وهغهركرنا خۆشتڤى
ب بهلاڤبوونا خهبهرێ نهخۆشیا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ل مهدینێ، ترس كهفته دلێ صهحابیان، هێشتا ئهو یێ ساخ خهمێ خیڤهتا خۆ یا ڕهش ب سهر دلێن وان دا ئینا خوارێ، ئهرێ ئهگهر ئهو مر.. پشتى وى ئهو دێ چ كهن؟
عهبباسێ مامێ پێغهمبهرى د بهر كۆمهكا ئهنصاریان ڕا بۆرى، دیت ههمیان سهرێن خۆ یێن داینه ئێك ویێن دكهنه گرى، عهباسى گۆته وان:
- ههوه خێره.. بۆچى هوین دكهنه گرى؟
وان گۆت:
- بیرا مه ل پێغهمبهرى هاتهڤه دهمێ ئهو د ناڤ مه دا دڕوینشت، ڤێجا گریا مه هات..
عهبباس چوو ژۆر سوحبهتا وان بۆ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- كر، پێغهمبهری -سلاڤ لێ بن- سهرێ خۆ ب پاتهیهكێ ڕهش گرێدا ودهركهفته مزگهفتێ، ب سهر مینبهرێ كهفت، پشتى حهمدا خودێ كرى گۆت:
- ههوه ئێمانهت ئهنصارى، ئهون ههڤالێن من وجهێ باوهریا من، یا ل سهر خۆ وان كر، ودهم هات یا بۆ وان بدهینێ، قهدرێ قهنجێ وان بگرن، و ل خرابێ وان نهگرن..
پاشى ژ منیبهرێ هاته خوارێ، وئێدى ئهو ل سهر مینبهرێ نههاته دیتن! ئێشا وى گران بوو ونهشیا دهركهفته مزگهفتێ.. وعهدهتێ بیلالى بوو ههر جار دهمێ نڤێژ دبوو بانگ ددا، پشتى دهمهكى ل سهر ملێ خۆ یێ چهپێ دزڤڕى وبهرێ خۆ ددا دهرگههێ مهزهلكا عائیشایێ ئهوێ دكهفته لایێ چهپێ یێ مزگهفتێ، دهمێ ددیت پهرده دهاته ڕاكرن وپێغهمبهر ب ژۆر دكهفت، ڕادبوو قامهت بۆ نڤێژێ دگرت، نوكه ئهو چ بكهت؟ بانگ دا بهلێ كهنگى پهرده دێ ئێته ڕاكرن؟ خهلكێ مزگهفتێ ههمى دگوهشى بوون، دا بێژى ههر ئێكى طهیرهكی یێ دادایه سهر سهرى! بهرێ بیلالى ما ل پهردهى وپهرده نههاته هلدان، فهرمان گههشت كو پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- یێ دبێژت:
- بێژنه ئهبوو بهكرى بلا نڤێژێ ل جهێ من بكهت..
وگاڤا ئهبوو بهكرى خۆ ل جهێ پێغهمبهرى دیتى، ژ بـهر گـریـا وى كهسێ گوهـ ل دهنگێ خواندنا وى نهبوو!
ڕۆژێن ئێكێ ژ ههیڤا (ربیع الأول)ێ ژ سالا (11)ێ مشهختى گران ل سهر خهلكێ مهدینێ بۆرین، دل وهزرا ههمیان ل نك مهزهلكا عائیشایێ بوو، ئهو جهێ پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- لێ كهفتى، حهتا ڕۆژا دو شهنبێ هاتى، دوازدهى ههیڤێ، دهمێ صهحابیان نڤێژا سپێدێ ل پشت ئهبوو بهكرى دكر، ئهو پێ حهسیان ههر وهكى پهرده هاته هلدان، ب ڕهخێ چاڤى وان بهرێ خۆ دایێ، وان دیت پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- یێ بهرێ خــۆ ددهتــه وان ویێ دگـڕنــژت، نـێــزیــك بــوو ژ كهیفان دا وان ئاگههـ ژ نڤێژێ نهمینت، وان هزر كر ئهو ساخ بوو ودێ ئێت نڤێژێ ل بهرا وان كهت، بهلێ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ب دهستى ئیشارهت دا وان كو نڤێژا خۆ تمام بكهن، پاشى زڤڕى مهزهلكا خۆ وپهرده بهردا..
