ڤیان ... تبیعەتێ وی بوو
(لا تدخلون الجنة حتى تؤمنوا ، ولا تؤمنوا حتى تحابوا )
ڕۆژهكێ مرۆڤهكێ شانازىیێ ب ڕێبازا باب و باپیران دبهت ئـهگـهر خۆ ڕێبازهكا جاهلى ژى بت ، گوه لـێ بوو كو زهلامهك د ناڤ قورهیشىیان دا یێ دهركهفتى دبێژت : ئهز پێغهمبهرم .. وئهو دینێ باب وباپیرێن ههوه ل سهر یێ خهلهته ! وهكى عهورێ زڤستانێ ڕهش وشین دبت ئهو مرۆڤ تێك چوو وبوو گوڕگوڕا وى .. چاوا ئـهڤـه دێ چـێ بـت ؟! مـرۆڤـهك د ناڤ مه دا دركهڤت و ب ئاشكهرایى گۆتنێن سهقهت د دهر حهقا وى دینا بێژت یێ باب وباپیرێن مه ل سهر چووین .. ئهڤه قهت وقهت چێ نابت ! وهكى هڕهبایهكێ دژوار قهستا وى جهى كر یێ پێغهمبهر لـێ وسـویـنـدا وى یا مهزن ئهو بوو ئهو نهزڤڕت حهتا حسێبا خۆ د گهل موحهممهدى صافى نهكهت .
ب گڕنژینهكا تژى ئهڤین ڤه پێغهمبهرى پێشوازىیا وى كر ، وداخواز ژێ كر چهندهكێ ل نك ڕوینته خوارێ وگوهێ خۆ بدهته ئاخفتنا وى .. بیست خهبهر پێڤه نهچوون تو دا بێژى ئهڤ مرۆڤه ژ ڤــى دهسـتـى كره د دهستێ دى دا ، ئهو عهورێن ڕهش وتارى ل هندى دلـێ وى ڤهڕهڤین ، بوو ساهى ، ئهو كهربا ناڤچاڤێن وى تێك بـریـن بـریـا و ل شوینا وێ گهشاتىیا ئهڤینێ ل سهر دێـمـى روهنكر .. وبهرى ژ نك پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ڕابت دلـێ وى وهسا نهرم بوو حهتا چاڤێن وى ڕۆندك باراندین ، وبهرى بزڤڕت گۆت : ئهى موحهممهد ! ئهز ب خودێ كهمه دهمێ ئـهز هاتـیـمه نك ته كهسهك ل سهر ڕویێ عهردى نهبوو هندى ته ل بهر مـن یـێ ڕهش بت ، ونوكه ئهز دێ ژ نك ته چم وكهسهك ل سهر ڕویێ عهدى نینه هندى ته ل بهر من یێ شرین بت .
وعومهر .. جهببارێ جاهلییهتێ ، دهمێ خودێ ڤیاى ڕۆناهىیا ئیسلامێ بكهته د دلى دا بهرێ وى دا پێغهمبهرێ رهحمێ ودادىیێ وئهڤینێ ، ڕۆژهكێ عومهرى شیرێ ڕویس دا دهستێ خۆ وسۆز دا ئهو شیرى نهزڤڕینته د كاڤلانى دا حهتا موحهممهدى پێ نهكوژت .. گۆت : چاوا ئهو بسته دكهت بهاڤێته خوداوهندێن قوریشىیان یێن پیرۆز !! ودهركهفت .. قیت كره مالا ئهرقهمى پشتى زانى پـێـغـهمـبـهر وهندهك ههڤالێن خۆ یێن ل وێرێ ، وپشتى عومهر دهمهكێ كورت ل دیوانا نك پێغهمبهرى ڕوینشتى وئێكسهر گوهێ خۆ دایه گۆتنا وى وهكى تو چپكهكا ئاڤێ بهردهیه سهر كهللا شهكهرێ ڤیانا پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ وهسا كهربا عومهرى مێت ، عومهر ب ههمى جهببارىیا خۆ ڤه بهرانبهر دێمێ گهشێ پێغهمبهرى حهلیا وبوو ئێكێ دى .. بوو عومهرهكێ دلنهرم وچاڤ تهڕ !
