بیرهاتنێن كهڤن..
مهكههـ د گهل فرههیا خۆ د چاڤێن وى دا تهنگ بـووبـوو.. دا بێژى نه ئهو باژیڕه یێ بهرى وى دنیاسى، ودهمهكێ درێژ ژ ژیێ خۆ لێ بۆراندى، گهلهك جاران ژ بێنتهنگیا خۆ ئهو ژ ناڤ مالان دهردكهڤت، ودچو وان گر وبهتهنێن دكهڤنه دۆر وڕهخێن باژێڕى ووى ڕۆژا خۆ ههمى لێ دبۆراند، ودهمێ لێ دبوو شهڤ جارهكا دى ههر ب وان سهر ودلان ڤه دزڤڕى وى باژێڕى یێ ژ ههڤال وخۆشتڤیێن وى مایه ڤالا.. د ژیانا خۆ دا گهلهك جاران وى غهریبى دیتبوو، وگهلهك جاران وى تامكربوو دهردێ وهغهركرن وخاترخواستنێ ژى.. بهلێ چو جاران وهكى ڤێ جـارێ وى هـهسـت ب بێنتهنگیێ نـهكــریــه، وى بـاوهرى ب وێ گـۆتـنـێ ههبوو یا ل سهر خهلكى دگهڕیا ودگههشته گوهێن وى كو مرۆڤێ غهریب یێ كۆرهیه ئهگهر خۆ ئهو یێ ب چاڤ ژى بت.. وههر جههكێ تو بچیێ ئهگهر چهندێ خۆش ژى بت، ئهو جهـ نهشێت جهێ وهلاتێ د دلێ ته دا بگرت، بهلێ نوكه بۆ وى دیار بوو كو وهلات ژى ئهگهر ژ خۆشتڤیان ڤالا بوو، وئهو ههڤالێن صهبرا ته پێ دئێت لێ نهمان، د چاڤێن ته دا وهكى خۆ نامینت، ل مالا خۆ تو دێ ههست ب غهیبیێ كـهى.. هـهوه دیتیه مرۆڤ ل وهلاتێ خۆ ههست ب غهریبیێ بكهت؟ وصهبرا وى ل مالا وى نهئێت؟ گـاڤـا ئـهو ل كـۆلانـێـن مـهكـههـێ دهـات ودچـوو، وبـهرێ وى ب ئێك ژ وان نهدكهفت یێن وى بهرى هنگى خۆشى ورحهتیا دلێ خۆ ل نك ددیت، خوزیا وى ئهو بوو نوكه ئهو ژى ژ وهلاتێ خۆ یێ دویربا، و ل وى جهى با یێ خۆشتڤى ههمى لێ كۆمبووین، وبلا هنگى ئهو ژى وهكى وان یێ غهریب با، وخوزیا وى ئهو با وى خهونهك ب وهلاتێ خۆ ڤه دیتبا..
بهلێ ژ نوى ئهو باش تێگههشت كو دهمێ خۆشتڤى وهغهرێ دكهن، تاما خۆشیا ژیانێ د گهل خۆ دبهن، ژ نوى وى زانى مهعنا وێ چیه دهمێ شاعرێن كۆڤاندار د زێمارێن خۆ دا ل سهر خۆشتڤیێن دبێژنێ: هوین چوون وههوه پشتى خۆ دنـیـا ل مـه تارى كر.. مهخسهدا وان ئهو نینه ئێدى ڕۆژ ناههلێت، یان ڕۆناهیێ ژ خۆ نادهت، نهخێر! مهخسهدا وان ئهوه ئهو ڕۆناهیا وان د گهل خۆشتڤیێن خۆ ونـێـزیـك ژ وان د ڕۆژێ دئـیـنـادهر، ئێدى نهما ئـهو وهكى بهرێ تێ دئیننهدهر، لهو ڕۆژ د چاڤێن وان دا و ل بهر دلێ وان یا تاریه، ڤێجا بۆچى ل نك وان ڕۆژ ژ شهڤێ خۆشتر بت، یان گهشتر بت؟!
گاڤا دبـوو شــهڤ ئــهو پـتـر ب خۆشیێ دحهسیا، چونكى وى ئهو باژێڕێ ڤالا ژ خۆشتڤیێ خۆ وههڤالێن وى یێن ڕویگهش نهددیت، بهرێ وى ب وان دێمێن ڕهش نهدكهفت یێن بیرا وى ل چیرۆكا زۆرداریێ دئیناڤه، پیچهكێ ئهو ژ دیتنا وان زهبانیان رحهت دبوو یێن كهیفا خۆ د نهیارهتیا دینێ خودێ وتپهسهركرنا عهبدێن خودێ دا ددیت..
