رێبەرا تەمام بۆ تۆڕێن جڤاکی (فەیسبووک، ئینستاگرام، تیکتۆک)
پێشەکی
تۆڕێن جڤاکی (Social Media) بووینە پشکەکا مەزن ژ ژیانا مە یا رۆژانە. لێ داکو مرۆڤ بشێت مفای ژێ وەربگریت و خۆ ژ زیانێن وێ بپارێزیت، پێدڤیە ب باشی وان بنیاسیت. د ڤی بابەتی دا، دێ ب هویری بەحسێ سێ تۆڕێن هەرە ناڤدار کەین.
بەشێ ئێکێ: نیاسینا هەر تۆڕەکێ و کارێ وێ یێ سەرەکی
١. فەیسبووک (Facebook): باژێرێ مەزن یێ دیجیتاڵ
کارێ وی چیە؟ فەیسبووک وەکی باژێرەکێ قەرەبالغە. جهێ هەڤنیاسینا هەڤال و خێزانێ، گەنگەشەکرن د "گروپان" دا، و شوپاندنا "پەیجێن" کەسایەتی و کۆمپانیانە.
٢. ئینستاگرام (Instagram): پێشانگەها وێنەیێن جوان
کارێ وی چیە؟ ئینستاگرام جیهانەکا "وێنەیی" یە. گرنگی ب جوانی و کوالیتییا پۆستی دهێتە دان (پۆست، ستۆری، و ریڵس).
٣. تیکتۆک (TikTok): سەحنەیا داهێنان و کەیفخۆشیێ
کارێ وی چیە؟ هەمی لسەر ڤیدیۆیێن کورت، خێرا، و سەرنجراکێشە. گرنگیێ ب "ترێندان" و دەنگ و سترانێن ناڤدار ددەت.
بەشێ دووێ: چەوا حسابه كا سەركەفتی دروست بكەی؟
أ) بۆ فەیسبووکی:
وێنەکێ روون و ئاشکەرا یێ پرۆفایل و بەرگی بدانە.زانیاریێن پشکا "About" ب هویری پڕ بکە.
هەڤسەنگیەکێ د پۆستێن کەسی و گشتی دا راگرە.
ب شێوەکێ ئەرێنی د گروپان دا چالاک بە.
ب) بۆ ئینستاگرامی:
یوزەرنەیمەکێ کورت و ب ساناهی هەلبژێرە.د "بایۆ" دا ب کورتى بنڤیسە تو کی یی و چ دکەی.
گرنگیێ بدە کوالیتییا وێنە و ڤیدیۆیان و ستایلەکێ تایبەت ب خۆ هەبە.
هاشتاگێن (#Hashtags) گونجای بکاربینە.
ب بەردەوامی "ریڵس" و "ستۆری"یان بکاربینە.
ج) بۆ تیکتۆکی:
بزاڤێ بکە بابەتەکێ دیار هەلبژێری (Niche).د سێ چرکەیێن ئێکێ دا سەرنجا بینەری راکێشە.
شوپاندنا ترێندان بکە و لسەر وان ڤیدیۆیان چێکە.
ڤیدیۆیێن خۆ کورت و پوخت چێکە (٧-١٥ چرکان).
ب بەردەوامی پۆستان بەلاڤ بکە.
بەشێ سێیێ: یا هەرە گرنگ! چەوا حسابێن خۆ بپارێزی؟
دروستکرنا حسابەکی ب ساناهیە، لێ پاراستنا وی ژ هاککرنێ زیرەکی دڤێت. ڤان پاڤان بجهـ بینە:
-
پاسۆردەكا گەلەک بهێز (Strong Password)
بلا پاسۆردا تە کێمتر نەبیت ژ ١٢ پیتان و تێکەلەک بیت ژ (پیتێن مەزن، بچووک، ژمارە، و سیمبۆل). چ جاران زانیاریێن کەسی بکارنەئینە!
-
پشتراستکرنا دوو-قۆناغی (Two-Factor Authentication - 2FA)
ئەڤە گرنگترین پêngاڤە! بچە پشکا "Security" و ڤی هەلبژاردەی کارا بکە. ب ڤێ رێکێ، هەر کەسەکێ پاسۆردا تە بزانیت ژی، نەشێت بچیتە د حسابا تە دا.
-
هشياربە ژ لینکێن گومان لێکری (Phishing Scams)
چ جاران کلیکێ لسەر وان لینکان نەکە یێن دبێژن "تە خەلاتەک بریە" یان "حسابا تە دێ هێتە گرتن". ئەڤە فێڵن بۆ دزینا پاسۆردان.
-
چێکرنا چالاکیێن لۆگینێ (Review Login Activity)
هەر چەند حەفتیان جارەکێ، بچە پشکا "Where You're Logged In" و ئەگەر تە ئامیرەکێ نە نیاسی دیت، راستەوخۆ "Log Out" بکە و پاسۆردا خۆ بگوهۆڕە.
-
کۆنترۆلا ئەپێن گرێدای (App Permissions)
بچە پشکا "Apps and Websites" د سێتینگێن فەیسبووکی دا و هەر ئەپەکا تو بکارنابینی یان باوەری پێ نائینی، ژێ ببە.
ئەنجام
تۆڕێن جڤاکی چەکەکێ دوو سەرن. ئەگەر ب زانستی و هشیاری بهێنە بکارئینان، دشێن ببنە ژێدەرێ مفای و پێشکەفتنێ. و ئەگەر ب نەزانی و بێ ئاگەهی بهێنە بکارئینان، دشێن ببنە ئەگەرێ زیانێن مەزن. هیڤیدارم ئەڤ رێبەرە ببیتە هاریکارەکێ باش بۆ تە.