بهرانبهر ڤێ ڕویدانا مهزن قورهیشى حێبهتى بوون .. نهشیان ڤێ سهرهاتىیێ شرۆڤه بكهن ، چو د دهستان دا نهما گۆتن : مـوحـهمـمـهد ساحره !! ئهگهر نه ئهو چ هێزه وى ههى بشێت ب ڤى ڕهنگى دلان بگوهۆڕت ؟
د نهزان بوو ب زمانێ دلان لهو هنده خهلهت چوون .. موحهمـمـهدى كهسێ بـهرانـبـهر ژ دل دڤـیـا ، وخێرا وى دخواست ، لهو دفن بلندىیا یێ بهرانبهر ب چهكێ ڤێ ڤیانا مهزن دهاته وهرگێڕان ، وچونكى ڤیان د دلـێ موحهممهدى دا ـ سلاڤ لـێ بن ـ تشتهكێ فطرى بوو ، وتـبـیـعـهتـهكـێ خوڕستى بوو ، ونـه ( تهصهننوعهكا ) ژ قهستا بوو ، تیشكا ئهڤینێ ژ دلـێ وى یێ مهزن ڤهدپهشى وههر زوى خۆ ل دلـێ كهسێ بهرانبهر ددا .. موحهممهدى خودێ دڤیا .. ومرۆڤ دڤیان .. ودهم وجـهــ دڤیا .. لهو دلـێ وى هندى كهونێ خودێ داى یێ بهرفرهه بوو ، وئهڤ ڤیانه ب ڕاستى عاطفەكا عهجێبه ههر جارهكا ب دورستى جهێ خـۆ د دلهكى دا كر وى دلى ب خودان ڤه وهسا دگوهۆڕت تو دێ بێژى ئهڤ مرۆڤه نه ئهو كهسێ بهرێ یه !!
گـهلهك جاران دئـێـتـه گـۆتـن : ئهگهر ته بڤێت مرۆڤهكى ب دورستى بنیاسى عێجز كه .. ڕۆژهكێ پێغهمبهر ، خودانێ ڤى دلـێ هـنــده مهزن ، مللهتێ وى یێ نهزان ئهو زێده عێجز كر ، ( بوخارى ) ژ دهیكا موسلمانان عائیشایێ ڤهدگوهێزت ، دبێژت : من گۆته پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ : ئهرێ ڕۆژهك ب سهر ته دا هاتىیه نهخـۆشـتـر ژ ڕۆژا ئوحودێ ؟ د بهرسڤا وێ دا پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئاشكهراكر كو بهلـێ ئهو ڕۆژا خهلكێ گائفێ ئهو ب كرێتى دهرێخستى وزارۆك ومرۆڤێن دین وبێ عهقل ڤێڕا بهرداین ، ئهو ڕۆژ ل بهر وى نهخۆشـتـر بوو ، لهو ژ قههران دا ئهو ل دویڤ سهرێ خۆ چوو حهتا وى هند خۆ دیتى ئهو یێ ل ( قرن الثعالب ) قویناغا ڕۆژهكێ دویر ژ مهكههێ !
عێجزى هنده !! ل وى دهمى خودێ وهحى بۆ وى هنارت : ئهى موحهمـمـهد ، ئهگهر ته بڤێت دێ چیایان ب سهر وان دا ئینم .. بهرسڤا پـێـغـهمـبهرێ دلۆڤان چ بوو ؟
گۆت : نه یا رهببى ! هیڤىیا من ئهوه هندهك ژ پشتا ڤان دهركهڤن ، عهبدینىیا خودێ بكهن .
