ل لایێ دى یێ ڕێكێ..
بهرێ دگۆتن ماددهیهكێ ههى دبێژنێ: (ئكسیر) ئهڤ ماددهیه مهعدهنێن بێ خێر وكێم بها وهكى سفرى وهردگێڕت ودكهته مهعدهنهكێ ب بها وقیمهت وهكى زێڕى!
وئهگهر ڕاست دبت ماددهیهكێ ب ڤى ڕهنگى د دنیایا مه دا ههبت ئهو مادده ب تنێ دێ تۆبه بت، چونكى بهس تۆبهیه نهفسا بێ خێر وكێم بها دگوهۆڕت ودكهته نهفسا هێژا وپڕ بها، تۆبه مرۆڤى دكهته خودان ئارمانجهكا ئاشكهرا، وڕێكێ ل بهرا وى دگوهۆڕت، ووى بۆ لایێ دى یێ ڕێكێ ڤهدگوهێزت..
تۆبه وهكى وى ڕویبارێ بۆش وئاڤ زهلاله یێ خودان دشێت ههمى پیسى وقڕێژا دنیایێ پێ ژ ببهت، وخۆ بكهته مرۆڤهكێ دى، یێ پاقژ وبژوین.. بارێ خۆ یێ گران ئهوێ دوهى بێن لـێ چك كرى، وگاڤ لـێ گران كرى، وئهو زێده وهستاندى بدانته لایهكى، و ب سڤكى قهستا ڕێكا سهرفهرازییێ بكهت، ل شوینا كو بهزا ل دویڤ دنیایێ بهرێ وى نزم بدهت وسهرێ وى شۆڕ بكهت، چوونا بهر ب خودێ ڤه بهرێ وى بلند بدهت ووى سهرفهراز بكهت.
ئهگهر ته تۆبه كر.. وتو ل ڕێكا خودێ زڤڕى، ئهڤ تۆبا هه ئهگهر یا دورست بت، ئهو دێ گوهۆڕینهكا بنهڕهتى و (جذرى) ل نك ته پهیدا كهت، ئێكهمین جار ئهو دێ ههستكرنا ب شهرمێ ـ شهرما ژ خودێ ـ ل نك ته پهیدا كهت، تۆبهدارێ دورست ئهوه یێ ههر جارهكا بیرا وى ل ڕۆژێن وى یێن بۆرى هاته شهرم ژ خودێ بكهت، وشهرما ژ خودێ چهقهكه ژ چهقێن باوهرییێ وهكى پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ د حهدیسهكا خۆ دا دبێژت، وئهڤ شهرمه ترسێ وهیڤییێ ژى ل وى پهیدا دكهت، ترسا ژ هندێ كو خودێ لـێ خۆش نهبت وگونههێن وى یێن بۆرى بۆ ژێ نهبت، وسهرا وان وى عهزاب بدهت، وهیڤییا ب رهحما خودێ ئهوا ڤیان وشهوقهكا مهزن د دلـێ وى دا هل دكهتێ، ووى ل ڕێكێ مجد دكهت.
ئـهو نه چ تـۆبـهیـه یا شهرما ژ خودێ ل نك خودانى پهیدا نهكهت، ووى ژ جزادانێ پشت ڕاست بكهت.
چـوونا تـه ل سهر ڕێكهكێ پێخهمهت گههشتنا ئارمانجهكێ ئهگهر هــات و د ڕێـكـهكا دژوار ڕا بۆرى، ڕێكهكا وهسا یا هندهك جاران ترسێ د دلـێ ته دا پهیدا كهت، وهندهك جاران ژى هیڤییێ وشهوقێ بئازرینت، دێ تاما گههشتنا ئارمانجێ د دهڤێ ته دا خۆشتـر لێ كهت پشتى تو دگههى، وهكى شاعرهكێ عهرهب دبێژت:
(وأحلى الهوى ما شك فی الوصل ربه
وفـي الهجر فهو الدهر یرجو ویتقي)
ترس وهیڤى.. ترسا ژ نهگههشتنێ، وهیڤییا ب دلۆڤانییا خۆشتڤى ئهوه ڕێكا چوونێ ل بهر مرۆڤى خۆش دكهت.
ودهمێ ترس وهیڤى ل سهر دلـێ عهبدى كۆم دبن، شهوقا وى بۆ خۆشتڤى (موناجاتهكا گهرم) ل شهڤ ونیڤ شهڤان ل نك وى پهیدا دكهت، ئهو موناجاتا ئێكا هند ژ وى چــێ دكـهت ئهو خۆ بۆ خودایێ خۆ بشكێنت، ب خوشووع و (تهذهللول) ڤه سهرێ خۆ بۆ وى بچهمینت، دهمێ یێ ب تنێ د گهل خودایێ خۆ ڕۆندكان ژ چاڤێن خۆ ببارینت، ههیبهت دلـێ وى تژى بكهت.. تارییا شهڤێ بیرا وى ل تارییا قهبرى بینتهڤه دهمێ تێدا دمینته ب تنێ ڤێجا شهڤا خۆ ب عیبادهتى ب حهى بینت، دا ب بهرهكهتا وى عیبادهتى تارییا قهبرى بێته ڤهڕهڤاندن، وڕۆژا خۆ ئهو د گاعهتێ خودێ دا ببۆرینت، وبارێ خۆ ژ دنیایێ تژى نهكهت دا سڤك د سهر پرا صـراطــێ ڕا ببۆرت.
