مفایێن دانا خێران

admin95


 


مفایێن دانا خێران



ژ سالۆخه‌تێن پێغه‌مبه‌رێ مه‌ -سلاڤ لێ بن- وه‌كی صه‌حابییێن وی بۆ مه‌ ڤه‌دگێڕن، ئه‌و گه‌له‌ك یێ مه‌رد بوو، ده‌ستێ وی بۆ دانا خێران هه‌رده‌م یێ ڤه‌كری بوو، وكه‌س ژ به‌ر ده‌رگه‌هێ وی بێ مراد نه‌دزڤڕی.. و مه‌ردینییا وی ل هه‌یڤا ره‌مه‌زانێ هێشتا زێده‌تر لێ دهات، و چونكی هه‌یڤا ره‌مه‌زانێ هه‌یڤا خێرخوازی و هاریكارییێیه‌ مه‌ دڤێت ل ڤێرێ به‌حسێ هنده‌ك ژ وان فایدان بكه‌ین یێن ژ دانا خێرێ دگه‌هنه‌ مرۆڤی بۆ هندێ.


ئه‌گه‌ر پسیاره‌كێ مرۆڤ بهلێخت و بێژت: ئه‌رێ بۆچی ئه‌ز مرۆڤه‌كێ خێركه‌ر بم و ده‌ستێ من بۆ دانا خێران یێ ڤه‌كری بت؟


بۆ به‌رسڤ دا به‌رێ خۆ بده‌ینه‌ حه‌دیسێن پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- كانێ ئه‌و چه‌ند مفایێن دانا خێران د دنیایێ و ئاخره‌تێ دا بۆ مه‌ ده‌سنیشان دكه‌ت:


⚪1- دانا خێرێ دبته‌ ئه‌گه‌را هندێ دویماهییا مرۆڤی یا باش بت، و خودێ ئاتاف و موصیبه‌تان ژ مرۆڤی دده‌ته‌ پاش، حاكم ژ ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكی ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (صنائع المعروف تقی مصارع السو‌ء، والآفات، والهلكات، وأهل المعروف فی الدنیا هم أهل المعروف فی الآخرة) كرنا كارێن قه‌نج خودانی ژ دویماهییێن خراب دپارێزت، و ژ ئاتاف و تـێـچــوونان، و خودانێن قه‌نجییێ ل دنیایێ ئه‌ون خودانێن قه‌نجییێ ل ئاخره‌تێ.


⚪2- ل ڕۆژا قیامه‌تێ ده‌مێ مرۆڤ هه‌می ل مه‌حشه‌رێ دئێنه‌ كۆمكرن، و ڕۆژ دئێته‌ هــنـــداڤــــی ســــه‌رێ خه‌لكی، مرۆڤێ خێركه‌ر ل به‌ر سیبه‌را خێرا خۆ دمینت حه‌تا حوكم د ناڤبه‌را خه‌لكی دا دئێته‌كرن، ئیمام ئه‌حمه‌د و ئبن خزیمه‌ ژ عوقبه‌یێ كوڕێ عامری ڤه‌دگوهێزن، دبێژت: پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (كل إمرئ فی ظل صدقته حتی یفصل بین الناس، أو قال یحكم بین الناس) هه‌ر مرۆڤه‌ك دێ ل به‌ر سیبه‌را خێرا خۆ بت حه‌تا حوكم د ناڤبه‌را خه‌لكی دا دئێته‌كرن.


و د حه‌دیسا وان هه‌ر حه‌فت كه‌سان دا یێن خودێ ڕۆژا قیامه‌تێ سیبه‌را خۆ لێ دكه‌ت ده‌مێ ژ سیبه‌را وی پێڤه‌تر چو سیبه‌ر نه‌هه‌ین هاتییه‌ كو مرۆڤێ سییێ ئه‌و كه‌سه‌ یێ ب ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ خێر كری بێی ده‌ستێ وی یێ چه‌پێ پێ بحه‌سیێت.. یه‌عنی: خێرێ ڤه‌شارتی دده‌ت.


⚪3- و هنده‌ك جاران ژی ژ به‌ر به‌ره‌كه‌تا دانا خێرێ خودێ شفایێ دده‌ته‌ وی نساخی یێ مرۆڤێن وی خێرێ دده‌ن، (أبو الشیخ) ژ (ئه‌بوو ئومامه‌ی) ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (داووا مرضاكم بالصدقة) نساخێن خۆ ب خێران ده‌رمان بكه‌ن.