ئهڤه ڕێبازا پێغهمبهرێ ئیسلامێ بوو .. پێغهمبهرێ رهحـمـێ وڤیانێ ، ل بهر نههات غهزهب ل دوژمنێن وى یێن كافر بباریت ، سهر خاترا وان عهیالێن بهلكى ژ وان بـبـن وعـهبـدینىیا خـودێ بكهن ، وڕێبازا داخوازكـهرێن ضەلالهتێ ژ موجاهدێن جیهاد ژێ بــهرى ب سهدان عیبادهتكهران دكوژن دبـێـژن : بهلكى كافرهك د ناڤ دا بت !
موحهممهدى بهرى ههر تشتهكى وپتـر ژ ههر تشتهكى خودایێ خۆ دڤیا ، چونكى خودێ ل نك وى مهزنتـرین ڕاستى بوو ، وحهژێكرنا وى یا مهزن بۆ خودێ دلـێ وى هند فرهه كربوو كو ڤیانا مهخلووقێن خودێ ژى د ناڤ خۆ دا بحهوینت ئهگهر خۆ ئهڤ مهخلووقه ئهو بن یێن نهخۆشى ژى گههاندىیێ ، وێ ڕۆژا كافرێن گائفێ ئهو ب وى ڕهنگى دهرێخستى یێ مه بهحس ژێ كـرى ، ئهوى خۆ ب ناڤ بـیـسـتانـهكى ڕا گـههـانـد ـ وهكى د ریوایهتهكێ دا هاتى ـ و ل وێرێ بهرێ وى ما ل عهسـمانى ، ما ل خۆشـتـڤـىیـێ وى یێ مهزن وگۆت : [ إن لم يكن بك غضب عليّ فلا أبالي ] یـارهبــى دوژمناتىیا دوژمنان ونهیارهتىیا نهیاران ل نك من چو نینه هندى تو یێ ژ من رازى بى .. وخۆ دهمێ خهمێن دنیایێ چهنگێ خۆ ب سهر دلـێ وى یێ مهزن دا دئینت ژى ڤیانا خۆشتڤىیێ وى یا ل بهر چاڤان ، ڕۆژهكێ كوڕێ وى یێ ئێكانه ، هیڤىیا ژىیـێ وى ، مر .. مر ، بهلـێ هیڤى د دلى دا نهمر ، خهیالا كوڕێ خۆ ئاخافت وگۆتێ : [ چاڤ ڕۆندكان دبارینت ، ودل ب خهم دكهڤت ، وئهم تشتهكى نابێژین خودێ پێ نــهخـۆش بت ، وئهم ل سهر وهغهركرنا ته ب كۆڤانین ئهى ئیبراهیم ! ] .
مرنا كوڕى تشتهكێ مهزنه .. بهلـێ گۆتنا ئاخفتنهكا خودێ پێ نهخۆش بت ل نك موحهممهدى ـ سلاڤ لـێ بن ـ مهزنتـره ، ئهڤه قانوونا ڤیانێ یه ل نك پێغهمبهرێ ڤیانێ .
وحهتا هوین بهایێ حهژێكرنێ وڤیانێ د شریعهتێ موحهممهدى دا بزانن گوهدارىیا ڤێ حهدیسێ بكهن :
موسلم ژ ئهبوو هورهیرهى ڤهدگوهێزت ، دبێژت : پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆت : [ لا تدخلون الجنة حتى تؤمنوا ، ولا تؤمنوا حتى تحابوا ، أولا أدلكم على شيء إذا فعلتموه تحاببتم ؟ أفشوا السلام بينكم ـ هوین ناچنه بهحهشتێ حهتا هوین باوهرىیێ نهئینن ، وهوین باوهرىیێ نائینن حهتا هوین حهز ژ ئێك ودو نهكهن ، وما ئهز بۆ ههوه تشتهكى نهبێژم ئهگهر هوین بكهن هوین دێ حــهز ژ ئـێـك ودو كهن ؟ سلاڤێ د ناڤبهرا خۆ دا بهلاڤ كهن ] .
