رێبهرا تهمام بۆ خوارنا ساخلهم: کلیلا ژیانهکا ب وزه و دوور ژ نهخۆشیان
پێشهکی
ئهو پهیڤا ناڤدار یا دبێژیت "تو ئهو تشتی یێ تو دخۆی" (You are what you eat)، گۆتنهکا زانستی یا دروسته. لهشێ مه وهکی ئامیرهکی یه، و خوارن سۆتهمهنییا وی یه. د ڤی بابهتی دا، دێ ب شێوهیهکێ زانستی و ساده بهحسێ بنهمایێن خوارنا ساخلهم کهین.
بهشێ ئێکێ: جوداهیا د ناڤبهرا خوارنا ساخلهم و نهساخلهم دا
خوارنێن ساخلهم (خوارنێن راستهقینه)
پێناسه: ئهو خوارنن یێن کو نێزیک ژ شێوازێ خۆ یێ رهسهن ماینه و پرۆسهیێن کیمیایی لسهر هاتینه کرن کێمن.
دهوڵهمهندن ب ڤیتامین، کانزا، ریشال، و پرۆتین.ههستا تێربوونێ بۆ دهمهکێ درێژتر ددهن و شهکرا خوینێ رێک دئێخن.
نموونه: فێقی، زهرزهوات، دانهوێلهیێن تهمام، گۆشتێ سپی، هێک، چهرهزات.
خوارنێن نهساخلهم (خوارنێن پرۆسهکری)
پێناسه: ئهو خوارنن یێن کو گهلهک پرۆسهیێن پیشهسازی لسهر هاتینه کرن و ماددێن کیمیایی، شهکر، و خوێ بۆ هاتینه زێدهکرن.
کالۆریێن وان "بهتالن" و چو ماددێن مفادار تێدا نینن.زوو ههستا برسێ پهیدا دکهن و دبنه ئهگهرێ قهلهوی و نهخۆشیێن دلی.
نموونه: ڤهخوارنێن گازی، چپس، شریناهیێن پیشهسازی، خوارنێن خێرا (فاست فوود).
بهشێ دووێ: نموونێن خوارنێن ساخلهم بۆ ژهمێن رۆژانه
أ) تێشتی (خوارنا سپێدێ)
هێکێن کلاندی دگهل زهرزهواتی، شۆفان دگهل فێقی و گویز، یان ماستێ یۆنانی دگهل هنگڤین.
ب) فراڤین (خوارنا نیڤرۆ)
سنگێ مریشکێ برژتی دگهل برنجێ قههوهیی و زهلاته، شۆربا نیسکان، یان ماسیێ سالمۆن دگهل پهتاتێن شیرین.
ج) شێڤ (خوارنا ئێڤاری)
زهلاتهیا توونا، قهلیا زهرزهواتی ب گۆشتێ سپی، یان ماست و خهیار.
10 شیرهتێن زێڕین بۆ خوارنهکا ساخلهمتر
- ئاڤێ بکه ههڤالێ خۆ: ل جیاتیا ڤهخوارنێن گازی، ئاڤێ ڤهخۆ.
- زهرزهواتی بکه پشکا سهرهکی: نیڤا سهحنا ته بلا زهرزهوات بیت.
- ژ "سێ سپی"یان دوور بکهڤه: شهکرا سپی، ئارێ سپی، و خوێیا سپی کێم بکه.
- روونێن ساخلهم ههلبژێره: روونێ زهیتوونێ، ئاڤۆکادۆ، و گویز بکاربینه.
- خوارنێ ب لهز نهخۆ: ب هێدی بخۆ دا ههست ب تێربوونێ بکهی.
- ب خۆ خوارنا خۆ چێکه: دا کۆنترۆلا کوالیتی و ماددێن تێدا بکهی.
- لێبڵا (Label) لسهر بهرههمان بخوینه: هشیاری رێژا شهکر و خوێ به.
- سناکێن ساخلهم ههلبژێره: ل جیاتیا چپس، فێقی یان گویز بخۆ.
- پرۆتینێ د ههر ژهمهکێ دا بخۆ: پرۆتین ههستا تێربوونێ ددهت.
- ههڤسهنگی و رهنگاوڕهنگی: "کهسکهسۆرا خوارنێ" (Eat the rainbow) بۆ خۆ بکه دروشم.
ئهنجام
گوهۆڕینا شێوازێ خوارنێ نه زیندانه، بهلکو ئازادی یه ژ نهخۆشیان و کێم وزهبوونێ. خوارنا ساخلهم وهبهرهێنانهکا درێژخایهنه د باشترین سامانێ ته دا، کو ئهو ژی لهش و ساخلهمیا تهیه. ب پêngاڤێن بچووک دهست پێ بکه، و بێ گومان دێ ههست ب جوداهیهکا مهزن د ژیانا خۆ دا کهی.
