(19)
رهمهزان وبهرنامهیێ كارى
د پهیڤا خۆ یا بۆرى دا مه گۆت: دهمێ مرۆڤى ئارمانجهك ههبت، حهتا بشێت بگههته ئارمانجا خۆ دڤێت بهرنامهیهكێ كارى بۆ خۆ بدانت، ل سهر ب ڕێڤه بچت، وژێ لا نهدهت، ئهگهر نه.. یا بهرعهقل ئهوه ئهو نهگههته ئارمانجێ، بهرێ خــۆ بــده طالبى دهمێ دگههته سالا دویماهیێ ژ قویناغا ئامادهیى، و(ئمتحانێن ویزارى) دكــهڤـــنـــه بــهر سـنـگـى، ئهو چ دكهت؟
دبت ئهگهر تو پسیارێ ژ ئێك ژ وان بكهى كانێ بیست وچار سهعهتان ئهو چهند دنڤت، بهرسڤا وى ئهو بت كو ئهو نڤستنا وى ژ سێ چار سهعهتان كێمتر بت، ئهگهر بێژیێ: وچهند سهعهتان تو خۆ موژیل دكهى ب یاریان ڤه، یان بهرێخۆدانا تهلهفزیوونى؟ دبت ئهو ڤێ پسیارا ته غهریب ببینت، وبێژته ته: ئهگهر ئهز نانڤم چاوا دێ خۆ ب تشتێن بێ فایده ڤه موژیل كهم؟ بێژێ: بۆچى تو هنده خۆ دوهستینى؟ دێ بێژت: چونكى (موستهقبهلێ) من یێ پێڤه گرێدایه.. كیژ (موستهقبهل)؟ ئهو سیهـ چل سالێن كو ئهو دێ د ڤێ دنیایێ دا بۆرینت، پاشى دێ چت وهێلت، بۆ ڤى (موستهقبهلى) ب شهڤ وڕۆژ نانڤت، وناهێلت دههـ دهقیقهیێن وى بهلاش بچن، بهلێ بۆ (موستهقبهلێ) ههر وههر، بۆ چوونا بهحهشتێ، وزێدهكرنا سهرمالێ خۆ ژ خێران، بارا پتر ژ مه هند (ئستعداد) نینه ڕۆژهكێ بهرێ خۆ نهدهته تهلهفزیوونێ، یان شهڤهكێ نهمینته هشیار.. ما نه تشتهكێ غهریبه؟!
دهمێ ژ نوى رهمهزان دئێت ههر ئێك ژ مه هژارهكا ئارمانجان ددانته بهر سنگێ خۆ، وچهند هیممهتا مرۆڤى یا بلندتر بت ئارمانجێن وى دێ دمهزنتر بن، بهرى نوكه مه ئارمانجێن خودان هیممهتێن بلند دهسنیشان كربوون: كو رهحما خودێ ب دهست خۆ بێخن، وحاكمییهتا خودێ ل سهر نهفسا خۆ ب جهـ بینن، وخۆ فێرى دستوورێ ئهخلاقى بكهن، ولایێ خۆ یێ رووحى ب سهر لایێ جسمى بێخن.. وپسیار ل ڤێرێ ئهڤهیه: ئهرێ بهرنامهیێ مرۆڤى یێ كارى دڤێت یێ ب چ ڕهنگ بت حهتا بشێت ڤان ئارمانجان ب دهست خۆ بێخت؟
ئهگهر ئهم بهرێ خۆ بدهینه وێ سیستهمێ یا قورئانێ وسوننهتێ بۆ ڕۆژیگرى ل ڤێ ههیڤێ داناى، دێ بینین ئهو بهرنامهیهكێ ب ڕێك وپێكه ئهم دشێین د چهند خالهكێن كورت دا كۆم بكهین:
1- كێمكرنا خوارن وڤهخوارنێ، چونكى یا مهعلوومه ئهو كهسێ گهلهك بخۆت وڤهخۆت، دێ گهلهك نڤت وخاڤ بت، وشهههواتێن وى یێن جسمى دێ ل سهر زال بن، وهنگی لایێ رووحى ل نك وى دێ ئێته پاشخستن.
2- كێمكرنا دهمێ نڤستنێ، چونكى ڕۆژیگر دهمهكێ شهڤێ بۆ كرنا نڤێژێن شهڤێ وخواندنا قورئانێ تهرخان دكهت، ههر وهسا دهمهكى بۆ خوارنا پاشیڤێ ددانت، و ب ڤێ چهندێ نڤستنا وى كێم دبت، وئهڤه یا غهریب نینه، ما نه (موستهقبهلێ) وى پێڤه یێ گرێدایه؟
3- كێمكرنا ئاخفتنێ، وتێكهلیا زێده ویا ژ قهستا د گهل مرۆڤان، چـونـكـى هــنــدى ئهو ل ڤێ ههیڤێ خۆ ژ خهلكى ڤهدهر بكهت، ودهمێ خــۆ ب عیبادهتى ڤه ببۆرینت، ئستغلالا وى بۆ دهمى دێ یا باشتر بت، ژ هندهك زانایێن مه یێن پێشیێ (وهكى ئیمام مالكى) دئێته ڤهگوهاستن كو وى ل ههیڤا رهمهزانێ دهرسێن خۆ ڕادوهستاندن، وبۆ زانین دهرسێن وى خواندن ونیشادانا حهدیسان بوو، ووى دهست ددا خواندنا قورئانێ، وئعتكاف دكر ودگۆت: رهمهزان ههیڤا قورئانێیه، بلا دهمێ مه بهس بۆ قورئانێ بت.
4- پاراستنا دهمى ژ زهعێبوونێ، وخۆدویركرنا ژ موژیلاهیێن بێ فایده، عهمرێ ته سهرمالێ تهیه، ومهتهلا وى وهكى مهتهلا قالبێ بهفرێیه، دێ بهرێ خۆ دهیێ ل سهرى دهستێن ته ژێ دتژینه، پاشى هێدى هێدى وبێى تو پێ بحهسیێى ئهو دێ حهلیێت، حهتا دهمهكى تو دبینى چو نهما، كیڤه چوو وچاوا چوو؟ نزا!! ڤێجا بهرى تو بێژى: نزا، كارى بۆ ئستغلالكرنا سهرمالێ خۆ بكه، نههێله دهمێ ته ب موژیلاهیێن ژ قهستا ڤه بچت، وبلا تو یێ جودا بى ژ وان كهسێن غافل..
عهبدللاهێ كــوڕێ مــهســعــوودى دبێژت: پێتڤیه خواندهڤانێ قورئانێ ب شهڤێ بێته نیاسین دهمێ خهلك دنڤن، و ب ڕۆژیێ دهمێ ئهو دخۆن، و ب گریێ دهمێ ئهو دكهنه كهنى، و ب خۆڤهدهركرنێ دهمێ ئهو تێكهلیێ دكهن، و ب بێ دهنگیێ دهمێ ئهو دئاخڤن، و ب خوشووعێ دهمێ ئهو خۆمهزن دكهن، و ب خهمگینیێ دهمێ ئهو دكهنه كهنى.
