ئیبراهیمێ كوڕێ ئهدههمى
ئیبراهیمێ كوڕێ ئهدههمێ تهمیمى یێ خوراسانى، ئهو ژى د ناڤ زانا وزاهدێن ئوممهتێ دا وهكى ئالایهكێ بلند وستێرهكا گهشه، كهسهك نهشێت بهحسێ دیرۆكا زوهدێ د ئیسلامێ دا بكهت ئهگهر ناڤێ وى نهئینت، وبـهلكى گـهلـهك كهس ههبن یێن ناڤێ وى بهیستى باوهر نهكهن كو دهمهك د سهر ڤى زاهـدێ مــهزن دا هاتـبـوو ئهو یێ دویر بوو ژ ڕێكا خودێ، پاشى دهمهكێ دى د سهر وى دا هات ئهو د ناڤ مهزن وخودێناسان دا هاته ڕێزا ئێكێ..
وسهرهاتییا ئیبراهیمێ كوڕێ ئهدههمى ژى دهرسهكا مهزنه بۆ وان كهسێن دنیا دایه پشتا خۆ كو بێ هیڤى نهبن، ڤێجا ئیبراهیم كى بوو؟ وسهرهاتییا وى چ بوو؟
ئیبراهیم وهكى مه گۆتى ژ وهلاتێ خوراسانێ بوو، ژ باژێرێ بهلهخ ئهوێ دكهفته د ناڤبهرا ڕویبارێ جیحوونێ وباژێڕێ كابۆلـێ دا، بابێ وى ئـهدهــهمـێ كـوڕێ مـهنـصـوورى ئێك ژ مهلك وشاهێن خوراسانێ بوو، ل بـاژێـڕێ بـهلهخێ ل دۆرێن سالا (100) مشهختى هاتبوو سهر دنیایێ، و ل قهسرا مهلكى هاتبوو ب خودانكرن، ودیاره ئهو نهخرییێ بابێ خۆ بوو لهو ئهو بوو جێگرییا بابێ خۆ دهاته بهرههڤكرن.
د جهووهكێ تژى خۆشى ورهفاهیهت دا، و ب نازدارییهكا زێده هاته پهروهردهكرن، چو تشتێ ژێ كێم نهبوو، چونكى ههچى داخوازا وى ههبا ههر زوى بۆ دهاته ب جهئینان، ما نه كوڕێ مهلكى و (ولی العهد) ێ وییه یێ كو مهزن وبچویكێن مهملهكهتێ دڤێت خولامینییا وى بكهن؟
ووهكـى هـهر زارۆكـهكــێ د كــۆچـك وسهرایێن مهزنان دا دئێته ب خودانكرن ئیبراهیم ب دنیایێ وخۆشییێن وێ ڤه موژیل بوو، وڤیانا وى بۆ دنیایێ ئهو هند موژیل كر كو دهلیڤهیا وى بۆ هزركرنا د كار وبارێ ئاخرهتێ دا نهمینت، ودهمێ ئهو بوویه نیڤ زهلام كارێ وى یێ سهرهكى بوو نێچیرڤانى ل چۆلى، ونێچیرڤانى ل وى دهمى ـ وهكى دهاته سالۆخدان ـ یارییا مهلكان بوو.. خۆ دهمێ بابێ وى مرى وئهو ل شوینا وى بوویه مهلك ژى ئارهزوویا وى یا مهزن نێچیرڤانى بوو.
دهربارهى ئهگهرا تۆبهدارییا ئیبراهیمێ كوڕێ ئهدههمى دا دو گۆتن دئێنه ڤهگێڕان، ودویر نینه ههردو ب جـهــ هاتبن.
یا ئێكێ ژ ئیبراهیمى ب خۆ دئێته ڤهگوهاستن، دبێژت: جارهكێ دهمێ ئهز ل نێچیرێ ل چۆلى، من ههسپێ خۆ ڕاكره چارگاڤێ ودا ب دویڤ نێچیرا خۆ ڤه حـهتـا ئـهز ژ ههڤالێن خۆ ههمییان ڤهدهر بوویم، و ل وى دهمێ ئهزێ موژیل ب ڕاهێلانا ل دۆر (فهریسهیا) خۆ ڤه دهنگهك هاته من گۆت: ئهى ئیبراهیم بۆ ڤێ چهندێ تو نههاتییه ئافراندن، و ب ڤێ چهندێ فهرمان ل ته نههاتییه كرن (أفحسبتم أنما خلقناكم عبثا وأنكم إلينا لا ترجعون) (115)گۆت: هندى ئهز ل لایێ خۆ یێ ڕاستێ وچهپێ زڤڕیم، من كهس نهدیت، ئینا من گۆت: لهعنهتێن خودێ ل ئبلیسى بن! پاشى من ڤیا ههسپێ خۆ بهاژۆم بهلـێ بهرى ئهز قهستا نێچیرا خۆ بكهم، جارهكا دى ئهو دهنگ هاته من، بهلـێ ڤێ جارێ نێزیكتـر، ئهز لـێ زڤڕیم دیسا من كهس نهدیت، وگاڤا من ڤیاى بهردهوامییێ بدهمه كارێ خۆ بۆ جارا سییێ ههر ئهو دهنگ هاته من، ودهمێ من كهس نهدیتى من كره ههوار: ئهڤه هشیاركرنهكه ژ خودێ بۆ من، ئهز هشیار بووم، ئهز هشیار بووم!