یه‌عنی: ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ نساخه‌ك د مالێ دا هه‌بت، و هه‌وه‌ بڤێت وی ده‌رمان بكه‌ن، گه‌له‌ك خێران بده‌ن، دا ب به‌ره‌كه‌تا دانا وان خێران خودێ شفایێ بده‌ته‌ نساخێ هه‌وه‌.


⚪4- دانا خێرێ دبته‌ ئه‌گه‌را هندێ خودێ ره‌حمێ ب مرۆڤی ببه‌ت، و گونه‌هێن مرۆڤی ژێ ببه‌ت (ترمذى) ژ موعاذێ كوڕێ جه‌به‌لی ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: جاره‌كێ ئه‌ز د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- ل سه‌فه‌ره‌كێ بووم، ده‌مه‌كی ئه‌ز یێ نێزیكی وی بووم، ئینا من گۆتێ: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ، كاره‌كی بۆ من بێژه‌ من ببه‌ته‌ به‌حه‌شتێ و من ژ ئاگری دویر بكه‌ت، وی گۆت: (لقد سألتنی عن عظیم، وإنه لیسیر علی من یسره الله علیه: تعبد الله ولا تشرك به شیئاً، وتقیم الصلاة، وتؤتی الزكاة، وتصوم رمضان، وتحج البیت) ته‌ پسیارا تشته‌كێ مه‌زن ژ من كر، و ئه‌و یێ ب ساناهییه‌ بۆ وی یێ خودێ ل سه‌ر ب ساناهی كربت: په‌رستنا خودێ بكه‌ و چو شریكان بۆ چێ نه‌كه‌، و نڤێژێ بكه‌، و زه‌كاتێ بده‌، و ره‌مه‌زانێ یێ ب ڕۆژی به‌، و حه‌جێ بكه. پاشی گۆت: (ألا أدلك علی أبواب الخیر؟ الصوم جنة‌، والصدقة تطفئ الخطیئة كما تطفئ الما‌ء النار، وصلاة‌ الرجل من جوف اللیل) ئه‌رێ ئه‌م ده‌رگه‌هێن خێرێ نیشا ته‌ نه‌ده‌م؟ ڕۆژی په‌رژانه‌ ژ ئاگری، و خێر گونه‌هێ ڤه‌دمرینت كانێ چاوا ئاڤ ئاگری ڤه‌دمرینت، و نڤێژا زه‌لامی ل نیڤا شه‌ڤێ.


 پاشی وی ئه‌ڤ ئایه‌ته‌ خواند: (تتجافی جنوبهم عن المضاجع) حه‌تا گه‌هشتییه‌: (یعملون)، پاشی گۆت: (ألا أخبرك برأس الأمر كله وعموده وژروته وسنامه؟( ئه‌رێ ئه‌ز بۆ ته‌ نه‌بێژم سه‌رێ كاری هه‌مییێ و ستوینا وی و گۆپكا وی چیه‌؟) من گۆت: به‌لێ، ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ، گۆت: وی ئه‌زمانێ خۆ گرت و گۆت: (كف علیك هذا)بشێ ڤی بگره‌. من گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ ما سه‌را تشتێ ئه‌م دبێژین خودێ دێ ل مه‌ گرت؟ وی گۆت: (ثكلتك أمك یا معاذ وهل یكب الناس فی النار علی وجوههم أو علی مناخرهم إلا حصائد ألسنتهم) ئه‌ی موعاذ! ده‌یكا ته‌ ل سه‌ر بگریت! ما ژ بلی به‌رهه‌مێ ئه‌زمانێن مرۆڤان تشته‌كێ دی هه‌یه‌ وان سه‌ر و سه‌ر بهاڤێته‌ د ئاگری دا؟


