تۆرەیێن مرۆڤێ خەونێ دبینت
بۆری د گەل مە كو خەونا چاك نیشانا چاكیا خودانێ خۆیە ، ومە ئاشكەرا كـر كـو خـەونا چاك پشكەكە ژ وێ پێغەمبەرینیا پشتی پێغەمبەری ـ سلاڤ لـێ بن ـ د ناڤ ئوممەتێ دا مای ، چونكی ئەو ژی ب دەستویریا خودێ هندەكێ ژ غەیبێ ل بەر مـرۆڤی ئاشكەرا دكەت ، وپسیارا ل ڤێرێ دئێتەكرن دبت ئەڤە بت : ئەرێ خەونا چاك كیژكە ؟ یان ئەدەب وتۆرەیێن وی كەسێ خەونا چاك دبینت چـنـە كـو مـرۆڤ پـێ بـزانـت ئەڤ خەونە یا ڤی كەسی دیتی ژ خەونێن چاكە ؟
بۆ بەرسڤ دێ بێژین : ژ وان تۆرەیێن هاریكاریا مرۆڤی دكەن كو خەونا وی یا چاك بت ئەڤێن ژێرینە :
تۆرەیێ ئێكێ : ڕاستگۆیی د ئاخفتنێ دا :
وَأَصْدَقُهُمْ رُؤْيَا أَصْدَقُهُمْ حَدِيثاً ــ ویـێ ژ هــەمـیـان خەون دورسـتـتـر ئـەوە یـێ ژ هەمیان ڕاستگۆتر ] (بوخاری و موسلم ڤەدگوهێزن ) ووەكی ئەم دبینین پێغەمبەر ـ سلاڤ لـێ بن ـ ڕاستگۆییا مرۆڤی د ئاخفتنێ دا دكەتە نیشان ل سەر ڕاستگۆییا خەونێن وی .
مەعنا ڤێ ئەوە : مرۆڤێ ڕاستگۆ بت ، خەونێن وی ژی پتـر دێ دڕاستگۆ بـن ژ خـەونـێـن وی كـەسی یـێ ب درەوینیێ هاتیە ناسین ، چونكی خەون ( ئنعكاسەكە ) بۆ هشیاریا خودانی ، وبها وگرنگیا ڕاستگۆیێ ژ ڤێ چەندێ بۆ مە ئاشكەرا دبت .
تۆرەیێ دووێ : بەری نڤستنێ :
یا باش ئەوە بۆ مرۆڤی دەمێ قەستا جهێ خۆ دكەت دا بنڤت وان ئەدەب وتۆرەیێن نڤستنێ ب كار بینت یێن كو د سوننەتێ دا هاتـیـن ، وەكی : دەسنڤێژ شویشتنێ ، ونڤستنا ل سەر تەنشتا ڕاستێ ، وخواندنا وان ئایەت وئەذكارێن حەدیس پێ هاتین .
ومەعنا ڤێ ئەو نینە یێ پێگیریێ ب ڤی تۆرەی نەكەن چو خەونێن ڕاست نابینت ، نەخێر .. بەلـێ دبت ئەڤ چەندە هاریكاریا خودانی بكەت كو ئەو خەونا ئەو دبینت یا ڕاست بت .
تۆرەیێ سیێ : پشتی دیتنا خەونێ :
ئەو خەونا مرۆڤ دبینت ئێك ژ دووانە : یان خەونەكا خۆشە چونكی مزگینی ژێ دئـێـتـە وەرگرتن لەو كەیفا خودانی پێ دئێت ووی پێ خۆش دبت ، یان ژی خەونەكا نەخۆشە چونكی یا ب ترسە .. ڤێجا گاڤا مرۆڤی خەونەكا خۆش دیت یا ئەو هزرا باشیێ ژێ دكەت یا باش بۆ وی ئەوە پشتی هشیار دبت سێ تشتان بكەت :
1 ـ دڤێت ئەو حەمدا خودێ سەرا دیتنا ڤێ خەونێ بكەت كا چاوا ئەو حەمدا خودێ سەرا قەنجیێن وی دكەت .
2 ـ دڤێت ئەو وێ خەونێ بۆ خۆ ب مزگینی بزانت وكەیف پێ بێت وهزرا باش ژێ بكەت .
3 ـ دورستە بۆ وی ئەو وێ خەونێ بۆ وان كەسان بێژت یێن وی بڤێن ، بەلـێ دڤێت ئەو یێ هشیار بت وێ خەونێ بۆ وان كەسان نەبێژت یێن ئەو نەڤێت ، یان مرۆڤێن حەسوید ودلڕەش ، چونكی دبت ئەڤ خەونە مزگینیەك بت بۆ وی وئەگەر نەیارێن وی ب ڤێ مزگینیێ حەسیان بەرگەڕیانێ بكەن دا نەخۆشیێ بگەهیننێ ، وەكی د سەرهاتـیـا یووسف پێغەبەری دا ـ سلاڤ لـێ بن ـ بۆ مە ئاشكەرا دبت .
وئەگەر ئەو خەونا وی دیتی یا نەخۆش بت وڤاهرێ وێ یێ ب ترس بت گاڤا ئەو هشیار بوو دڤێت چار تشتان بكەت :
1 ـ بێژت : ( أعوذ بالله من الشیطان الرجیم ) .
2 ـ خـۆ ب خـودێ بپارێزت ژ خرابیا ڤێ خەونێ ، یەعنی بـێــژت : یا رەببی ئەز خۆ ب تە دپارێزم ژ خرابیا ڤی تشتێ من دیتی .
3 ـ ل ملێ خۆ یێ چەپێ بزڤڕت وسێ جاران تف كەت .
4 ـ ووێ خەونێ بۆ كەسێ نەبێژت ، هەر وەكی وی چو خەون نەدیتین .
ویا باش ئەوە ئەو ڕابت سوننەتەكێ بكەت ، وەكی د حەدیسێ دا هاتی [ فَإِذا رَأَى أَحَدُكُمْ رُؤْيَا يَكْرَهُهَا فَلا يُحَدِّثْ بِهَا أَحَداً وَلْيَقُمْ فَلْيُصَل ] (ئەحمەد ڤەدگوهێزت ) وئەگەر وی ڤیا ل خەوێ بزڤڕتەڤە یا باش ئەوە ئەو خۆ ژ سەر وێ تەنشتنێ وەرگێڕت یا وی خەون ل سەر دیتی .
ئەگەر وی ئەڤ چەندە كر هیڤی ئەوە خودێ خرابیا وێ خەونێ ژ وی بدەتە پاش .
وئەگەر خەونا مرۆڤی یا خۆش بت ، یان ژی ژ وان خەونان بت یێن مرۆڤ چو ژێ نەزانت وهزر بكەت مەعنایەك بۆ ڤێ خەونێ هەیە یا باش ئەوە ئەو خەونا خۆ بۆ كەسەكێ شارەزا بێژت دا ئەو وێ بۆ وی تەعبیر بكەت وئەو كەسێ ب تەعبیرا خەونێ ژی ڕادبت هندەك تۆرەیێن خۆ هەنە .