ب كهیفهكا مهزن ڤه صهحابى زڤڕینه مالێن خۆ، ووان نهدزانى كو دیتنا وان وخۆشتڤیێ وان دێ بـتـه ئـهو جـار.. چـونـكـى بـهرى نیڤرۆیا وێ ڕۆژێ ئهو خهبهر ل مهدینێ بهلاڤبوو یێ كهسێ نهڤیاى زوى ب زوى باوهر بكهت.. گۆتن:
- پێغهمبهر یێ مرى!!
بیلالى ژى وهكى بارا پتر ژ خهلكێ مهدینێ باوهر ژ گوهێن خۆ نكر.. نه چونكى وى هزر دكر پێغهمبهر نامرت، نه.. بهلێ گهلهك جاران دهمێ مرۆڤى خهبهرهكێ نهخۆش گوهـ لێ ببت، ل سهرى باوهر ناكهت، وهزر دكهت درهوه، چونكى یا ژ وى ڤه ئهگهر وى باوهر نهكر بهلكى ئهو بدهركهڤت درهو!!
بهلێ مرن ئهو ڕاستیا ژ ههمیان نهخۆشتره، یا مرۆڤى بڤێت یان نهڤێت باوهریێ پێ دئینت.. ئهو ڕاستیا ب دربێ خۆ یێ دژوار دلان دكهلێشت، ودهستان ژێك دكهت، وڕاستیێن بهرچاڤ دكهته ئهو بیرهاتنێن یێن ل بن ئاخێ دئێنه ڤهشارتن.
ل مزگهفتێ زهلام تێك هاتن وتێك چوون، ئهوێن ل بهرا چهپهران و ل بن سیبهرا شیر وڕمان سست نهدبوون، نوكه دمهندههووش وحێبهتینه، نزانن چ بكهن، باوهر بكهن یان نه؟! هندهكێن وهكى عوثمانێ كوڕێ عهففانى وبیلالى ژ بهر گرانیا مهوقفى ومهزنیا خهبهرى لال بووبوون وچۆك لێ شكهست بوون، وهندهكێن وهكى عومهرى دا بێژى عهقلێ وان تشتهكێ گههشتیێ، لـهو شـیـرێ خۆ ڕویس كربوو و ل خهلكى دخوڕى:
- یێ بێژت: پێغهمبهرێ مرى، دێ سهرێ وى ب ڤى شیرى بڕم، پێغهمبهر نهمریه، ئهو ژى وهكى مووسایێ كوڕێ عمرانى یێ چووى ودێ زڤڕتهڤه..