⚪5- مرۆڤێ دلفره‌هـ بت و ره‌حمێ ب خه‌لكی ببه‌ت، و ده‌ستێ هاریكارییێ بۆ وان درێژ بكه‌ت، خودێ ژی دێ ره‌حمێ پێ به‌ت و به‌ره‌كه‌تێ هاڤێته‌ مالێ وی و بۆ زێده‌ كه‌ت، ئیمام ئه‌حمه‌د ژ (أبو الدردا‌ء)ی ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (ما طلعت شمس قط إلا بعث بجنبتیها ملكان ینادیان یسمعان أهل الأرض إلا الثقلین: یا أیها الناس هلموا إلی ربكم، فإن ما قل وكفی خیر مما كثر وألهی، ولا آبت شمس قط إلا بعث بجنبتیها ملكان ینادیان یسمعان أهل الأرض إلا الثقلین: اللهم أعط منفقاً خلفاً وأعط ممسكاً مالاً تلفاً) جاره‌كێ ڕۆژ نه‌هه‌لاتییه‌ ئه‌گه‌ر خودێ دو ملیاكه‌ت د گه‌ل دا نه‌هنارت بن، گازی دكه‌نه‌ خه‌لكێ عه‌ردی و ژبلی مرۆڤ و ئه‌جنان هه‌ر تشته‌كێ دی گوهـ ل وان دبت ئه‌و دبێژن: گه‌لی مرۆڤان وه‌رن قه‌ستا خودایێ خۆ بكه‌ن، تشتێ كێم و تێرا خودانی بكه‌ت چێتره‌ ژ وی گه‌له‌كێ وی موژیل دكه‌ت، و جاره‌كێ ڕۆژ ئاڤا نه‌بوویه‌ ئه‌گه‌ر خودێ دو ملیاكه‌ت د گه‌ل دا نه‌هنارت بن، گازی دكه‌نه‌ خه‌لكێ عه‌ردی و ژبلی مرۆڤ و ئه‌جنان هه‌ر تشته‌كێ دی گوهـ ل وان دبت ئه‌و دبێژن: یا ره‌بی ئه‌وێ ملی بده‌ت تو بۆ به‌ده‌ل ڤه‌كه‌، و ئه‌وێ دگرت تو مالێ وی بته‌لێفه.


مه‌عنا ملیاكه‌ت دوعایێن خێرێ بۆ وان كه‌سان دكه‌ن یێن خێركه‌ر بن، و نـفـریـنــێ ل وان كه‌سان دكه‌ن یێن قه‌لس و چڕیك بن.


⚪6- موسلم ژ ئه‌بوو هوره‌یره‌ی ڤه‌دگوهێزت، دبێژت پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (ما نقصت صدقة‌ من مال، وما زاد الله عبداً بعفو إلا عزاً، وما تواضع أحد لله إلا رفعه الله) ماله‌ك ب دانا خێرێ كێم نه‌بوویه‌، و نینه‌ عه‌بده‌ك هه‌بت خه‌لكی عه‌فی كه‌ت ئه‌گه‌ر خودێ وی سه‌رفه‌راز نه‌كه‌ت، و هه‌چییێ بۆ خودێ خۆ بشكێنت خودێ دێ وی بلند كه‌ت.


ئـــه‌ڤ حـــه‌دیــســــه‌ ژی هندێ دگه‌هینت كــو ئه‌و كه‌سێ خێران ژ مالێ خۆ بده‌ت، چ زه‌كاتا فه‌رز بت، چ خــێـــرێن ســـونــنـــه‌ت بن، خـــودێ مالێ وی كێم ناكه‌ت، ئه‌گه‌ر چ ل پێش چاڤ مالێ وی كێم دبت ژی، به‌لێ خودێ به‌ره‌كه‌تێ دئێخته‌ مالێ وی وبۆ وی به‌ده‌ل ڤه‌دكه‌ت.


⚪7- ئیمامێ طه‌به‌رانی ژ ئه‌بوو سه‌عیدی ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گۆت: (صدقة‌ السر تطفئ غضب الرب)دانا خێرێ ب ڕه‌نگه‌كێ ڤه‌شارتی غه‌زه‌با خودێ ڤه‌دمرینت.


و ئاشكه‌رایه‌ كو دانا خێرێ ب ڤه‌شارتی بێی كه‌س پێ بحه‌سیێت نیشانا ئیخلاصا خودانییه‌، و هندێ دگه‌هینت كو ئه‌ڤ مرۆڤێ خێركه‌ر یێ دویره‌ ژ ریمه‌تی و مننه‌تێ، و ئه‌وێ ب ڤی ڕه‌نگی ئیخلاص ل نك هه‌بت، مه‌عنا ڤیانا خودێ یا د دلی دا هه‌ی، و ئه‌وێ ڤیانا خودێ د دلی دا هه‌بت خودێ غه‌زه‌با خۆ نادارێژته‌ سه‌ر.