ههر دهلیڤهیهكا ههبا موحهممهدى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئستغلال دكر دا بهرێ ههڤالێن خۆ بدهته ڤیانێ ، وههر ڕێكهكا وى زانیبا ڤیان پێ زێده دبت وى نیشا وان ددا .. ڕۆژهكێ پێغهمبهر ـ سلاڤ لـێ بن ـ د گـهل هـهڤالهكێ خۆ بوو ، زهلامهك د بهر وان ڕا بۆرى ، ئهوێ ل نك پێغهمبهرى ڕوینشتى گۆت : ئهى پێغهمبهرێ خودێ ! ئهز حهز ژ ڤى زهلامى دكهم .. پێغهمبهرى گۆتێ : ته ئهو پێ حهساندىیه كو تو حهز ژ وى دكهى ؟ گۆت : نه .. پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆتێ : وى پێ بحهسینه . وبۆ ڤێ چهندێ وى قاعدهیهكێ گشتى دانا وگۆت : [ إذا أحب أحدكم أخاه ، فليخبره أنه يحبه ـ ئهگهر ئێك ژ ههوه برایهكێ خۆ ڤیا بلا بێژتێ كو وى ئهو دڤێت ] .
بۆچى ؟
چونكى ئهڤ چهنده دێ بته ئهگهرا زێدهبوونا ڤیانێ د ناڤبهرا وان دا .
وڤیان ل نك موحهممهدى ب خۆ ب خۆ قهنجىیه ، ومرۆڤێ ئهڤیندار ب ئهڤینا خــۆ وێ خـێـرێ ب دهست خۆ ڤه دئینت یا ب كارێ خۆ ب دهست خۆ ڤه نهئینت ، ڕۆژهكێ ئهبوو ژهررى پسیارهك ژێ كر وگۆت : ئهى پێغهمبهرێ خودێ ! مرۆڤهكێ ههى حهز ژ هندهك باشان دكهت ونهشێت وى كارى بكهت یێ ئهو دكهن .. ئهرێ ڕۆژا قیامهتێ حالـێ وى دێ چ بت ؟ پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گـۆت : [ أنـت مع من أحببت ] هۆسا ب پهیڤهكا كورت ، تو دێ د گهل وى بى یێ تو حهز ژێ بكهى . ئهبوو ژهر ! ئهگهر كارێ ته یێ باش هند یێ گهلهك نهبت ته ژى كو بگههینته دهرهجا وان باشان ، ڤیانا ته بۆ وان دێ ته گههینته ڕێزا وان .. ههر وهكى ڤیان د شریعهتى موحهمـمـهدى دا ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئهو نهسهبا ب هێزه یا دهورێ خۆ دبینت دهمێ ههمى نهسهب دئێنه لادان ، ئـهى ئـهبـوو ژهر ! ڤیان دێ ههوه گههینته ئێك دهمێ كار ههوه ژێك جودا دكهت ، چهند بهایهكێ مهزنه ڤیانێ ل نك ڤى پێغهمبهرى ههى ؟! وچهند گونهههكا مهزنه ئهوێ كهرب ونهڤیانێ ب ناڤێ حهژێكرنا ڤى پێغهمبهرى د ناڤ عهبدێن خودێ دا بهلاڤ دكهت !