ئهو دزڤڕى مالا خۆ، ووهكى ههر جار د گهل خۆ وبیرهاتنێن خۆ یـێـن كــهڤــن دمــا ب تــنــێ.. چ هـێــزهكـا عهجێبه خودێ دایه مرۆڤى! دهمێ ئهو د كـلـۆڤـانكـا نهخۆشیێ دا ته هند دیت ئهو كویر چوو هزرهكێ ئهو نهخۆشى ههمى ژ بیرێ بر، وهندهك جاران ژى دهمێ خۆشى ژ ههمى لایان ڤه دئێتێ، ته هند دیت هزرهكا نهخۆش ب سهر وى دا هات تاما وێ خۆشیێ ههمیێ ژ نك بر!!
وڤێ جارێ تاریا شهڤێ، ودویر كهفتنا ههڤالان، كارهكێ زێدهتر ل وى كر، وبیردانكا وى پتر ئازراند، لهو هزر وبیران ئهو دویرتر بر.. دیمهن د سهرێ وى دا تێكهل بوون، وخهیالێ ئهو ژێلهل وژۆردا ئینا وبر، جار ئهو بهر ب یهمهنێ ڤه دبر، ئهو وهلاتێ دێرینێ دهمهكى شارستانى ههمى لێ كۆمبووى، وجار ژى ئهو بهر ب ژۆریا عیراقێ ڤه دبر، ئهو جهێ ب سـهدان سالان بوویه مهیدانا ههڤڕكیێ د ناڤبهرا فورسێ وڕۆمێ دا، یێ دهمهكى بابێ وى لێ بوویه ههیى ونهیى.. پاشى دهمێ ڕۆژ لێ قولپین، وچهرخهكێ ئهو ئیناى وئێكێ ئهو برى، حهتا دویماهیێ ئهو هاڤێتیه سهر خیزێ شاریایێ مهكههێ، ل وى دهمێ نێزیك بووى كانیهكا دى یا وهكى زهمزهمێ ل نهالا مهكههێ بپهقت، بهلێ نه دا ڤێ جارێ ئاڤا شرین بدهته خهلكى، بهلكى دا ڕۆناهیهكا زهلال بدهته وان.. وگاڤا بیرا وى ل ڕۆناهیا زهلال هـاتـى، وى هــهســت ب خـۆشــیـهكـا مــهزن كــر ب سهر دلێ وى دا هات، پـێ حـهسـیـا هــهر وهكـى دهسـتـێ قهدهرێ د پشت وى شهڕى ڕا ههبوو یێ ڕۆژهكێ د ناڤبهرا فورسێ وڕۆمێ دا چێبووى ووى گهلهك پێ نهخۆش بووى، دا بهرێ وى پشتى هنگى بۆ ڤى جهى بێتهدان، یێ ڕۆناهیا زهلال ژێ بلند بووى..
ل دویر.. ل وهلاتێ یهمهنێ، و ل دویر.. ل زهمانهكێ بهرێ، بابكالكێن وى دژیان، خودان عهسل ومال وسهلتهنهت، چو یێ ژێ كێم نهبوو، نه زهلام.. ونه هێز وملك ومال، حهتا ئهو ڕۆژ هاتى یا چو تشت د دهستان دا نهمای، دهمێ مهزنێ حهبهشه یێ فهله، ئهوێ دگۆتنێ: نهجاشى، حهفتێ هزار لهشكهر هنارتینه یهمهنێ؛ دا شهڕێ مهلكێ وێ (ذونهواسى) بكهت، دهمێ زانى كو وێ خهلكێ نهجرانێ ب ساخى یێن هاڤێتینه د خهندهكان دا وئاگرێ بهردایێ؛ دهمێ وان دینێ وى هێلاى وبووینه فهله.. گاڤا حهبهشى ژ دهریایێ دهرباس بووین، وكهفتینه ناڤ عهردێ یهمهنێ، وهلات ههمى ئێخسته بن دهستێ خۆ، ومهزنێن وان كوشتن ورهزیل كرن..