دانا خێرێ و هنده‌ك تێبینی:


وه‌كی بۆ مه‌ دیار بووی پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- گه‌له‌ك به‌رێ مه‌ یێ دایه‌ خێرێ، به‌لێ ل وی ده‌مێ ئه‌م ته‌ئكیدێ ل سه‌ر هندێ دكه‌ین كو تشته‌كێ فه‌ره‌ مرۆڤێ خودێ كه‌ره‌م د گه‌ل كری و به‌رده‌ستێ وی فره‌هـ كری ئه‌و ژی كه‌ره‌مێ د گه‌ل مرۆڤێن پێتڤی بكه‌ت، و ره‌حمێ ب هه‌ژاران ببه‌ت، ب تایبه‌تی د هه‌یڤا ره‌مه‌زانێ دا، هنده‌ك تێبینی یێن په‌یوه‌ندی ب دانا خێرێ ڤه‌ هه‌ی هه‌نه‌ مه‌ دڤێت ئیشاره‌تێ بده‌ینێ:


1- ده‌رگه‌هێ خێرێ گه‌له‌كێ به‌رفره‌هه‌، و خێر به‌س ئه‌و نینه‌ مرۆڤ هنده‌ك مالی بده‌ته‌ مرۆڤه‌كێ هه‌وجه‌.. نه‌! دانا مالی بۆ كه‌سێ پێتڤی ڕه‌نگێ ژ هه‌مییان بلندتره‌، به‌لێ ده‌مێ تو د كڕین و فرۆتنێ دا یێ سه‌هل بی د گه‌ل خه‌لكی، ئه‌و خێره‌، ده‌مێ تو (ته‌نازولێ) ژ هنده‌ك فایدێ خۆ دكه‌ی د گه‌ل وی كه‌سێ به‌رده‌ستێ وی یێ ته‌نگ، ئه‌و خێره‌، ده‌مێ تو ئاسته‌نگه‌كێ ژ ڕێكا خه‌لكی ڕادكه‌ی خێره‌، ده‌مێ تو ب ده‌ستێ خۆ هاریكارییا كه‌سه‌كێ موحتاج دكه‌ی خێره‌، ده‌مێ تو ئاخفتنا خێرێ بۆ خه‌لكی دبێژی خێره‌.. و هتد.


2- گاڤا كه‌سه‌كێ هه‌وجه‌ تشته‌ك ژ ته‌ خواست وی بێ مراد نه‌زڤڕینه‌، ئه‌گه‌ر چـــو ژ ته‌ نه‌هات ئاخفتنه‌كا خۆش بێژێ، دوعایه‌كێ بۆ بكه‌، دا دلێ وی نه‌شكێت.


3- خێرێ كێم نه‌بینه‌، و بزانه‌ هنده‌ك جاران ده‌رهه‌مه‌ك د ته‌رازییا خێرێن مرۆڤی دا ژ سه‌د هزار ده‌رهه‌مان گرانتر لێ دئێت، ئیمامێ نه‌سائی ژ پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- ڤه‌دگوهێزت، دبێژت: (سبق درهم مائة‌ ألف درهم) ده‌رهه‌می به‌ری سه‌د هزار ده‌رهه‌مان ڕاكر. مرۆڤه‌كی گۆت: چاوا ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ وی گۆت: (رجل له مال كثیر أخذ من عرضه مائة ألف درهم تصدق بها، ورجل لیس له إلا درهمان، فأخذ أحدهما فتصدق به) زه‌لامه‌كی گه‌له‌ك مال هه‌یه‌ سه‌د هزار ده‌رهه‌مان دێ ژێ ڕاكه‌ت و كه‌ته‌ خێر، و زه‌لامه‌كی دو ده‌رهه‌م ب تنێ هه‌نه‌، ئێكی دێ ژێ ڕاكه‌ت و كه‌ته‌ خێر.