گۆتنا دووێ: دبێژن: جارهكێ ئیبراهیمێ كوڕێ ئهدههمى یێ مهلك ڤیا بچته نێچیرێ وزێرهڤان وئێلچى تژى دۆر وڕهخێن وى بوون، دا نههێلن كهس نێزیكى وى ببت، ژ لایهكێ دى ڤه دا وى خهلكى بهلاڤه بكهن ئهوێن هاتینه د ڕێكا مهلكى دا، دا ب دیتنا مهوكبێ وى شاد ببن.. ل لایێ ڕێكێ پیرهمێرهكێ بێچاره یێ ڕوینشتى بوو، دهمێ دیتى نێزیكى هندهك پێ لـێ بدانن گازى كر: ههوه خێره؟ وان گۆت: مهلك هات مهلك!
پیرهمێرى گۆت: مهلك.. یان مهملووك؟! (ومهملووك ئهو كهسه یێ عهبد بت).
دهنـگـێ وى گـههـشـتـه مهلكى، وگاڤا مهلكى دیتى هندهك زهلامێن وى ب نك پیرهمێرى ڤه چوون، دیاره دا بێشینن، وى گۆت: كهسێ نهئێشینن، پاشى مهلك ب خۆ ب نك وى ڤه چوو وگۆتێ: ئهى پیر! عهبد ب چ تشتى دێ گههته ههمییێ؟ پیرهمێرى گۆتێ: ب هێلانا ههمییێ.
ئیبراهیم د ئاخفتنا وى گههشت، سهرێ خۆ هژاند وچاڤێن وى تژى ڕۆندك بوون، پاشى ل ههڤالێن خۆ زڤڕى وگۆت: بزڤڕن ئهم ئهڤرۆ ناچینه نێچیرێ، وپشتى زڤڕینا وى ژ نێچیرى ب سێ ڕۆژان بڕیارهكا مهزن وى دا.. بڕیار دا ههمییێ بهێلت دا بگههته ههمییێ!
ئیبراهیمێ كوڕێ ئهدههمى بڕیار دا مهلكاتییێ بهێلت، وپشت بدهته قهسر وقوسویر ومهملهكهتێ ههمییێ، خهلكێ وهلاتێ وى سپێدهیهكێ هشیار بوون بێى مهلكێ خۆ ببینن، وهندى لـێ گهڕیان ب سهر چو سهر وشوینێن وى هـل نـهبـوون، ب تنێ زهلامهكێ ژ رهعـیـیـهتـا وى تـێ نهبت، شڤانى ل لایهكێ دویر ژ باژێڕى دكر، وى خـیـڤـهتا خۆ ڤهدابوو، شهڤهكێ مهلك ب تنێ د بهر خیڤهتا وى ڕا بۆرى وداخوازهكا غهریب ژێ كر، گۆتێ: وهره دا ئهز وتو جلكێن خۆ پێك بگوهۆڕین! شڤان ههر زوى ب كهیف ڤه وبێى ئارمانجا مهلكى ژ ڤـێ چـهندێ بزانت ل بهر داخوازا وى هات.. وئهو بوو ڕۆژا د دویڤ دا شڤانى ژى وهكى ههمى خهلكێ مهملهكهتێ گوه لـێ بوو كو مهلك یێ بهرزهیه!
مـهلكى ئــهوێ كراسێ شڤانى یێ دڕیاى كرییه بهر خۆ، ههسپێ خۆ ب لهز هاژۆت وبهر ب ڕۆژ ئاڤایێ ڤه دچوو و ب چوونا وى دیرۆكێ ئێك ژ غهریبتـرین سهرهاتییان تۆمار كر، ئهو مهلكێ ژ ترسێن خودێ دا دنیا بهرداى..
پشتى قویناغهكا درێژ ئیبراهیم گههشته عیراقێ و ل وێرێ ههڤالینییا هندهك زانایێن مهزن كر وهكى: سوفیانێ ثەورى وفوضەیلێ كوڕێ عیاضى وهـنـدهكـێـن دى.. ووى پسیارا سـهیـدایـێـن خۆ كر كانێ نانهكێ حهلال ل كیڤه دێ دهست ب من كهڤت؟ وان گۆتێ: ههڕه قهستا شامێ بكه، وپشتى ئهو چوویه وێرێ وى ب دهستێ خۆ كار دكر، هندهك جاران پالهتى وهندهك جاران ناگوورڤانییا چهم وبیسانان، وهندهك جاران ژى دچوو چیاى دار دبـڕیــن ودئـیـنـان دفـرۆتنه خهلكى، و ب حهقێ دهستێ خۆ وى خۆ ب خوان دكر.
ژ گۆتـنـێـن وى یێن ناڤدار: دبێژت: ههچییێ تۆبه بڤێت بلا زۆردارییێ ل كهسێ نهكهت، وبلا تێكهلییا خهلكى ژى نهكهت، ئهگهر نه ئهو نهشێت وێ ب دهست خۆ ڤه بینت یا وى دڤێت.
ودبێژت: ئهو مهلكێ عهدالهتێ نهكهت فهرقا وى ودزیكهرى نینه، وئهو زانایێ ب تهقوا نهبت فهرقا وى وگورگى نینه، وههچییێ خۆ بۆ ئێكێ دى ژبلى خودێ بشكێنت فهرقا وى وصهى نینه.
وجارهكێ هندهك ههڤالێن وى گۆتێ: ئهگهر تو ژنهكێ بۆ خۆ بینى، وى گۆت: ئهگهر ئهز شیابام دا نهفسا خۆ بهردهم.
ل سالا (162) مشهختى ل شامێ چوو بوو بهردلۆڤانییا خودێ.