وحهتا باش بۆ ههوه ئاشكهرا بت كو ڤیانه ئهو نهسهبا دمینت دهمێ نهسهبا دایبابى دئێته لادان گوهدارىیا ڤێ گۆتنا پێغهمبهرێ ئهڤینێ بكهن :
( ئهبوو داوود ) ژ ئـهبوو هورهیرهى ڤهدگوهێزت ، دبێژت : پـێـغـهمـبـهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆت : [ إن من عباد الله لأناساً ما هم بأنبياء ولا شهداء يغبطهم الأنبياء والشهداء يوم القيامة بمكانهم من الله تعالى ـ د ناڤ بهنىیێن خودێ دا هندهك مرۆڤ ههنه نه پێغهمبهرن ونه شههیدن ، پێغهمبهر وشههید ڕۆژا قیامهتێ حهز دكهن وهكى وان بن ژ بهر جهێ وان ل نك خودێ ] گۆتن : ئهى پێغهمبهرێ خودێ بۆ مه بێژه كانێ ئهو كینه ؟ گۆت : [ هم قوم تحابوا بروح الله على غير أرحام بينهم ولا أموال يتعاطونها فوالله إن وجوههم لنور وإنهم على نور لا يخافون إذا خاف الناس ولا يحزنون إذا حـزن الـنـاس ـ ئهو هندهك مرۆڤن بۆ خودێ حهز ژ ئێك ودو كرىیه نه چونكى مرۆڤاینىیهك د ناڤبهرا وان دا ههیه یان مالهكى ددهنه ئێك ودو ، دێمێن وان ڕۆناهینه ، وئهو ل سهر ڕۆناهىیێنه ، ناترسن دهمێ مرۆڤ دترسن ، و ب خهم ناكهڤن دهمێ مرۆڤ ب خهم دكهڤن ] پاشى پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ ئهڤ ئایهته خواند : [ أَلا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ـ هندى وهلـىیـێـن خـودێنه نه چو ترس وان ههنه ونه ب خهم دكهڤن ] ( یونس : 62 ) .
وڤیان ل نك موحهممهدى ـ سلاڤ لـێ بن ـ قاعدهیهكێ موكمه بۆ ژینێ ، لهو خۆ دهمێ كاودان وى مهجبوور دكهن كو وى ئێك نهڤێت ژى ئهو قاعدهیێ ڤیانێ دویر ناكهڤت ، بهلكى هوین بێژن : چاوا ؟
د بهرسڤێ دا دێ بێژم : موحهممهدى بۆ نموونه حهز ژ حهقىیێ دكر ، وڤیانا وى بۆ حهقىیێ ئێكا هند ژێ چێ دكر گاڤا وى كهسهك دیتبا دوژمناتىیا حهقىیێ بكهت ڤیانا وى بۆ حهقىیێ نهڤیانا ڤى كهسى ل نك وى پهیدا دكر ، ودهلیل ل سهر ڤێ چهندێ ئهو بوو ههر جارهكا ڤى كهسێ دوژمناتىیا حهقىیێ بهس كربا نهڤیانا وى نهدما د دلـێ موحهممهدى دا نهدما ، ئهگهر خۆ ئهو كهس نههاتبا سهر دینێ وى ژى .. ڕۆژا پێغهمبهر سهركهفتى هاتىیه د مهكههێ دا كهنكهنێن قورهیشىیان ههمى سهرشۆڕ بهرانبهر وى ڕاوهستیان ، وچاڤهڕێىیى هندێ مان كانێ ئهڤ قائدێ سهركهفتى چ بڕیارێ د دهر حهقا وان دا دێ دهت ، ما نه ئهو بوون ئهو ژ مالا وى دهرێخستى ، وپشتى دهرێخستى ژى خانىیێ وى وجهێ بیرهاتنێن وى ب عهردى ڤه ڕاست كرى دا چو تشت ل مهكههێ نهمینن موحهممهدى ل بیرا وان بینتهڤه ؟! ما نه ئهو بوون پـتـر ژ جارهكێ جاسووس هنارتینه مهدینێ دا ب دزى ڤه وى بكوژن ؟! ما نه ئهو بوون ئویجاخێن عهرهبان ههمى كۆم كرین وپێكڤه هێڕش كرىیه مهدینێ وچهند ڕۆژان دۆر ل باژێڕى گرتى ب ئنیهتا براندنا گازىیا وى ؟!