4- ده‌مێ تو خێره‌كێ دكه‌ی بلا به‌رێ ته‌ ل هندێ نه‌بت ڕۆژه‌كێ ئه‌ڤ كه‌سه‌ یێ ته‌ خێر د گه‌ل كری فایده‌كی بگه‌هینته‌ ته‌، ئنیه‌تا ته‌ بلا بۆ خودێ بت نه‌ بۆ چو تشتێن دی، و ئه‌گه‌ر هات وئه‌و كه‌سێ ته‌ خێره‌ك د گه‌ل كری، ڕۆژه‌كێ خرابییه‌ك گه‌هانده‌ ته‌، نه‌بێژێ: تو ئه‌و بووی یێ من فلان ڕۆژێ فلان خێر د گه‌ل ته‌ كری، چونكی خودێ دبێژت:(يا أيها الذين آمنوا لا تبطلوا صدقاتكم بالمن والأذى كالذي ينفق ماله رئاء الناس ولا يؤمن بالله واليوم الآخر فمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا لا يقدرون على شيء مما كسبوا والله لا يهدي القوم الكافرين(264)(البقرة: 264) ئه‌ی ئه‌وێن هه‌وه‌ باوه‌ری ب خودێ وڕۆژا دویماهییێ ئینای خێرا خۆ ب منه‌تێ و نه‌خۆشییێ پویچ نه‌كه‌ن، ئه‌ڤه‌ وه‌كی وی یه‌ یێ مالێ خۆ بۆ ڕیمه‌تییا مرۆڤان دده‌ت، دا وی ببینن و مه‌دحێن وی بكه‌ن، و وی باوه‌ری ب خودێ وڕۆژا دویماهییێ نینه‌، ڤێجا مه‌ته‌لا وی وه‌كی مه‌ته‌لا وی كه‌ڤرێ حلییه‌ یێ هنده‌ك ئاخ ل سه‌ر و بارانه‌كا بۆش بێت و بشووت و بهێلت حلی و چو ئاخێ پێڤه‌ نه‌هێلت، ڤێجا ئه‌و ڕیمه‌تكارێن هه‌ ژی خێرێن وان ل نك خودێ پویچ دبن، و ئه‌و چو مفایی ژ خێرێن خۆ نابینن، و خودێ به‌رێ كافران ناده‌ته‌ ڕێكا حه‌ق نه‌ ددانا خێران دا و نه‌ د چو تشتێن دی دا.


5- ئه‌گه‌ر ته‌ قه‌نجییه‌ك ل ئێكی كر یان ته‌ خێره‌ك دایێ چو جاران بیرا وی لێ نه‌ئینه‌ڤه‌، و ئه‌گه‌ر ئێكی قه‌نجییه‌ك د گه‌ل ته‌ كر چو جاران قه‌نجییا وی ژ بیر نه‌كه‌، و هه‌رده‌م شوكرا وی بكه‌، و بزانه‌ ئه‌وێ شوكرا خه‌لكی نه‌كه‌ت سه‌را قه‌نجییا وان شوكرا خودێ ژی ناكه‌ت سه‌را نعمه‌تێن وی.


6- ده‌مێ ته‌ دڤێت خێره‌كێ بكه‌ی ل وی كه‌سی بگه‌ڕیێ یێ خێرا ته‌ ل نك زه‌عێ نه‌بت، چونكی وه‌كی ئه‌م هه‌می دزانین گه‌له‌ك كه‌س یێن هه‌ین خواستن یا بۆ خۆ كرییه‌ كار، و وان پێ خۆشه‌ ئه‌و هه‌رده‌م خۆ نیشا خه‌لكی بده‌ن كو ئه‌و دفه‌قیرن، ئه‌گه‌ر خۆ وه‌سا نه‌بت ژی، ڤێجا ب (مه‌ظاهرێن دره‌وین) نه‌ خه‌دعه‌، و بزانه‌ ده‌مێ تو خێرێ دده‌یه‌ ڤان ڕه‌نگه‌ مرۆڤان ئه‌و تو یێ ته‌شجیعا وان دكه‌ی ل سه‌ر كارێ وان یێ خراب.


7- وه‌كی مه‌ گۆتی گه‌له‌ك كه‌س یێن هه‌ین شۆلێ خۆ یێ كرییه‌ خواستن، و یێن فێری نانێ رحه‌تییێ بووین، له‌و دێ بینی ئه‌و ستویێ خۆ ل به‌ر ده‌رگه‌هان خوار دكه‌ن، و رزقێ خۆ ب دره‌وان كۆم دكه‌ن، ب تایبه‌تی ل هه‌یڤا ره‌مه‌زانێ و ل به‌ر ده‌رێن مزگه‌فتان، حه‌تا نێزیكه‌ ئه‌و ب ڤی كارێ خۆ یێ خراب ره‌مه‌زانێ بكه‌نه‌ هه‌یڤا خازۆكی و ڕویقائیمییێ! و پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- به‌حسێ هنده‌ك مرۆڤانن دكه‌ت ڕۆژا قیامه‌تێ دئێنه‌ مه‌حشه‌رێ ڕوییێ وان یێ حلییه‌ چو گۆشت ل سه‌ر نینه‌، دا خه‌لك بزانن ئه‌ڤه‌ ئه‌ون یێن خواستن دكر و ئه‌و نه‌ دموحتاج.


