێشتا ئه‌م ژ دیوانا خۆ ڕانه‌بووین مه‌ دیت ئه‌و زه‌لام ب ژۆركه‌فت.

• موحه‌ممه‌دێ كوڕێ سویدێ فهرى، دبێژت: جاره‌كێ ل مه‌دینێ بوو هشكاتى وباران قه‌تعه‌بوون، وخه‌لك كه‌فته‌ ته‌نگاڤییه‌كا مه‌زن، زه‌لامه‌كێ سه‌قه‌ت هه‌بوو، هه‌رده‌م ل مزگه‌فتا پێغه‌مبه‌رى بوو -سلاڤ لێ بن- عیباده‌ت دكر، جاره‌كێ من ئه‌و ل مزگه‌فتێ دیت بێى ئه‌و من ببینت، وى دو ركاعه‌تێن كورت كرن، پاشى ده‌ستێن خۆ بلندكرن وگۆت: یا ره‌ببى، ئه‌ز ته‌ دده‌مه‌ سویندێ كو تو ڤێ گاڤێ بارانێ ل مه‌ ببارینى، ئه‌ڤ دوعایه‌ ب تنێ وى دگۆت ودوباره‌ دكر، من دیت عه‌وران خۆ لێك دان، وبارانه‌كا وه‌سا بۆش هات خه‌لك ژ له‌هیان ترسییان، گاڤا ده‌نگێ خه‌لكى ب قێڕى وهه‌واران ڕابووى، وى گۆت: یا ره‌ببى، ئه‌گه‌ر تو بزانى ئه‌ڤه‌ تێرا وان هه‌یه‌ تو بارانێ قه‌تعه‌ كه‌.. من هند دیت باران ڕاوه‌ستییا.

 من گۆت: لازمه‌ ئه‌ز ڤى مرۆڤى بنیاسم، ئینا ئه‌ز د دویڤ وى دا چووم حه‌تا من زانى ئه‌و چوو د كیژ خانی ڤه‌، ئه‌ز چوومه‌ نك ومـن گـۆتێ: ئه‌زێ هاتیم من داخوازه‌كا ژ ته‌ هه‌ى، وى گۆت: خێره‌؟ من گۆتێ: ئه‌ز حه‌ز دكه‌م تو دوعایه‌كێ تایبه‌ت بۆ من بكه‌ى، وى گۆت: سبحان الله! ئێكێ وه‌كى ته‌ ئه‌ز دوعایێ بۆ بكه‌م؟ من گۆتێ: ئه‌و چیه‌ تو گه‌هاندییه‌ ڤێ ده‌ره‌جێ یا من ژ ته‌ دیتى؟ وى گۆت: وته‌ ئه‌ز دیتم؟ من گۆتێ: به‌لێ! وى گۆت: من گوهداریا وى كر د وى تشتى دا یێ وى ئه‌مر ونه‌هى پێ ل من كرى، ئه‌وى ژى داخوازا من ب جهـ ئینا ده‌مێ من پسیار ژێ كرى.

• عه‌لییێ كوڕێ زه‌ید دبێژت: جاره‌كێ ئه‌ز ل نك سه‌عیدێ كوڕێ موسه‌ییبى بووم، زه‌لامه‌ك د به‌ر مه‌ ڕا بۆرى، وى گۆته‌ من: بابێ حه‌سه‌نى، به‌رێ خۆ بده‌ ڤی زه‌لامى، گۆت: ئه‌ز د دویڤ دا چووم، من دیت ئه‌و مرۆڤه‌كه‌ له‌شێ وى یێ سپیه‌، وسه‌روچاڤێن وى وه‌سا دڕه‌شن دێ بێژى ئه‌و مرۆڤه‌كێ زه‌نجیه‌، گاڤا ئه‌ز زڤڕیم، من گۆتێ: مه‌سه‌لا ڤى زه‌لامى چیه‌؟ سه‌عیدى گۆت: جاره‌كێ من دیت وى خه‌به‌ر دگۆتنه‌ طه‌لحه‌ وزوبه‌یر وعه‌لى، من ئه‌و ژ ڤى كارى پاشڤه‌بر، به‌لێ وى گوهێ خۆ نه‌دا من، ئینا من گۆت: ئه‌گه‌ر تو یێ دره‌وین بى خودێ ته‌ ڕوى ڕه‌ش بكه‌ت، پشتى هنگى كولكه‌ك ل دێمى وى ده‌ركه‌فت، وپشتى هنگى هۆ لێهات وه‌كى تو دبینى.

• مالكێ كوڕێ دینارى جاره‌كێ ل بازاڕێ دچوو، تا لێ بوو وله‌شێ وى یێ گران بوو، هنده‌ك شرطه‌ د به‌ر ڕا چوون، وئێك ژ وان قامچیه‌ك ل مالكى دا، مالكى نفرینه‌ك لێ كر وگۆت: خودێ ده‌ستێ ته‌ بشكێنت، ڕۆژا د دویڤ دا مالك د بازارێ ڕا دبۆرى، ئه‌و شرطه‌ دیت ده‌ستێ وى یێ شكه‌ستى بوو، و ب ستویێ وى ڤه‌ یێ گرێداى بوو.

• وسه‌عیدێ كوڕێ جوبه‌یرى ده‌مێ هێشتا یێ جحێل دیكله‌ك هه‌بوو، ب شه‌ڤێ بانگ ددا، ئه‌و ل دویڤ ده‌نگێ وى هشیار دبوو بۆ كرنا ته‌هه‌جودان، جاره‌كێ دیكلى بانگ نه‌دا، ڤێجا ئه‌و ژ خه‌و ڕانه‌بوو، سپێدێ وى گۆت: ئه‌و وى دیكلى چ بوو شڤێدى بانگ نه‌داى، خودێ ده‌نگێ وى ببڕت! پشتى هنگى كه‌سێ گوهـ ل وى دیكلى نه‌بوو بانگ داى، ده‌یكا وى گۆتێ: كوڕێ من هشیار بى! نفرینان ل كه‌سێ نه‌كه‌ى!