28.خێڤزانكى كارهكێ حهرامه
(38) عَنْ بَعْضِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ -صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- عَنِ النَّبِيِّ -صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- قَالَ: ( مَنْ أَتَى عَرَّافًا فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ، لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ). رواه مسلم
ژ هندهك ژنكێن پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- دبـێـژن: پێغهمبهرى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ههچییێ هاته نك خێڤزانكهكى و پسیارا تشتهكى ژێ كر، نڤێژێن چل ڕۆژان ژێ نائێنه قهبویلكرن. موسلم ڤهدگوهێزت
(39) عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الحَكَمِ السُّلَمِيِّ -رَضِيَ اللهُ عَنْهُ- قَالَ: قُلْتُ يَا رَسُولَ الله، أُمُورًا كُنَّا نَصْنَعُهَا فِى الجَاهِلِيَّةِ، كُنَّا نَأْتِي الْكُهَّانَ. قَالَ: ( فَلاَ تَأْتُوا الْكُهَّانَ ( قَـالَ: قُلْتُ: كُنَّا نَتَطَيَّرُ، قَالَ: ( ذَاكَ شَىْءٌ يَجِدُهُ أَحَدُكُمْ فِى نَفْسِهِ، فَلاَ يَصُدَّنَّكُمْ ).رواه مسلم
موعاویهیێ كوڕێ حهكهمێ سوللهمى -خودێ ژێ رازى بت- دبــێــژت: مــن گــۆت: ئــهى پــێــغـهمـبـهرێ خودێ، هندهك كار مه ل جاهلییهتێ دكرن، ئهم دهاتینه نك خێڤزانكان، وى گۆت: نهئێنه نك خێڤزانكان، من گۆت: مه ڕهشبینى و بێ ئێفلهحى ب هندهك تشتان دكر، وى گۆت: ئهو تشتهكه ئێك ژ ههوه د نهفسا خۆ دا دبینت، ڤێجا بلا ئهو ههوه نهدهته پاش.
موسلم ڤهدگوهێزت
خێڤزانك ئهو كهسه یێ خۆ ب زانینا غهیبێ و تشتێ نهبهرچاڤ دئینتهدهر، وهكى وان یێن جهێ تشتێ بهرزه ئاشكهرا دكهن، یان وى تشتى بۆ مرۆڤى دبێژن یێ ل پاشهڕۆژێ دێ چێ بت، و ئهو ب خۆ ژ خودێ پێڤهتر كهس غهیبێ نزانت، خودایێ مهزن دبێژت: ( قُل لَّا يَعۡلَمُ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ ٱلۡغَيۡبَ إِلَّا ٱللَّهُۚ ) (النمل: 65) یهعنى: تو -ئهى پێغهمبهر- بێژه وان: كهسهك نه ل عهسمانان و نه ل عهردى غهيبێ نزانت، ڤێجا ههر كهسهكێ خۆ ب هندێ بینتهدهر كو ئهو وى تشتى دزانت یێ نهبهرچاڤ بت، مهعنا ئهو درهوێ ب گۆتنا خودی دكهت، و ئاشكهرایه كو ههچییێ درهوی ب گۆتنا خودی بكهت دێ كافر بت.
ل سهر ڤى بناخهیى ههچییێ باوهر ژ ئێكى بكهت كو ئهو غهیبێ دزانت، ئهو ژى وهكى وى كافر دبت، پێغهمبهر -سلاڤ لێ بن- د گۆتنهكا خۆ یا دى دا ئهوا ئهحمهد و ترمذى و ئبن ماجه ژ ئهبوو هورهیرهى ڤهدگوهێزن دبێژت: ( مَنْ أَتَى عَرَّافًا أَوْ كَاهِنًا فَصَدَّقَهُ فِيمَا يَقُولُ، فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم )یهعنى: ههچییێ هاته نك خێڤزانكهكى و باوهر ژ وێ كر یا ئهو دبێژت، ئهو وى كوفر ب وێ كر یا بۆ موحهممهدى -سلاڤ لێ بن- هاتییه خوارێ.
و دهمێ حهدیس دبێژت: ههچییێ هاته نك خێڤزانكهكى و پسیارا تشتهكى ژێ كر، نڤێژێن چل ڕۆژان ژێ نائێنه قهبویلكرن.. ئهڤه بهحسێ وییه یێ دچته نك و پسیارێ ژێ دكهت و دزانت ئهو ههڤالێ شهیطانانه، و دبت ئهو باوهر ژى ژێ نهكهت، ژ خۆ ئهگهر ئهو باوهر ژێ بكهت و ل وێ باوهرێ بت كو ئهو غهیبێ دزانت ئهو دێ كافر بت.
•ژ وان مفایێن د ڤێ حهدیسێ دا ههین ب كورتى:
1- ههچییێ خۆ ب زانینا غهیبێ بینتهدهر، دێ كافر بت، و یێ باوهرییێ ژى ب گۆتنا وى بینت وهكى وییه.
2- چوونا نك خێڤزانكان بۆ پسیارا تشتێ غهیب بت، ئهگهر خۆ ههما بـهس بـۆ پسیارێ ژى بت، گونهههكا مهزنه، دبته ئهگهرا هندێ نڤیژێن چل ڕۆژان ژ خودانى نهئێنه قهبویلكرن.
3- ڕهشبینى و تهشائوم، یان باوهرى ئینانا ب بێ ئیفلهحییا تشتهكى، كارهكێ دورست نینه، و دڤێت ئهو مرۆڤى ژ كرنا كارى نهدهته پاش، ودڤێت مرۆڤ بزانت كو باشى و خرابى ب تنێ ب دهستێ خودێیه.