8- ئه‌گه‌ر تو ب خێره‌كێ حه‌سیای و ژ ته‌ نه‌هات وێ خێرێ بكه‌ی، هه‌ڕه‌ بێژه‌ كه‌سه‌كێ ژێ بێت خێرێ بكه‌ت، دا ئه‌و وێ خێرێ بكه‌ت، هنگی تو ژی دێ خودان خێر بی هه‌ر وه‌كی ته‌ ئه‌و خێر كری، پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- د گۆتنه‌كا خۆ دا -یا طه‌به‌رانی و به‌ززار ژێ ڤه‌دگوهێزن- دبێژت: (الدال علی الخیر كفاعله) ئه‌وێ خێرێ نیشا ئێكی بده‌ت وه‌كی وییه‌ یێ خێر كری.


9- گاڤا خێره‌ك هاته‌ به‌رۆكا ته‌ و ژ ته‌ هات تو بكه‌ی، له‌زێ لێ بكه‌ و هشیار بی و نه‌بێژه‌: پاشی! چونكی تو نزانی كانێ ل ده‌مه‌كێ دی تو دێ شێی وێ خێرێ كه‌ی یان نه‌، گه‌له‌ك كه‌س هه‌بوون كربوو دلێ خۆ پاشی خێرێ بكه‌ن، به‌لێ مرنێ ده‌لیڤه‌ نه‌دایێ، یان فه‌قیرییێ ب سه‌ر دا گرت، پسیار ژ پێغه‌مبه‌ری -سلاڤ لێ بن- هاته‌كرن: كیژ خێر ژ هه‌مییان چێتره‌؟ وی گۆت: (أن تتصدق وأنت صحیح حریص شحیح، تأمل الغنی، وتخشی الفقر، ولا تمهل، حتی إذا بلغت الحلقوم، قلت: لفلان كذا، ولفلان كذا) كو تو خێرێ بده‌ی و تو یێ ساخله‌م و حه‌ریص و به‌خیل، به‌رێ ته‌ یێ لێ تو زه‌نگین ببی، و تو ژ فه‌قیرییێ دترسی، و تو خۆ گیرۆ نه‌كه‌ی، حه‌تا رح بێته‌ گـــه‌روییێ ژ نوی بێژی: هنده‌ بۆ فلانی، و هنده‌ بۆ فلانی.


10- خێرا هه‌ی ژ خێرێ فه‌رتر، ئه‌گه‌ر دو خێر كه‌فتنه‌ ڕێكا ته‌ به‌رێ خۆ بدێ كانێ كیژ هه‌ردووان فه‌رتره‌ وێ بكه‌، ئیمامێ رازی دبێژت: جاره‌كێ ژنكه‌ك هاته‌ نك زانایه‌كێ مه‌زن، هنده‌ك زه‌یت ڤێ بوو، گۆتێ: ئه‌ڤ زه‌یته‌ بلا بۆ هلكرنا چرایێ مزگه‌فتێ بت، ڤی زانایی گۆتێ: ته‌ چ پێ خۆشتره‌ زه‌یتا ته‌ ببته‌ ڕۆناهی و ب نك بانی ڤه‌ بلند ببت، یان ژی ببته‌ ڕۆناهی و ب نك عه‌رشێ خودێ ڤه‌ بلند ببت؟ ژنكێ گۆت: ب نك عه‌رشی ڤه‌ بلند ببت. وی زانایی گۆتێ: پا دێ هه‌ڕه‌ وێ زه‌یتێ بده‌ته‌ فه‌قیره‌كێ برسی بلا بكه‌ته‌ ناڤ زادێ خۆ و بخۆت بۆ ته‌ چێتره‌، چونكی ئه‌گه‌ر مه‌ ئه‌و ب چرای دا كر ڕۆناهییا وێ دێ بلند بته‌ بانی، به‌لێ ئه‌گه‌ر فه‌قیره‌كێ برسی ئه‌و خوار، ڕۆناهییا وێ دێ بلند بته‌ عه‌رشی.