وئهبوو بهكر ب بێدهنگیهكا خهمگین ڤه ژ مهزهلكا كچا خۆ عائیشایێ دهركهفت، ئهو جهێ جهنازێ پیرۆزێ پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- لێ، ئیشارهت دا عومهرى كو بێدهنگ ببت، بهلێ عومهر بێدهنگ نهبوو.. هێدى ب نك مینبهرێ ڤه چوو، مینبهرا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- ژ سێ دهرهجكان پێك دهات، دهمێ پێغهمبهرى خوتبه دخواند ل سهر دهرهجا سیێ ڕادوهستیا، ئهبوو بهكر ب سهركهفت گههشته دهرهجا دووێ، وڕاوهستیا.. زێدهتر نهچوو:
- گهلى مرۆڤان! ههچیێ عهبدینیا موحهممهدى دكر، ئهڤه موحهممهد مر، وههچیێ عهبدینیا خودێ دكر، خودێ یێ متى ونامرت.(وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسل أفإن مات أو قتل انقلبتم على أعقابكم ومن ينقلب على عقبيه فلن يضر الله شيئا وسيجزي الله الشاكرين)
هنگى پیێن عومهرى نهشیان وى هلگرن، كهفته عهردى وشیرێ وى ژ دهستان دهركهفت، مهجالێ نهباوهرى ئینانێ نهما، ئهبوو بهكرى مهسهله بنبڕ كر، موحهممهد وهك لهش مر، ودویماهیا ههر خودان رحهكى مرنه، بهلێ موحهممهد وهك پهیام، نامرت.. موحهممهد ئهوێ ل صهحرائا هشكا ژیانا مرۆڤینیێ كانیا ڤیانێ وڕاستیێ پهقاندى، نامرت.. موحهممهد ئهوێ هیڤى د دلێ ههژاران چاندى وڕۆژا (طاغووتان) بریه ئاڤا، نامرت!!
وهكى سهتلهكا ئاڤێ دهمێ تو ب مرۆڤهكى دا كهى، وهسا تهزینكهك ب سهر لهشێ بیلالى دا هات، بهلێ ئهبوو بهكرى چو دهلیڤهیێن نهباوهرى ئینانێ بۆ كهس ژ وان نههێلا، دنیا د چاڤا دا تارى بوو، وخوزیا وى ژى وهكى یا حهسسانى بوو كو وێ سپێدهیهكێ مارهكى ئهو گهستبا بهرى ئهڤ خهبهره بگههتێ:
أأقیم بعدك بالمدینه بینهم
یا لیتنی صبحت سم الأسود!
بهلێ خوزیان چو پێڤه نائێت!!
ودهم گران بۆرى.. دهمێ بانگێ نیڤرۆ هات، بهرێ ههمیان ما ل بیلالى، بیلال هاته پێش.. دا ب وى كارى ڕاببت یێ خۆشتڤیێ وى تهكلیف پێ لێ كرى، بهلێ چاوا ئهو بانگ بدهت وخۆشتڤى نه یێ حازر؟ وئهگهر وى بانگ دا كى دێ ئێت بێژتێ: قامهتێ بگره..؟
بیلال ب سهر (میئذهنێ) كهفت، ودهست ب بانگى كر:
- (الله أكبر .. الله أكبر)
پاشى ل سهر ملێ خۆ زڤڕى، دیت جهێ ئیمامى یێ خالیه.. بهرێ خۆ دا دهرگههێ مهزهلكا عائیشایێ، نهدیت پهرده ڕاببت..
- (أشهد أن لا إله إلا الله.. أشهد أن لا إله إلا الله)
ئهو ژى گۆت.. وگاڤا گههشتیه یا د دویڤ دا، نهشیا بێژت، گریێ ڕێ نهدایێ، هاته خوارێ وكهفته عهردى، هندهك صهحابى لێ كۆم بوون، وههوجه نهدكر ئهو بێژنێ: ته خێره؟ چونكى وان دزانى وى خێره!
بیلالى گۆته وان:
- بۆ خۆ پسیارا موئهژژهنكى بكهن دا بۆ ههوه بانگ بدهت!
بـنـتـم و بـنـا فـمـا ابتلـت جـوانـحـنـا
شــوقــاً إلـیـكــم ولا جـفت مـيقـیـنـا
تـكاد حـیـن تـنـاجــیــكــم ضـمـائـرنـا
یــقــضــي عـلینا الأسـي لولا تأسینا
إن كان قد عزّ فی الدنیا اللقا ففی
مـواقـف الحـشـر نــلــقــاكـم ویكفینا
وپشتى هنگى كهسێ گوهـ لێ نهبوو بیلالى موئهژژنى ل مزگهفتا پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- كربت..