وتۆبه ئهگهر یا دورست بت دێ ئێكا هند ژ خودانێ خۆ چێ كهت ئهو خۆ ب ڕێكا خودێ شارهزا بكهت، وخۆشییا خۆ د ڤێ ڕێكێ دا ببینت، لهو دێ بینى مرۆڤێ تۆبهدار موریدێ حهقییێ یه وداخوازكهرێ باشییێ یه ل چى جهێ ههبت، وئهو ساخییا دلـێ خۆ د موناجات وخواندنا كیتابا خودایێ خۆ دا دبینت، صهبرا وى ب خواندن وگوهدانا قورئانێ دئێت، دهمێ ئایهتهكا رهحمێ وقهنجییێ دخوینت دترست ئهڤه بۆ هندهكێن دى بت ژبلى وى، ودهمێ ئایهتهكا عهزابێ وجههنهمێ دخوینت دترست ئهڤه بۆ وى بت..
مـهعـنـا: غـوروور بـۆ وى ب تـۆبـا وى چـێ نابـت، وئـهو ب خـۆ و ب كارێ خۆ موعجب نابت، وهزر ناكهت وى منهتا ل خودێ كرى دهمێ وى تۆبهكرى، ترسا وى زیده دبت، بهلـێ ههر ل وى دهمى هزرا وى یا باش ژ خودایێ وى ئومێدا وى ب رهحمێ نابڕت، ووى ژ كهرهمێ بێ هیڤى ناكهت.
وتۆبهدارێ دورست.. ئهوێ ژ دل قهستا ڕێكا خودێ كرى دهمێ دگههته لایێ دى یێ ڕێـكـێ ب (شهفهقهت) ودلپێـڤهبوون بهرێ خۆ ددهته خهلكێ دنیایێ ههمییـێ ب تایبهتى مهزنان، ئهوێن بارێ وان ژ خهمێن دنیایێ گرانتـر ومهزنتـر لـێ هاتى، ب دلپێـڤهبوون چونكى ئهو دزانت ڕۆژهك دێ ئێت حسێب دێ د گهل وان ئێتهكرن.. چهند عـقـووبهكا مهزنه دنیا پهرێس دبینن، د دنـیـایـێ دا خـهمـا كـۆمـكـرنـێ خـۆشییێ بۆ وان د چو تشتان دا ناهێلت، و ل ئاخرهتێ خـهمـا حـسـێـبـێ وان گرێ ددهت ل وى دهمێ مرۆڤێن بارێ وان ژ دنیایێ یێ سڤك چووین وسڤك دایه ڕێ.
ڤێجا ئهى ڕێڤنگێ دنیایێ ئهوێ تو بهر ب ئاخرهتێ ڤه دچى.. ئهى گونههكارێ ته دل تێ ههى ل ڕێكا خودێ بزڤڕى وقهستا تۆبێ بكهى، گوهێ خۆ بده ڤێ حهدیسێ بكه:
جارهكێ ئیمام عهلى د ناڤ هندهك ههڤالێن خۆ دا یێ ڕوینشتى بوو، ئینا گۆته وان: ئهرێ خۆشتـرین وباشتـرین ئایهت د كیتابا خودێ دا ئهز بۆ ههوه نهبێژم؟ پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئهو یا بۆ مهگۆتى؟ پاشى وى ئهڤ ئایهتا پـیـرۆز خـوانـد: (وما أصابكم من مصيبة فبما كسبت أيديكم ويعفو عن كثير)(الشورى: 30) وگۆت: پێغهمبهرى گۆته من ئهز دێ بۆ ته ڤێ ئایهتێ مهعنا كهم ئهى عهلى! ( مَا أَصَابَكُمْ مِنْ مَرَضٍ أَوْ عُقُوبَةٍ أَوْ بَلاءٍ فِي الدُّنيَا فَبمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ، وَاللهُ تَعَالَى أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يُثَنِّيَ عَلَيْهِمْ الْعُقُوبَةَ فِي الآخِرَةِ، وَمَا عَفَا اللهُ تَعَالَى عَنْهُ فِي الدُّنْيَا فَاللهُ تَعَالَى أَحْلَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ بَعْدَ عَفْوِهِ ـ ههر موصیبهتهكا بێته سهرێ ههوه ژ نهخۆشى وعقووبه وبهلایێ د دنیایێ دا ئهو ژ بهر كهدا دهستێن هـهوهیه، وخودێ ژ هندێ مهزنتـره ل ئاخرهتێ وان عـقــووبـه بدهتهڤه، وئهو تشتێ د دنیایێ دا خودێ ئهو ژێ عهفیكرن خودێ ژ هندێ حهلیمـتـره پشتى عهفوویا خۆ لێـڤه ببت ].( ئەحمەد ڤەدگوهێزت)
یـهعـنـى: ژ رهحـمـا خودێ ب عهبدێ وى یێ خودان باوهر ئهوه ئهو د دنیایێ هندهك ڕهنگێن بهلایێ د لهشى ومالى وعهیالى دا دئینته سهرى سهرا هندهك گونههـێـن وى بهرى هنگى كرین، دا ل ئاخرهتێ بارێ وى سڤك بكهت، وئهو ل گهلهك گونههێن وى دبۆرت ژى، وى سهرا عقووبه نادهت، ڤێجا تو بێژى: ئهو نوكه مرۆڤى عهفى بكهت، و ل ئاخرهتێ لێـڤه ببت؟ حاشا!!