ئه‌ڤه‌ وه‌كی وێ خێرێ یا گه‌له‌ك كه‌س نوكه‌ دكه‌ن، دێ ڕابت مه‌حفیره‌كی كڕن به‌ن داننه‌ مزگه‌فته‌كا تژی مه‌حفیر لێ هه‌ین ل وی ده‌مێ كو گه‌له‌ك خێرێن فه‌رتر هه‌ین ناكه‌ن.

و جاره‌كێ زه‌لامه‌ك هاته‌ نك زانایێ مه‌زن (بشر الحافی) دا خاترا خۆ ژێ بخوازت، بشری گۆتێ: دێ كیڤه‌ چی؟ وی گۆت: دێ چمه‌ حه‌جێ ئه‌گه‌ر ته‌ داخوازه‌ك هه‌بت بێژه‌.


و ئه‌ڤ چوونا وی یا حه‌جێ بۆ جارا دووێ بوو، یه‌عنی: حه‌جا فه‌رز نه‌بوو، به‌لكی یا سوننه‌ت بوو، زانایێ مه‌زن (بشر الحافی) ئه‌ڤ چه‌نده‌ دزانی، له‌و گۆتێ: ته‌ چه‌ند پاره‌ بۆ مه‌صره‌فا خۆ حازر كرینه‌؟


وی گۆت: دو هزار ده‌رهه‌م (وبۆ زانین ئه‌و خه‌لكێ به‌غدا بوو).


بشری گۆتێ: بۆ چ تو دێ چیه‌ حه‌جێ؟ تو ژ به‌یتێ خه‌ریب بووی یان چونكی ته‌ دڤێت خودێ ژ ته‌ رازی ببت؟


وی زه‌لامی گۆت: من بۆ هندێیه‌ دا خودان خێر بم و خودێ ژ من رازی ببت.


بشری گۆتێ: ما چاوایه‌ ئه‌گه‌ر خودێ ژ ته‌ رازی ببت و تو ل مالا خۆ، وان دو هزار ده‌رهه‌مان تو بكه‌یه‌ خێر و تو یێ پشت ڕاست بی كو خودێ دێ ژ ته‌ رازی بت، دێ وه‌ كه‌ی؟

گۆت: چاوا؟


بشری گۆتێ: هه‌ڕه‌ وان ده‌رهه‌ما بده‌ ده‌هـ مرۆڤان: ده‌ینداره‌كی دا ده‌ینێ خۆ پێ بده‌ت، و فه‌قیره‌كی دا حالێ خۆ پێ دورست بكه‌ت، و كه‌سه‌كێ خودان عه‌یال دا عه‌یالێ خۆ پێ ب ڕێڤه‌ ببه‌ت، و كه‌سه‌كێ خودان ئێتیم دا كه‌یفا ئێتیمێن وی پێ بێت، و ئه‌گه‌ر تو بشێی بده‌یه‌ ئێكی ژی دورسته‌، چونكی تو ده‌مێ دلێ موسلمانه‌كی خۆش دكه‌ی، و ته‌نگاڤییێ ژ سه‌ر ڕاكه‌ی، و هاریكارییا موحتاجه‌كی بكه‌ی، بۆ تـــه‌ ژ ســــه‌د حـــه‌جان ب خێره‌ ژبلی حه‌جا فه‌رز. ئینا وی زه‌لامی گۆتێ: بلا ئه‌ی ئیمام ئه‌ز دێ وه‌كه‌م!


و مه‌خسه‌دا ڤی ئیمامی ئه‌و بوو بێژت: هاریكارییا مرۆڤێ كه‌تی فه‌رتره‌ ژ چوونا حه‌جا سوننه‌ت، چونكی ب هاریكارییا مرۆڤێ موحتاج تو خێرێ ژی دێ ب ده‌ست خۆ ڤه‌ ئینی، و مرۆڤه‌كی ژی دێ ژ ته‌نگاڤییێ خلاس كه‌ی ودلێ وی خۆش كه‌ی، نه‌ وه‌كی حه‌جا سوننه‌ت خێرا كرنا عیباده‌ته‌كی دێ ب ده‌ست ته‌ڤه‌ ئێت، به‌لێ ده‌رێخستنا مرۆڤه‌كێ هه‌وجه‌ ژ ته‌نگاڤییێ تێدا نینه‌.