هنگى بابكالكێن وى ئهوێن هێز ومهزنیا هندهك دهڤهران د دهستان دا، خۆ نهچار دیت ژ جهـ ووارێ خۆ بهێلن، و ژ وهلاتێ خۆ دهركهڤن وبڕهڤن؛ دا ژ شیرێ حهبهشیان، ڕزگار ببن.. بهلێ كیڤه بچن؟
قهستا حیجازێ بكهن؟ ئاخرى ئهو یا نێزیكه، وههر جارهكا حهبهشیان بڤێت دێ ب دویڤ وان دا چنه وێرێ، قهستا وهلاتێ ڕۆمێ بكهن؟ ئهو ژى وهكى حهبهشیان یێن ل سهر دینێ عیساى، مهعنا ئهو تشتێ حهبهشى عێجزكرین وبهرێ وان دایه ستاندنا وهلاتێ وان، نوكه ڕۆمى ژى عێجز كرینه، ودویر نینه ئهو وان بگرن، وتهسلیمى حهبهشیان بكهن؛ دا ئهو وان بكوژن، یان ههما ههر ئهو ب خۆ وان بكوژن.. پا چ بكهن؟
بهرى زهمانهكى باپیرێ وان یێ كهڤن مهلكێ یهمهنێ رهبیعهیێ كوڕێ نهصرى، هندهك كوڕێن خۆ هنارتبوونه نك كیسرایێ فورسێ دا ل نك وى بێنه پاراستن، دهمێ هندهك خێڤزانكێن وى خهونهكا وى بۆ تهعبیركرى، وگۆتیێ: پشتى ته ب زهمانهكى حهبهشى دێ ب سهر وهلاتێ ته دا گرن، ووى ئێخنه بن دهستێ خۆ، وكوشتنێ ئێخنه ناڤ بچویك ومهزنان، وئهو پسمامێن وان نوكه یێن بووینه مهلكێن عهرهبان ل (حیره) وئهو ب ناڤێ كیسراى حوكمى دكهن، ل نك وان ئهو دێ ئێنه پاراستن.. ووهسا چێبوو، وان خۆ ب وهلاتێ حیره ڕا گههاند، ومهلكێ حیره (نوعمانێ كوڕێ مونذرى) قهدرهكێ مهزن بۆ وانگرت، وبهایهكێ بهرچاڤ دایێ، ودهمهك پێڤه نهچوو، مهزنێ وان باژێڕێ (ئوبولله) ل دهڤهرا جهزیرێ، ل سهر لێڤا ڕویبارێ دیجله، ل نێزیكى مویسل، ومهزنیا وێ دهڤهرێ تهسلیمى وى كر.
باش بیرا وى ل (ئوبولله) وباغچه وبیستانێن وێ دئێتهڤه، ڕویبارێ وێ ئهوێ ئێڤاریان دهمێ چاڤێ ڕۆژێ ڤێ دكهفت، ڤێجا ڕویێ ئاڤێ تیشكێن وێ یێن زهر عـهكـس دكــرن، و ل بــهژن وبــالایـێـن وان دارێن بلند ددان یێن چهقێن وان وهسا ب ناڤێك دا چووین، تو دا بێژى ئهو دهستێن هندهك ئهڤیندارێن دلسۆزن ل دۆر گهردهنێن ئێك ودو ئالیاین.. ئهو كهس گهلهك ژ ڕاستیێ دویر نهكهفتینه ئهوێن گـۆتـیـن: بـهحـهشــت ل دو جـهـان ژ عـهردى دئێته دیـتـن: ل باعچهیێن (ئوبولله) و ل غووطهیا دیمهشقێ.. كانێ ئهو وكانێ باغچهیێن (ئوبولله)؟ ئهو وهكى وێ خهونێ یا پیچهك ژێ دمینته ل بیرا مرۆڤى، دئێته بهرچاڤان، بهلێ ئهڤ دیمهنێ جوان یێ ڕویبارى، باغچه وبیستانان، باژێڕى وقهسرا بابێ وى، مهزنێ ئـوبـولله، د هزرا وى دا ب هندهك دیمهنێن دى یێن كرێت ڕهش دبت.. دیمهنێ خوینێ، كوشتنێ، هێڕشا ب غهدر ئهوا بهرى سپێدێ ب سهر وان دا گرتى، وئهو ل سهر دهنگێ قێژى وههواران هشیار كرى..
ئاخ، ئاخ.. چـهنـد تـشـتـهكـێ نهخۆشه، دهمێ دهستهكێ ڕهش ب زۆرى مرۆڤى ژ خهونێن وى یێن شرین هشیار بكهت، وقویناغێن درێژ دئێخته د ناڤبهرا وى وخۆشتڤیان دا، ههر ئێكى ب لایهكى دا ببهت، وناهێلت ئێك ژ وان بزانت كانێ یێ دى ب كیژ لایى دا چوو!!