ئـهڤـه ئـهو ههمى ئهڤرۆ ستۆ خوار ل بهر شیرێ وى دڕاوهستاینه .. نههاتینه سهر دینێ وى ، بهلـێ كاودان وگوهۆڕین ئێدى ڕێكێ نادهنه وان ئهو بشێن دوژمناتىیا دینێ وى بكهن ، لهو بڕیارا موحهممهدى ـ سلاڤ لـێ بن ـ یا روهن وئاشكهرا بوو :
ـ [ اذهبوا فأنتم الطلقاءـ ههڕن هوین دبهرداینه ] .
بـهلـێ .. دلـێ موحهممهدى كهرب وكینێ نانیاست ، وئهو نه ژ وان كهسانه یێن حاقد ل سهر ( بهشهرییهتێ ) وهزرا تۆلستاندن وسهربڕینێ مهژىیێ وى داگیركرى ..
ـ [ اذهبوا فأنتم الطلقاء ـ ههڕن هوین دبهرداینه ] .
ئــهى دیـرۆك شاهد به كو خودانێ ڤێ گۆتنا مهزن یێ بهریئه ژ ههر كهسهكێ عشقا خـویـن ڕێـتـن ومرۆڤ كوشتنێ مـهژىیـێ وى گهنى كر ودلـێ وى ڕزاندى !!
[ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ علَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُوفٌ رَحِيمٌ
ـ گهلـى خودان باوهران ب ڕاستى پێغهمبهرهك ژ ههوه ب خـۆ بۆ ههوه هات ، ئهو نهخـۆشى وتهنگاڤىیا دگههته ههوه وى پێ نهخـۆشه ، وئهو یێ ڕژده ل سهر هندێ كو هوین باوهرىیێ بـیـنـن وحالـێ ههوه چاك ببت ، وئهو ب خودان باوهران گهلهكێ مهرهبان ودلۆڤانكاره ] ( التوبة: 128 ) .
ودا بۆ مه دیار ببت كانێ بهرێ ڤى پێغهمبهرێ دلۆڤان ومهرهبان چهند لـێ بوو وان ئـهگـهران د ناڤ مه دا نههێلت یـێـن كارهكێ سلبى ل ڤیانا مه بكهن چ ل سهر مستهوایێ فهردى یان یێ جهماعى بهرێ خۆ بدهنه ڤان ئهحكامێن جڤاكى یێن وى بۆ مه داناین :
ـ پێغهمبهر دبـێـژت : ئهگهر هوین سێ كهس ل دیوانهكێ بوون ، دو ب تنێ هێدى د گهل ئێك ودو نهئاخڤن .
بۆچى ؟
چونكى دبت كهسێ سىیێ عێجز بت ، وئهڤ عێجزىیه تهئپیرێ ل یانا وى بكهت بۆ ههر دو ههڤالێن وى .
ـ پێغهمبهر دبێژت : ئهگهر ئێك ژ ههوه چوو دیوانهكێ بلا كهسێ ژ جهێ وى ڕانهكهت وئهو بچت ل جهێ وى ڕوینت .
بۆچى ؟
چونكى دبت ئهڤ كارێ وى ببته ئهگهرا هندێ كهربێن یێ دى ژ وى ڤهببن .
ـ پێغهمبهر دبێژت : چێ نابت بۆ مرۆڤى بچت د ناڤبهرا دو كهسان دا ڕوینت بێى دهستویرىیا وان .
بۆچى ؟
دا كهربێن وان ژ وى ڤهنهبن .
ـ پێغهمبهر نیشا مه ددهت كو ئهگهر مه ڤیا بچینه نك كهسهكى دڤێت دهرگههى بقوینت ونهچینه ژۆر حهتا ئهو دهستویرىیێ بدهت ، خو ئهگهر ئهو كهس ههڤالهكێ مرۆڤى یێ نێزیك ژى بت یان مرۆڤهكێ مرۆڤى بت .
بۆچى ؟
چونكى دبت ئهڤ چوونا مرۆڤى بارگرانىیهك بوو بۆ وى ڤێجا ببته جهێ نهخۆشىیێ بۆ وى ، ودلـێ وى د دهر حهقا مرۆڤى دا بێته گوهاڕتن .
ـ پێغهمبهر فهرمانێ ل مه دكهت كو ئهگهر مه گازى كهسهكى كر ب خۆشتـرین ناڤێ وى ل نك وى ئهم گازى بكهینێ .
بۆچى ؟
دا كـهیـفـا وى بێت ، وڤیان د ناڤبهرا مرۆڤى ووى دا زێده ببت .
ـ پێغهمبهر بــهرێ مـه ددهته وهفادارىیێ ، ووى ب خۆ ژى ب كریار ئهڤ وفایه ب جـه دئینا ، چونكى وهفادارى ڤیانێ بهلاڤ دكهت ..
جارهكێ پیرهژنهك هاته مالا پێغهمبهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ پێغهمبهر ب بهر ڤــه چـوو وگهلهك كهیفا خۆ پێ ئینا وعهبایێ خۆ ژ سهر ملێن خۆ دانا دا ئهو پیرهژن ل سهر ڕوینت .. عائیشا ژ ڤى كارێ وى حێبهتى بوو ، لهو گاڤا پـیــرهژن زڤــڕى وێ پـسـیـار ژ پێغهمبهرى كر كانێ ئهو كى بوو ؟ پێغهمبهرى گۆتێ : ئهڤه هـهڤـالا خهدیجایێ بوو ، وهختێ خهدیجا یا ساخ دهات سهرا مه ددا ..
ویا عهجێب ئهوه وهفادارىیا پێغهمبهرى وڤیانا وى خۆ د گـهل ( جهماداتان ) ژى ههبوو .. بهلـێ خۆ د گهل تشتێن هشك وبێ رح ژى ، ل مزگهفتا وى قورمهكێ دارێ ههبوو دهمێ وى خوتبه دخواند دچوو سهر وى قورمى ، پشتى منبهرهك بۆ هاتىیه چێكرن وى ئهو قورم هێلا ، دهمهكى وى بهرێ خۆ دایێ ههر وهكى ئهو قورم یێ خوار دبت ، ئهو چوو ئهو قورم دا بهر سنگێ خۆ وبڕیار دا قورم ل نك وى ل سهر منبهرێ بێته دانان !!
وڕۆژهكێ بهرێ وى ب چــیـایــێ ئــوحـودێ كهفت .. ئینا ل ههڤالێن خۆ زڤڕى وگۆت : [ ئوحود چیایهكه حهز ژ مه دكهت ، وئهم حهز ژێ دكهین ] !!
ئهى موحهمـمهد !! كى وهكى ته ئهڤیندارى ووهفادارىیێ دكهت ؟ خۆ د گهل دار وبهران ژى !
ـ وپێغهمبهر حهرام كر ل سهر مه كو ئێك ژ مه سێ ڕۆژان پـتـر ژ برایهكێ خۆ سل ببت ، وپشت بدهتێ .
بۆچى ؟
دا ئهڤ كاره ڤیانێ د ناڤبهرا وان دا نهبرینت .
و ل دویماهىیێ دێ بێژین : د ریوایهتهكێ دا هاتىیه جارهكێ پـێـغـهمـبـهرى ـ سلاڤ لـێ بن ـ گۆته صهحابىیهكێ خۆ : ئهز كارهكێ بۆ ته بێژم خودێ وپـێـغـهمبهرێ وى حهز ژێ دكهن ؟ گۆت : بهلـێ ئهى پێغهمبهرێ خودێ ، گۆت : مرۆڤان بگههینه ئێك دهمێ ژێك عێجز دبن ، ووان نێزیكى ئێك بكه دهمێ ئهو ژێك دویر دكهڤن .
